Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, καταβάλλει αγώνα δρόμου προκειμένου να κατοχυρώσει έναν ρόλο για τον εαυτό της στις ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία, αφότου έμεινε εκτός της ομάδας που διαπραγματεύεται εκ μέρους της Ευρώπης, αναφέρει το Politico.
Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιλέγουν να κρατήσουν τα ηνία των συνομιλιών μέσω των συμβούλων εθνικής ασφαλείας τους, η Κάλας και οι υπουργοί Εξωτερικών των «27» διεκδικούν ενεργό λόγο στη χάραξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής, αναδεικνύοντας μια ευρύτερη σύγκρουση αρμοδιοτήτων ανάμεσα στα ευρωπαϊκά όργανα.
Επίκληση στις Συνθήκες
Η επικεφαλής της διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει επανειλημμένα τονίσει ότι, βάσει των ευρωπαϊκών Συνθηκών, είναι η ανώτατη αξιωματούχος εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, ενώ παράλληλα ηγείται παρασκηνιακών προσπαθειών για τον καθορισμό της εντολής των διαπραγματευτών — διαμορφώνοντας το πλαίσιο των ευρωπαϊκών διεκδικήσεων και τις «κόκκινες γραμμές».
«Βγάλτε έξω τις Συνθήκες και διαβάστε τις Συνθήκες», δήλωσε στους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, όταν ρωτήθηκε για την απουσία της από την ομάδα που διαπραγματεύεται τη μεγαλύτερη κρίση ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
«Ποιος ασχολείται με τα ζητήματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής; Επομένως, όπως λέμε πάντα στους εταίρους μας, το κράτος δικαίου στην Ευρώπη είναι στην πραγματικότητα οι Συνθήκες… Άρα εμμένω στα λόγια μου. Και είμαι έτοιμη να κάνω και αυτή τη δουλειά [των διαπραγματεύσεων]».
Έπειτα από εβδομάδες επίπονων συζητήσεων σχετικά με το ποιος θα πρέπει να ηγηθεί των συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας υπό τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα στο Δουβλίνο ότι η ομάδα θα περιλαμβάνει συμβούλους εθνικής ασφαλείας από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πολωνία, την Ιταλία και τη Βρετανία, καθώς και εκπροσώπους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Η Κάλας δεν βρισκόταν ανάμεσά τους.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ισπανίας και της Λιθουανίας επέκριναν αμφότεροι αυτή την προσέγγιση κατά την άφιξή τους στη σύνοδο των Βρυξελλών τη Δευτέρα.
«Η Ευρώπη χρειάζεται μία φωνή. Δεν μπορούμε να μιλάμε με 27 μικρόφωνα», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Κεστούτις Μπούντρις.
«Χρειαζόμαστε μία φωνή και γι’ αυτό χρειαζόμαστε μια σαφή εντολή, σαφείς διαδικασίες [για το] πώς συμφωνούμε στην κοινή μας θέση».
View this post on Instagram
Γιατί έμεινε εκτός η Κάλας
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Politico, ορισμένοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες αποδίδουν τον αποκλεισμό της Κάλας από τη διαπραγματευτική ομάδα, εν μέρει, στην κριτική που έχει ασκήσει κατά της κυβέρνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Άλλοι υποστηρίζουν ότι η ομάδα απαρτίζεται σκόπιμα από αξιωματούχους εθνικής ασφαλείας που αναφέρονται απευθείας στους ηγέτες, επισημαίνοντας ότι ούτε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συμμετείχε στους πρόσφατους γύρους συνομιλιών.
Ενώ ένας εθνικός αξιωματούχος που εμπλέκεται στις συνομιλίες με τη Ρωσία ανέφερε ότι η Κάλας ήταν υπερβολικά διχαστική για να συμπεριληφθεί, δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες υποστήριξαν ότι η επιλογή αυτή αντανακλά μια ευρύτερη υποβάθμιση των αξιωματούχων εξωτερικής πολιτικής στις διεθνείς υποθέσεις.
Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, στους διπλωμάτες παρασχέθηκε ανωνυμία προκειμένου να μιλήσουν ανοιχτά για τη διαπραγματευτική στρατηγική.
«Αυτό αποτελεί μέρος μιας μεγάλης τάσης (mega-trend) που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί», δήλωσε ένας εκ των διπλωματών. «Όλο και περισσότερα διεθνή ζητήματα που κάποτε χειρίζονταν οι υπουργοί Εξωτερικών, τώρα τα χειρίζονται πρωθυπουργοί ή πρόεδροι».
Το κλειδί για την Κάλας και τους υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ είναι να επιδιώξουν να παραμείνουν στο προσκήνιο παρέχοντας μια «γεωπολιτική στρατηγική προοπτική» στα ζητήματα, ακόμη κι αν δεν ζητείται απευθείας η γνώμη τους, πρόσθεσε ο ίδιος διπλωμάτης.
Η απαίτηση των «27» και ο θεσμικός ανταγωνισμός
Οι εκπρόσωποι από τις 27 πρωτεύουσες της Ένωσης εξέφρασαν την επιθυμία να διαδραματίσουν πιο άμεσο ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, ανέφερε η Κάλας μετά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα.
«Αυτό που είπαν πολλά κράτη-μέλη, πολλοί υπουργοί, είναι ότι δεν θέλουν απλώς να ενημερώνονται εκ των υστέρων για αυτά τα πράγματα. Θέλουν, ξέρετε, να συμμετέχουν σε αυτές τις συνομιλίες», τόνισε.
«Έχουμε ήδη προετοιμάσει, μαζί με τους υπουργούς Εξωτερικών, μαξιμαλιστικές απαιτήσεις», πρόσθεσε, αναφερόμενη σε ένα έγγραφο που καθορίζει τις παραχωρήσεις στις οποίες πρέπει να προβεί η Ρωσία προτού μπορέσουν να συνεχιστούν οι συνομιλίες.
Οι υπουργοί Εξωτερικών θα εργαστούν τις επόμενες εβδομάδες για να εξειδικεύσουν αυτές τις απαιτήσεις, συντάσσοντας μια διαπραγματευτική εντολή για την ευρωπαϊκή ομάδα εγκαίρως ενόψει του επόμενου γύρου συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ.
Ωστόσο, όπως αναφέρει το Politico, άλλοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το έργο αυτό είναι πιθανό να ανατεθεί στους πρέσβεις της ΕΕ παρά στους υπουργούς Εξωτερικών, τροφοδοτώντας δημοσιεύματα περί «πολέμου αρμοδιοτήτων» μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για το ποιος ελέγχει την εξωτερική πολιτική.
Πέραν του πρωταγωνιστικού της ρόλου στο ουκρανικό, η Κομισιόν της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει επίσης αναλάβει σε μεγάλο βαθμό τη διαχείριση των σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Ισραήλ, δημιουργώντας μια παράλληλη δομή με εκείνη που διαχειριζόταν προηγουμένως τις σχέσεις με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και υπαγόταν στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS) της Κάλας.
Την ανησυχία αυτή εντείνει μια γαλλογερμανική πρωτοβουλία για την αναδιάρθρωση της EEAS μέσω της πιθανής πληρέστερης ενσωμάτωσής της στην Κομισιόν, σε μια κίνηση που ορισμένοι αξιωματούχοι εκλαμβάνουν ως προσπάθεια να τεθεί το χαρτοφυλάκιο της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπό τον έλεγχο του εκτελεστικού βραχίονα της ΕΕ.
Για όσους συμμετέχουν στις συνομιλίες, η εξήγηση είναι απλούστερη: διεξάγονται σε επίπεδο συμβούλων εθνικής ασφαλείας και όχι κορυφαίων στελεχών εξωτερικής πολιτικής όπως η Κάλας, επισημαίνοντας την απουσία του Ρούμπιο από τους πρόσφατους γύρους, καθώς και εκείνη του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.
Την ίδια στιγμή, ενώ Αμερικανοί απεσταλμένοι δήλωσαν την περασμένη εβδομάδα ότι η Ρωσία ήταν ανοιχτή στο να επιτρέψει στους Ευρωπαίους να συμμετάσχουν στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, το Κρεμλίνο διεμήνυσε τη Δευτέρα ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμη καμία τέτοια συμφωνία.