Έντονες αντιδράσεις στην ιατρική κοινότητα προκαλεί στην Ιταλία νομοσχέδιο που ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή επαγγελματιών υγείας οι οποίοι είχαν διαγραφεί από τους επαγγελματικούς τους συλλόγους κατά τη διάρκεια της πανδημίας λόγω σοβαρών παραβάσεων που συνδέονταν με τις αντιεμβολιαστικές τους πεποιθήσεις. Η αμφιλεγόμενη ρύθμιση, την οποία προωθεί το κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας» της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, εγκρίθηκε από την ιταλική Βουλή στα τέλη Οκτωβρίου και αναμένεται να εξεταστεί από τη Γερουσία τον Ιανουάριο του 2027.
Όπως μεταδίδει ο Guardian, η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία στους ειδικούς της δημόσιας υγείας, οι οποίοι προειδοποιούν ότι ενδέχεται να υπονομεύσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη των πολιτών στους εμβολιασμούς. Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τη δημοσίευση επιστημονικής έρευνας σύμφωνα με την οποία σχεδόν ένας στους δύο ενήλικες στην Ιταλία εμφανίζει κάποια μορφή διστακτικότητας απέναντι στα εμβόλια.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο για τους αντιεμβολιαστές γιατρούς
Η επίμαχη διάταξη αφορά επαγγελματίες υγείας που διαγράφηκαν από τα επαγγελματικά τους μητρώα κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19 για σοβαρές παραβάσεις συνδεδεμένες με την αντιεμβολιαστική τους στάση.
Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, γιατροί που προωθούσαν θεραπείες χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι συγκεκριμένοι επαγγελματίες θα μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να υποβάλουν αίτηση επανεγγραφής στους επαγγελματικούς τους συλλόγους, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για πιθανή επιστροφή τους στην άσκηση του επαγγέλματος.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για αυτοδίκαιη επαναφορά όλων όσοι είχαν τιμωρηθεί, ούτε η διάταξη έχει αποκτήσει ακόμη ισχύ νόμου.
Σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο ANSA, η Βουλή ενέκρινε το συνολικό νομοσχέδιο για τα επαγγέλματα υγείας στις 28 Οκτωβρίου, με 143 ψήφους υπέρ, 113 κατά και τρεις αποχές.
Η ψηφοφορία για το επίμαχο άρθρο είχε προηγηθεί στις 27 Οκτωβρίου, με την έγκρισή του να εξασφαλίζεται με μικρή διαφορά ψήφων.
Η τελική τύχη της ρύθμισης θα κριθεί από τη Γερουσία, όπου η σχετική ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο.
Ο καθοριστικός ρόλος της ακροδεξιάς και του Ρομπέρτο Βανάτσι
Η νομοθετική πρωτοβουλία υποστηρίζεται από τα «Αδέλφια της Ιταλίας» της Τζόρτζια Μελόνι και τη Λέγκα, η οποία συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Ωστόσο, η ψήφιση της επίμαχης διάταξης δεν ήταν δεδομένη, καθώς στο εσωτερικό της Φόρτσα Ιτάλια καταγράφηκαν διαφοροποιήσεις.
Καθοριστική αποδείχθηκε η υποστήριξη του κόμματος «Εθνικό Μέλλον» (Futuro Nazionale), του οποίου ηγείται ο πρώην στρατηγός Ρομπέρτο Βανάτσι.
Ο Βανάτσι, ο οποίος έχει εκφράσει την αντίθεσή του στην υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών, έχει αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα της ιταλικής ακροδεξιάς, ενόψει των γενικών εκλογών του 2027.
Σύμφωνα με το ANSA, οι οκτώ βουλευτές που πρόσκεινται στον Βανάτσι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην έγκριση της διάταξης, παρά τις αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν από την αντιπολίτευση.
Η εξέλιξη αναδεικνύει και την πολιτική σημασία του ζητήματος, καθώς οι επιφυλάξεις απέναντι στα εμβόλια εξακολουθούν να επηρεάζουν σημαντικό τμήμα της ιταλικής κοινωνίας.
Σχεδόν ένας στους δύο Ιταλούς εμφανίζει διστακτικότητα απέναντι στους εμβολιασμούς
Την ανησυχία των ειδικών ενισχύουν τα ευρήματα μεγάλης επιστημονικής μελέτης του Πανεπιστημίου του Τορίνο, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Regional Health – Europe.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 52.094 ενηλίκων από ολόκληρη την Ιταλία, κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου 2024 – Μαρτίου 2025.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 46,09% των συμμετεχόντων εμφάνισε διστακτικότητα απέναντι στους εμβολιασμούς.
Το ποσοστό αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι συμμετέχοντες αρνούνται τα εμβόλια, αλλά ότι καταγράφονται διαφορετικοί βαθμοί επιφυλακτικότητας, αμφιβολιών ή αναποφασιστικότητας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το φαινόμενο επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων οι προσωπικές εμπειρίες, τα κοινωνικά χαρακτηριστικά, οι πολιτικές αντιλήψεις και η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς και το σύστημα υγείας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην παραπληροφόρηση και στην έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις αρμόδιες αρχές, περισσότερο παρά σε συγκεκριμένες ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων.
Η Ρομπέρτα Σιλικουίνι, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Τορίνο και μία από τις ερευνήτριες της μελέτης, επισήμανε στον Guardian ότι η πολιτική επικοινωνία και η δυσπιστία των πολιτών απέναντι στους θεσμούς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
Όπως εξήγησε, η παραπληροφόρηση για τους εμβολιασμούς αποτελεί σοβαρό πρόβλημα, καθώς όσοι διαδίδουν ανακριβείς πληροφορίες συχνά αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικοί στον τρόπο επικοινωνίας τους.
Ανησυχία για την επιστροφή ασθενειών που μπορούν να προληφθούν
Η αντιπαράθεση για τους αντιεμβολιαστές γιατρούς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ιταλία αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις στον τομέα της πρόληψης.
Σύμφωνα με στοιχεία του ιταλικού υπουργείου Υγείας που επικαλείται ο Guardian, κατά τους πρώτους πέντε μήνες του 2026 καταγράφηκαν 472 περιστατικά ιλαράς, έναντι 322 την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Περισσότερα από τα μισά κρούσματα αφορούσαν ενήλικες μικρότερης ηλικίας.
Παράλληλα, η εμβολιαστική κάλυψη για την εποχική γρίπη στους πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω υποχώρησε στο 49,81%, πέφτοντας κάτω από το 50% για πρώτη φορά μετά τη χειμερινή περίοδο 2014-2015.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε και ο θάνατος τετράχρονου κοριτσιού από διφθερίτιδα στο Παλέρμο της Σικελίας, τον περασμένο Αύγουστο.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι γονείς του παιδιού ανέφεραν στους γιατρούς ότι δεν το είχαν εμβολιάσει, επειδή πίστευαν ότι τα εμβόλια συνδέονται με τον αυτισμό.
Η συγκεκριμένη πεποίθηση δεν υποστηρίζεται από την επιστημονική έρευνα, η οποία δεν έχει διαπιστώσει αιτιώδη σχέση ανάμεσα στους εμβολιασμούς και στον αυτισμό.
Η παρέμβαση Ματαρέλα και η συζήτηση για τα υποχρεωτικά εμβόλια
Η αντιπαράθεση πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις στις 28 Οκτωβρίου, όταν ο βουλευτής της Λέγκας Κλάουντιο Μπόργκι δέχθηκε επικρίσεις επειδή διοργάνωσε στη Γερουσία εκδήλωση με αντιεμβολιαστικό περιεχόμενο.
Την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας, Σέρτζιο Ματαρέλα, σε ομιλία του σε εκδήλωση για την έρευνα κατά του καρκίνου, καταδίκασε τη διάδοση παραπλανητικών μηνυμάτων σχετικά με τους εμβολιασμούς και προειδοποίησε για τις συνέπειες των ανορθολογικών πεποιθήσεων και των ψευδών ειδήσεων.
Ο Μπόργκι έχει προτείνει επίσης την αναθεώρηση της νομοθεσίας του 2017, η οποία αύξησε από τέσσερις σε δέκα τους υποχρεωτικούς παιδικούς εμβολιασμούς στην Ιταλία.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι δεν είναι αντίθετος στα εμβόλια, αλλά θεωρεί ότι η υποχρεωτικότητά τους προκαλεί αντιδράσεις.
Υπερασπιζόμενος τη δυνατότητα επανένταξης των γιατρών που διαγράφηκαν κατά την πανδημία, δήλωσε στον Guardian ότι στόχος της πρότασης είναι η συμφιλίωση μετά τις εντάσεις των προηγούμενων ετών.
Κατά την άποψή του, κανένας εργαζόμενος δεν θα πρέπει να χάνει τη θέση του εξαιτίας μιας προσωπικής πεποίθησης.
«Σαν να πηγαίνεις στην εκκλησία και ο ιερέας να σου λέει ότι δεν πιστεύει στον Θεό»
Στον αντίποδα, επαγγελματίες υγείας προειδοποιούν ότι η επιστροφή γιατρών που απέρριψαν επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές θα μπορούσε να πλήξει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη των ασθενών στο σύστημα υγείας.
Ο Λορέντσο Ματία Σινιόρι, νοσηλευτής στην περιφέρεια Βένετο και περιφερειακό στέλεχος της οργάνωσης προάσπισης δικαιωμάτων των πολιτών Cittadinanzattiva, κατηγόρησε τους πολιτικούς ότι αντιμετωπίζουν το ζήτημα με εκλογικά κριτήρια.
Όπως υποστήριξε, ο κυβερνητικός συνασπισμός της Μελόνι επιδιώκει να προσελκύσει ψηφοφόρους που αντιτίθενται στους εμβολιασμούς, ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.
Ο Σινιόρι τόνισε ότι οι εμβολιασμοί αποτελούν βασικό εργαλείο πρόληψης, επισημαίνοντας πως η εκτεταμένη εξάπλωση ασθενειών θα δημιουργούσε τεράστια πίεση στο ιταλικό σύστημα υγείας.
Εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι ο πρόεδρος Ματαρέλα θα παρέμβει ώστε η επίμαχη διάταξη να μην αποκτήσει ισχύ νόμου.
Η ανησυχία του συνοψίζεται σε μια χαρακτηριστική παρομοίωση για την επιστροφή αντιεμβολιαστών γιατρών στα νοσοκομεία.
«Θα ήταν σαν να πηγαίνεις στην εκκλησία και να ακούς έναν ιερέα να λέει ότι δεν πιστεύει στον Θεό», δήλωσε στον Guardian.
Το νομοσχέδιο αναμένεται πλέον να τεθεί στην κρίση της ιταλικής Γερουσίας τον Ιανουάριο, με την έκβαση της ψηφοφορίας να αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και επιστημονική σημασία, καθώς η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της δυσπιστίας απέναντι στους εμβολιασμούς.
