Σε μια από τις σοβαρότερες οικονομικές κρίσεις της μεταπολεμικής ιστορίας της κινδυνεύει να βυθιστεί η Γαλλία, καθώς το δημόσιο χρέος διογκώνεται, το κόστος δανεισμού αυξάνεται και η πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης. «Οδεύουμε κατευθείαν προς τον τοίχο», προειδοποιεί ο οικονομολόγος Εντουάρ Σαλ, τονίζοντας ότι τα δημόσια οικονομικά της χώρας δεν έχουν βρεθεί σε τόσο δυσμενή κατάσταση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί επιχειρεί να προωθήσει περικοπές δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, εν μέσω έντονων κοινωνικών αντιδράσεων.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του φινλανδικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού δικτύου Yle, η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν επικίνδυνο συνδυασμό υψηλού δημόσιου χρέους, ασθενικής ανάπτυξης και πολιτικής αβεβαιότητας, που έχει αρχίσει να κλονίζει την εμπιστοσύνη των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Το δημόσιο χρέος της χώρας προβλέπεται να φτάσει φέτος στο 119% του ΑΕΠ, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται στο 5,4%, σημαντικά υψηλότερα από το όριο αναφοράς του 3% της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Γαλλία συγκαταλέγεται πλέον στις πλέον υπερχρεωμένες χώρες της ΕΕ, πίσω από την Ελλάδα και την Ιταλία.
Ο Εντουάρ Σαλ, καθηγητής Οικονομικών στο Paris School of Economics και ειδικός στη μακροοικονομία και τη δημοσιονομική πολιτική, εμφανίζεται ιδιαίτερα ανήσυχος.
«Τα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας δεν έχουν βρεθεί ποτέ σε τόσο άσχημη κατάσταση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οδεύουμε κατευθείαν προς τον τοίχο», δηλώνει.
Όπως εξηγεί, η επιδείνωση δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο. «Το δημόσιο χρέος αυξάνεται εδώ και πολύ καιρό. Το έλλειμμα άρχισε να εκτοξεύεται κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού και έκτοτε η αύξηση συνεχίζεται», επισημαίνει.
Η Γαλλία δανείζεται ακριβότερα από την Ελλάδα και την Ιταλία
Η ανησυχία εντείνεται από τη σημαντική αύξηση του κόστους δανεισμού της χώρας. Η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού κρατικού ομολόγου έχει πλησιάσει το 5%, ενώ η διαφορά της από την αντίστοιχη απόδοση των γερμανικών ομολόγων έχει φτάσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2011, την περίοδο της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη.
Σύμφωνα με το Yle, η Γαλλία δανείζεται πλέον με υψηλότερο επιτόκιο από την Ιταλία και την Ελλάδα. Η αύξηση των αποδόσεων αποτυπώνει την επιφυλακτικότητα των επενδυτών απέναντι στη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και τους πολιτικούς κινδύνους που δυσκολεύουν τη λήψη αποφάσεων.
Η εμπιστοσύνη των αγορών έχει υποχωρήσει αισθητά μετά την απόφαση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση το καλοκαίρι του 2024. Έκτοτε, δύο κυβερνήσεις έχουν καταρρεύσει.
Παράλληλα, η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να περιοριστεί στο 0,5% φέτος, ενώ η αγοραστική δύναμη των Γάλλων βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
«Ζούσαμε για πολύ καιρό με την ψευδαίσθηση ότι το χρέος δεν κοστίζει τίποτα. Αυτή η ψευδαίσθηση πλέον έχει καταρρεύσει», τονίζει ο Σαλ.
Περικοπές άνω των 50 δισ. ευρώ – Στους δρόμους μαθητές και εργαζόμενοι
Μέσα σε αυτό το κλίμα, το γαλλικό Κοινοβούλιο ξεκίνησε την Τρίτη τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό του 2027.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί επιδιώκει δημοσιονομική προσαρμογή άνω των 50 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια αφορούν περικοπές δαπανών, μεταξύ άλλων στις συντάξεις και τις κοινωνικές παροχές.
Στόχος της κυβέρνησης είναι να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 5% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η προσπάθεια συναντά ισχυρές αντιδράσεις. Μαθητές λυκείων διαδηλώνουν για πέμπτη συνεχόμενη εβδομάδα, απαιτώντας μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την εκπαίδευση, ενώ οι οδηγοί ζητούν κρατική παρέμβαση για τη μείωση του κόστους των καυσίμων.
Για το προσεχές Σάββατο έχει προγραμματιστεί νέα μεγάλη ημέρα απεργιών και διαδηλώσεων. Οι μαθητές ζητούν πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ για την εκπαίδευση, ενώ η κυβέρνηση προτείνει αύξηση των σχετικών δαπανών κατά μόλις 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο Σαλ θεωρεί ότι ένα από τα βασικά προβλήματα είναι η αντίληψη που έχει διαμορφωθεί στη γαλλική κοινωνία για το δημόσιο χρέος.
«Πολλοί πιστεύουν ότι το χρέος μπορεί να μεταφερθεί στις επόμενες γενιές. Όμως αυτές οι επόμενες γενιές είμαστε εμείς. Δεν μπορούμε πλέον να το μεταθέτουμε στο μέλλον», υπογραμμίζει.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο ενόψει των προεδρικών εκλογών της άνοιξης του 2027, καθώς τα πολιτικά κόμματα εμφανίζονται απρόθυμα να υποστηρίξουν αντιδημοφιλείς περικοπές κατά την προεκλογική περίοδο.
Φόβοι για νέα κρίση στην ευρωζώνη – Η σύγκριση με την Ελλάδα
Η οικονομική κατάσταση της Γαλλίας προκαλεί ανησυχία και πέρα από τα σύνορά της, καθώς πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης.
Ο Σαλ προειδοποιεί ότι, εάν η χώρα δεν καταφέρει να περιορίσει τα ελλείμματά της, οι συνέπειες ενδέχεται να επεκταθούν σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η διεθνής οικονομική συζήτηση έχει ήδη αναδείξει παραλληλισμούς με την ελληνική κρίση χρέους της δεκαετίας του 2010.
Ωστόσο, η Γαλλία διαθέτει μεγάλη και διαφοροποιημένη οικονομία, παραμένει ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις και το δημοσιονομικό της έλλειμμα εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά κάτω από το 10%, σε αντίθεση με την Ελλάδα κατά τα χειρότερα χρόνια της κρίσης.
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη Γαλλία είναι η πολιτική αστάθεια, η οποία δυσχεραίνει την εφαρμογή των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων.
«Εάν δεν εφαρμοστούν μέτρα εξοικονόμησης, η Γαλλία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με διαδικασίες δημοσιονομικής προσαρμογής αντίστοιχες με εκείνες που αντιμετώπισαν ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης στις αρχές της δεκαετίας του 2010», προειδοποιεί.
«Ή θα διαλυθεί η ευρωζώνη ή η Γαλλία θα επιστρέψει στη δημοσιονομική πειθαρχία»
Ο Σαλ θεωρεί αναγκαίες βαθιές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων και η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης.
Στη Γαλλία, το όριο βρίσκεται στα 63 έτη, ένα από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τον οικονομολόγο, η αύξησή του στα 65 έτη θα μπορούσε να εξοικονομήσει πόρους ίσους με το 1,5% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 50 δισεκατομμύρια ευρώ.
«Εάν δεν γίνει αυτό, οι εξοικονομήσεις θα πρέπει να αναζητηθούν αλλού», προειδοποιεί.
Αντίθετα, η Μαρίν Λεπέν, η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές σύμφωνα με το φινλανδικό δημοσίευμα, έχει προτείνει τη μείωση του ορίου συνταξιοδότησης στα 62 έτη, υποστηρίζοντας ότι οι εξοικονομήσεις μπορούν να προέλθουν από περικοπές στον δημόσιο τομέα και την κοινωνική προστασία.
Ο Σαλ περιγράφει με δραματικούς όρους τα διλήμματα που αντιμετωπίζει η ευρωζώνη.
«Είναι δύσκολο να εκδιωχθεί η Γαλλία από την ευρωζώνη. Είναι υπερβολικά μεγάλη και σημαντική. Είτε η ευρωζώνη θα διαλυθεί είτε η Γαλλία θα επιστρέψει στη δημοσιονομική πειθαρχία, δηλαδή σε μια πολιτική αυστηρής λιτότητας», υποστηρίζει.
Παρά τη δυσοίωνη εκτίμησή του, ο οικονομολόγος αφήνει ένα περιθώριο αισιοδοξίας, υπενθυμίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν καταφέρει στο παρελθόν να αντιμετωπίσουν εξαιρετικά σοβαρές κρίσεις.
«Η ιστορία δείχνει ότι, όταν το διακύβευμα είναι πραγματικά μεγάλο, όπως είδαμε κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ, τα κράτη μπορούν να ανταποκριθούν στην πρόκληση», καταλήγει.
