Μαχητικά αεροσκάφη F-35A Lightning II, που κατασκευάζονται για την Τουρκική Πολεμική Αεροπορία, εντοπίστηκαν σε αποθήκη στις ΗΠΑ όπου φυλάσσονταν εδώ και χρόνια, μετά την εκδίωξη της Τουρκίας από το πρόγραμμα και την επιβολή κυρώσεων του νόμου CAATSA, επειδή αποφάσισε να επενδύσει στους S-400 από τη Ρωσία.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Όπως είναι γνωστό ότι 6 αεροσκάφη F-35 κατασκευάστηκαν για την Τουρκική Πολεμική Αεροπορία πριν η Τουρκία εκδιωχθεί επίσημα από το πρόγραμμα. Στις διαδικασίες συντήρησης αυτών των αεροσκαφών, διάφορα συστήματα γεμίζονται με ειδικά υγρά για την πρόληψη της διάβρωσης και τα ευαίσθητα συστήματα σφραγίζονται. Τα αεροσκάφη υποβάλλονται επίσης σε τακτική συντήρηση. Μετά τον τερματισμό του προγράμματος για την Τουρκία, η τύχη αυτών των αεροσκαφών, η οποία συζητήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν παραδόθηκαν στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ. Αντίθετα, φωτογραφήθηκαν να είναι αποθηκευμένα σε υπόστεγο.
Πριν από την απομάκρυνσή της από το πρόγραμμα, η Τουρκία είχε σχεδιάσει να προμηθευτεί 30 αεροσκάφη F-35A στην πρώτη φάση, και συνολικά 100. Τα πρώτα έξι αεροσκάφη, δεδομένων των αριθμών ουράς, βρίσκονταν στις ΗΠΑ για την εκπαίδευση Τούρκων πιλότων. Το πρώτο αεροσκάφος που κατασκευάστηκε για την Τουρκία παραδόθηκε το 2018 και οι Τούρκοι πιλότοι που είχαν ξεκινήσει την εκπαίδευσή τους πραγματοποίησαν τις πρώτες τους πτήσεις με τα πρώτα δύο παραδοθέντα αεροσκάφη.
Αφού η Τουρκία απέκτησε το αντιαεροπορικό σύστημα S-400 από τη Ρωσία, οι ΗΠΑ την απέσυραν από το πρόγραμμα F-35 το 2019 και σταμάτησαν την παράδοση του αεροσκάφους στην Τουρκία.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επιστροφή της Τουρκίας στην προμήθεια F-35 και την άρση των κυρώσεων CAATSA παραμένει το σύστημα αεράμυνας S-400. Μεταξύ των προτεινόμενων λύσεων, ξεχωρίζει η μεταφορά των S-400 από την Τουρκία σε τρίτη χώρα.
Ωστόσο, η Ρωσία θέτει ως όρο για αυτή τη μεταφορά να είναι μια τρίτη χώρα με την οποία έχει φιλικές σχέσεις και η οποία δεν θα προμηθεύσει τους S-400 στην Ουκρανία. Φαίνεται απίθανο η Τουρκία να μπορέσει να μεταφέρει τα συστήματα σε άλλη χώρα χωρίς την άδεια της Μόσχας.
Τα πρώτα σημάδια επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα ήρθαν αμέσως μετά την επικοινωνία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος παρευρέθηκε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Αν και πολλοί προεξόφλησαν την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.
Ο ίδιος ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σε δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα ξεκαθάρισε ότι «η παράδοση θα διαρκέσει πολλά χρόνια».
Οι επίμονες προσπάθειες της Άγκυρας να ξεφορτωθεί τους S-400 σκοντάφτει είτε στο μπλόκο των Ρώσων είτε στο μπλόκο των ΗΠΑ για τη μεταφορά τους σε χώρες όπου δραστηριοποιείται η ίδια.
Επιπλέον, όπως έχουμε αναφέρει στο enikos.gr, ο ίδιος ο Πούτιν φαίνεται ότι έχει δέσει για τα καλά τον Ερντογάν και το μέλλον της Τουρκίας με τα ρωσικά συμφέροντα, με αφορμή την ενεργειακή συμφωνία.
Η πρόσφατη σύνοδος κορυφής στο Μπισκέκ εξελίχθηκε σε μια καθοριστική γεωπολιτική πράξη παρτίδας σκακιού, όπου ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατάφερε να περιπλέξει οριστικά τους στρατηγικούς σχεδιασμούς του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Στο επίκεντρο των κλειστών συνομιλιών βρέθηκε το ακανθώδες ζήτημα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Η Άγκυρα προσήλθε στη σύνοδο με την ελπίδα να βρει μια διέξοδο, μια φόρμουλα απεμπλοκής που θα της επέτρεπε να ξεφορτωθεί το αμφιλεγόμενο ρωσικό υλικό χωρίς να προκαλέσει τη ρωσική οργή. Ωστόσο, η Μόσχα είχε διαφορετικά σχέδια, μετατρέποντας το Μπισκέκ σε έναν σταθμό όπου ο Τούρκος Πρόεδρος βρέθηκε πιο σφιχτά δεμένος από ποτέ στο ρωσικό άρμα.
Η παρουσία της Τουρκίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χαρακτηριζόταν από την αγωνία της επαναπροσέγγισης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την αποκατάσταση των στρατιωτικών ισορροπιών στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Για να επιτευχθεί η πολυπόθητη επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35, η Ουάσινγκτον είχε θέσει ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση την οριστική απομάκρυνση των S-400 από το τουρκικό έδαφος, είτε μέσω πώλησης είτε μέσω μεταφοράς σε τρίτη χώρα.
Ο Ερντογάν, αντιλαμβανόμενος το τεράστιο κόστος ασφαλείας και τεχνολογίας που συνεπάγεται η απομόνωση της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας, επιχείρησε να ανοίξει διάλογο με το Κρεμλίνο για την τύχη των συστημάτων. Πλην όμως, η ρωσική πλευρά υπενθύμισε με σαφήνεια ότι οι διμερείς συμβάσεις και οι στρατηγικές υποχρεώσεις δεν επιτρέπουν μονομερείς κινήσεις ή μεταβιβάσεις χωρίς τη ρητή και δύσκολα παρεχόμενη ρωσική συναίνεση.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν αξιοποίησε την περίσταση για να αποδείξει ότι η ρωσική επιτροπή στην Άγκυρα δεν είναι εύκολο να απεμπλακεί υπό την πίεση της Δύσης. Με δεδομένες τις ενεργειακές εξαρτήσεις, τα οικονομικά ερείσματα και την εύθραυστη ισορροπία στις περιφερειακές συγκρούσεις, η Μόσχα κατέστησε σαφές ότι η Τουρκία δεν διαθέτει την πολυτέλεια μιας απότομης στροφής. Κάθε προσπάθεια του Ερντογάν να παρουσιάσει μια λύση εκτόνωσης προσέκρουσε στο αδιαπέραστο τείχος των νομικών και συμβατικών δεσμεύσεων που είχαν υπογραφεί προηγούμενων ετών. Έτσι, το όνειρο της Άγκυρας για μια ομαλή αποδέσμευση από τους S-400 κατέρρευσε κάτω από το βάρος της ρεαλπολιτικός του Κρεμλίνου.
Το αποτέλεσμα της συνόδου στο Μπισκέκ άφησε την τουρκική ηγεσία εγκλωβισμένη σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο. Η Τουρκία εξακολουθεί να πληρώνει το τίμημα της επιλογής της να αγνοήσει τις νατοϊκές προειδοποιήσεις, διατηρώντας οπλικά συστήματα που υπονομεύουν την αξιοπιστία της απέναντι στους συμμάχους της, χωρίς παράλληλα να μπορεί να τα αποποιηθεί εξαιτίας των γεωπολιτικών λαβών της Ρωσίας. Ο Ερντογάν διαπίστωσε με οδυνηρό τρόπο ότι η έξοδος από το λαβύρινθο των S-400 απαιτεί τιμή που το Κρεμλίνο δεν είναι διατεθειμένο να χαρίσει, διατηρώντας την Τουρκία δέσμια μιας πολυδιάστατης εξάρτησης που περιορίζει δραστικά τα περιθώρια κινήσεώς της στη διεθνή σκακιέρα.
