Ο κοκκύτης είναι μια λοιμώδης νόσος του αναπνευστικού, που προκαλείται από το βακτήριο Bordetella pertussis. Προσβάλλει κυρίως βρέφη και παιδιά, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει εμβόλιο, ο κοκκύτης εμφανίζει περιοδικές αναζωπυρώσεις, λόγω της μειωμένης διάρκειας της ανοσίας, της μη πλήρους εμβολιαστικής κάλυψης των ενηλίκων και των μικροβιακών μεταλλάξεων, ενώ είναι ιδιαίτερα μεταδοτικός μέσω σταγονιδίων από βήχα ή φτέρνισμα.
Η νόσος εξελίσσεται σε τρεις φάσεις. Στην καταρροϊκή φάση (1–2 εβδομάδες), τα συμπτώματα μοιάζουν με κοινό κρυολόγημα, με ρινική καταρροή, ήπιο βήχα και χαμηλό πυρετό. Στην παροξυσμική φάση (2–6 εβδομάδες ή περισσότερο), εμφανίζεται ο σπασμωδικός βήχας, συχνά με έμετο μετά το επεισόδιο. Σε βρέφη κάτω του ενός έτους, ο ήχος μπορεί να απουσιάζει και η νόσος να εκδηλώνεται με δύσπνοια ή σπασμωδικό βήχα. Στη φάση αποκατάστασης (2–3 εβδομάδες), ο βήχας υποχωρεί σταδιακά αλλά μπορεί να παραμένει για μήνες, λόγω υπερευαισθητοποίησης των υποδοχέων του βήχα.
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εικόνα, ενώ η εργαστηριακή επιβεβαίωση γίνεται με καλλιέργεια ή PCR από ρινοφαρυγγικό επίχρισμα στις πρώτες εβδομάδες ή με μέτρηση αντισωμάτων σε πιο καθυστερημένα στάδια.
Η θεραπεία με μακρολίδη (π.χ. αζιθρομυκίνη) έχει νόημα κυρίως στην αρχή της νόσου, καθώς μειώνει τη μεταδοτικότητα και περιορίζει την εξάπλωση της λοίμωξης, ενώ η επίδρασή της στον ήδη εγκατεστημένο σπασμωδικό βήχα είναι περιορισμένη.
Η πρόληψη γίνεται μέσω εμβολιασμού: στην παιδική ηλικία χορηγούνται 6 δόσεις του εμβολίου για τον κοκκύτη, ενώ στους ενήλικες συνιστάται αναμνηστική δόση κάθε 10 χρόνια. Η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη και η αναμνηστική δόση στους ενήλικες προστατεύουν τόσο τους ίδιους όσο και τα βρέφη, περιορίζοντας τη μετάδοση της νόσου.
Γράφει η Αρετή Μανιώτη, παιδίατρος
