Σε μια ιστορική πολιτική καμπή που βάζει τέλος σε 14 χρόνια απόλυτης πολιτικής κυριαρχίας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο Σέρβος ηγέτης παραδέχθηκε δημόσια την ήττα του στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής.
Νικητής της αναμέτρησης αναδείχθηκε το αυτόνομο φοιτητικό κίνημα, το οποίο σάρωσε τις κάλπες ύστερα από δύο χρόνια σχεδόν καθημερινών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς και της κρατικής αυθαιρεσίας.
Η παραδοχή της ήττας και τα αποτελέσματα
Ο Βούτσιτς, βασιζόμενος στα πρώτα προκαταρκτικά στοιχεία, αναγνώρισε ότι οι ψηφοφόροι έδωσαν συντριπτική πλειοψηφία στο ψηφοδέλτιο της «Φοιτητικής Λίστας» (SL).
«Δεν έχουμε ακόμη τα τελικά αποτελέσματα», δήλωσε ο Βούτσιτς προς τους υποστηρικτές του στα γραφεία του κόμματός του στο Βελιγράδι.
«Βάσει του δείγματος, είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές, η Φοιτητική Λίστα κέρδισε, θα έχουν μεταξύ 135 και 140 εδρών κι εμείς θα έχουμε 105».
Σύμφωνα με την εκτίμηση των δημοσκοπικών εταιρειών CeSID-IPSOS, η «Φοιτητική Λίστα» αναμένεται να καταλάβει 138 έδρες στη Βουλή των 250 εδρών, ενώ το δεξιό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς συγκεντρώνει 104 έδρες.
Οι υπόλοιπες έδρες εκτιμάται ότι θα κατανεμηθούν σε κόμματα εθνικών μειονοτήτων.
Ντελίριο ενθουσιασμού και η πτώση της «Ćaciland»
Από το Βελιγράδι έως το Νόβι Σαντ και τη Νις, επικράτησε ατμόσφαιρα ευφορίας, με πλήθη πολιτών να κατακλύζουν τα κέντρα των πόλεων και τα γραφεία του φοιτητικού κινήματος.
Σε ανάρτησή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διακήρυξαν: «Οι φοιτητές κέρδισαν».
Студенти су победили. https://t.co/dWSXLK7wkM
— Studenti_u_blokadi (@studentblokade) October 25, 2026
Η πιο συμβολική στιγμή της βραδιάς ήταν η αποσυναρμολόγηση της λεγόμενης «Ćaciland», ενός καταυλισμού με σκηνές υπέρ του Βούτσιτς που είχε στηθεί πριν από 18 μήνες στο πάρκο των Πρωτοπόρων, απέναντι από το κοινοβούλιο. Οι μεταλλικοί φράχτες γκρεμίστηκαν εν μέσω συνθημάτων όπως «Ο Βούτσιτς φεύγει».
View this post on Instagram
Στα γραφεία της «Φοιτητικής Λίστας», οι υποστηρικτές φώναζαν «Νίκη, νίκη!» καταχειροκροτώντας, κλαίγοντας και ανταλλάσσοντας αγκαλιές.
Ο Ράντομιρ Σάισιτς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, μιλώντας εκ μέρους των φοιτητών, δήλωσε: «Αγαπημένη Σερβία, απόψε η φωνή του λαού ακούγεται. Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον».
Πώς ένα φοιτητικό κίνημα γκρέμισε το καθεστώς Βούτσιτς
Όλα ξεκίνησαν από μια τραγωδία την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν η τσιμεντένια στέγη του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ κατέρρευσε, παρασύροντας στο θάνατο 16 ανθρώπους.
Η καταστροφή θεωρήθηκε έμβλημα της εκτεταμένης διαφθοράς, καθώς οι επικριτές συνέδεσαν τη μοιραία ανακαίνιση με τον ίδιο τον πρόεδρο.
«Όταν κατέρρευσε το στέγαστρο, αυτό ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», εξήγησε η Ελένα Ιβάνοβ από τη δεξαμενή σκέψης Henry Jackson Society.
«Ήταν μια συναισθηματική στιγμή που άναψε τη σπίθα για μια εθνική εκστρατεία πορειών, η οποία αιχμαλώτισε τις καρδιές των Σέρβων με τρόπο που κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν είχε καταφέρει».
Οι διαμαρτυρίες, που ξεκίνησαν από καταλήψεις δρόμων και πανεπιστημιακών σχολών, εξελίχθηκαν σε ένα ευρύ εθνικό μέτωπο. Σε αυτό προσχώρησαν αγρότες, ηθοποιοί, δικαστές και απλοί πολίτες.
Τον Ιανουάριο του 2025, ο πρωθυπουργός του Βούτσιτς παραιτήθηκε για να εκτονώσει την ένταση, ενώ τον Μάρτιο του 2025 το Βελιγράδι έζησε τη μεγαλύτερη αντικυβερνητική διαδήλωση της ιστορίας του.
Ο Βούτσιτς προσπάθησε να υπονομεύσει το κίνημα κατηγορώντας το ως «μαριονέτα ξένων δυνάμεων».
Ακόμη και μετά την παραδοχή της ήττας του, προέβη σε ανυπόστατες αιτιάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι φοιτητές είχαν την υποστήριξη ανώνυμων «ευρωπαϊκών χωρών και του αμερικανικού βαθέος κράτους», ενώ παράλληλα διαμήνυσε στους οπαδούς του ότι οι φοιτητές καταστρέφουν δύο χρόνια ζωής στη Σερβία και «θα ηττηθούν γρηγορότερα από όσο νομίζουν».
Ποιοι θα κυβερνήσουν τη Σερβία;
Το παράδοξο της ιστορικής νίκης είναι ότι κανένας φοιτητής δεν εξελέγη βουλευτής. Επρόκειτο για μια υπολογισμένη απόφαση, καθώς η κοινωνία δύσκολα θα εμπιστευόταν μια λίστα υποψηφίων χωρίς εμπειρία.
Αντίθετα, οι φοιτητές κατάρτισαν ένα ψηφοδέλτιο 250 προσωπικοτήτων -για τις 250 έδρες του κοινοβουλίου- από όλο το φάσμα της κοινωνίας: ακαδημαϊκούς, αθλητές, καλλιτέχνες και αγρότες. Επικεφαλής του ψηφοδελτίου ήταν ο καθηγητής Καρδιολογίας από το Νόβι Σαντ, Ιλίγια Σρντάνοβιτς.
Πορευόμενος με τους φοιτητές προς το Βελιγράδι, ο Σρντάνοβιτς δήλωσε στο BBC: «Η ενέργεια είναι ασταμάτητη. Προσφέρουμε στους πολίτες μας τις θεμελιώδεις αξίες μιας πολιτισμένης κοινωνίας, τις οποίες το προηγούμενο καθεστώς αφαίρεσε από τους πολίτες μας για τελευταία φορά».
Ανάμεσα στους τουλάχιστον 135 εκλεγμένους βουλευτές περιλαμβάνονται ο πρώην σταρ του μπάσκετ και πρόεδρος της Euroleague Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο γνωστός ηθοποιός Τίχομιρ Στάνιτς, ο τραγουδιστής όπερας Νίκολα Μίκιτς, ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας Ντέγιαν Σόσκιτς, καθώς και πλήθος ακαδημαϊκών.
Ασκώντας το εκλογικό του δικαίωμα, ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα τόνισε στους δημοσιογράφους: «Σήμερα, πάνω απ’ όλα, η Σερβία παλεύει για την ελευθερία και για την επιστροφή μιας χώρας που είχε καταληφθεί».
«Η Σερβία ψηφίζει σήμερα για να αποφασίσει ποια κατεύθυνση θα πάρει – προς το μέλλον ή προς το παρελθόν».
Το πρόγραμμα διακυβέρνησης
Οι εκλεγμένοι βουλευτές καλούνται πλέον να υλοποιήσουν αυτό που στην ουσία αποτελεί το πολιτικό μανιφέστο του φοιτητικού κινήματος.
Όπως τονίζουν οι ίδιοι οι φοιτητές, αναζητούσαν ανθρώπους που θα μπορούσαν να εισέλθουν στους θεσμούς ώστε «να κάνουν τη δουλειά τους υπεύθυνα και να μην ξεχάσουν γιατί βρίσκονται εκεί».
Στο πλαίσιο ενός προγράμματος 11 σημείων, το φοιτητικό κίνημα θέτει ως άμεσες προτεραιότητες:
- Την εξάλειψη της διαφθοράς, με τη συγκρότηση ειδικής αστυνομικής μονάδας για τη σύλληψη των υπευθύνων.
- Την εκκαθάριση του υπουργείου Εσωτερικών, απομακρύνοντας όσα στελέχη παραβίασαν τους κανόνες κατά τη βίαιη καταστολή των διαδηλωτών ή διατηρούν διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα.
- Τη ριζική μεταρρύθμιση του τοπίου των ΜΜΕ στη Σερβία, απελευθερώνοντας τη δημόσια τηλεόραση από τον στενό πολιτικό έλεγχο.
- Τον τερματισμό των κομματικών διορισμών και της στελέχωσης των δημόσιων επιχειρήσεων με πιστούς του καθεστώτος.
Από την πλευρά τους, τόσο ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς όσο και το κόμμα SNS αρνούνται κατηγορηματικά τις κατηγορίες για διαφθορά και προσπάθεια χειραγώγησης των μέσων ενημέρωσης.
Το στοίχημα της επόμενης μέρας
Παρόλο που οι ίδιοι δεν κατάφεραν να εκλεγούν, οι φοιτητές είναι αυτοί που έδωσαν τις υποσχέσεις στον σερβικό λαό και πλέον θα δεχθούν ισχυρή πίεση προκειμένου να διασφαλίσουν ότι το μανιφέστο τους θα εφαρμοστεί στην πράξη.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν οι φοιτητές, στους απλούς Σέρβους πολίτες που επέλεξαν για να εκπροσωπήσουν το κίνημα τους «έχει ανατεθεί η μεταφορά ενός μέρους του αγώνα που δίναμε στους δρόμους τον τελευταίο χρόνο, μέσα στους θεσμούς».
