Καθώς η προθεσμία των 60 ημερών από τη σύναψη του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εξέπνευσε χθες, Δευτέρα, χωρίς την επίτευξη μιας οριστικής ειρηνευτικής συμφωνίας, η Ουάσινγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πλήρες αδιέξοδο.
Η προσωρινή διευθέτηση του πολέμου κατέρρευσε εν μέσω εκατέρωθεν κατηγοριών και παραβίασεων, αφήνοντας τα Στενά του Ορμούζ κλειστά και την αμερικανική στρατηγική στον αέρα.
Η νέα στρατηγική του Τραμπ
Σε αυτό το ρευστό τοπίο, σύμφωνα με ανάλυση του The Atlantic, ο Αμεριανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να καταφεύγει σε μια νέα, ιδιότυπη τακτική: να μην κάνει απολύτως τίποτα, δοκιμάζοντας τα όρια της δικής του υπομονής.
Όπως σημειώνει ο αναλυτής και δημοσιογράφος Τζόναθαν Λαμίρ, ο Τραμπ έχει δει κάθε προσπάθειά του για τον τερματισμό του πολέμου να προσκρούει σε τοίχο.
Η επανέναρξη στοχευμένων βομβαρδισμών δεν έφερε αποτέλεσμα, όπως δεν έφεραν και οι απειλές περί πλήρους καταστροφής του ιρανικού πολιτισμού. Κάθε φορά που ο Τραμπ διαλαλεί μια πιθανή διαπραγματευτική εξέλιξη, οι σκληροπυρηνικοί της Τεχεράνης φαίνεται να απολαμβάνουν να αλλάζουν τους όρους την τελευταία στιγμή.
Η κατάσταση θυμίζει ένα διαρκές παιχνίδι εμπαιγμού, όπου η Τεχεράνη υπόσχεται μια συμφωνία μόνο και μόνο για να τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια της Ουάσινγκτον την τελευταία στιγμή — με το διακύβευμα αυτή τη φορά να είναι ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ.
Οικονομικός στραγγαλισμός
Αφού τίποτα δεν απέδωσε, η νέα στρατηγική του Τραμπ είναι να μην κάνει τίποτα και να περιμένει, ελπίζοντας ότι ο χρόνος θα επιτύχει όσα δεν κατάφερε η στρατιωτική ισχύς.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος υποβαθμίζει πλέον τόσο τη διπλωματία όσο και τη στρατιωτική δράση, εναποθέτοντας τις ελπίδες του στην οικονομική πίεση.
Η τακτική αυτή αποσκοπεί στο να αφήσει τις αυστηρές οικονομικές κυρώσεις και τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών να προκαλέσουν τέτοιο οικονομικό πλήγμα, ώστε να εξαναγκάσουν τελικά την Τεχεράνη σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο Λαμίρ, αυτή η τακτική απαιτεί από τον Τραμπ να επιδείξει υπομονή — ένα χαρακτηριστικό για το οποίο σίγουρα δεν φημίζεται. Σύμβουλοί του παραδέχονται ιδιωτικά ότι μία και μόνο οργισμένη ανάρτηση στο Truth Social θα μπορούσε να προκαλέσει μια κλιμάκωση που θα τίναζε στον αέρα τα πάντα.
Παράλληλα, όπως επισημαίνει το The Atlantic, υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι ακόμη κι αν η στρατηγική αυτή λειτουργήσει.
Αφενός, το Ιράν έχει εκπλήξει επανειλημμένα τις ΗΠΑ με την αντοχή που επιδεικνύει απέναντι στις οικονομικές πιέσεις. Αφετέρου, ο χρόνος που απαιτείται για να αποδώσει η οικονομική ασφυξία καθιστά σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα υπάρξει ούτε γρήγορη λύση στον πόλεμο, αλλά ούτε και άμεση υποχώρηση των τιμών της ενέργειας, προτού οι Ρεπουμπλικανοί κληθούν να υπερασπιστούν την πλειοψηφία τους στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Οι αριθμοί έπεισαν τον Τραμπ
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του The Atlantic, εντός του Λευκού Οίκου μια σειρά από στατιστικά στοιχεία φαίνεται να κερδίζουν την εσωτερική διαμάχη. Δύο ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι αποκάλυψαν στον Τζόναθαν Λαμίρ ότι τις τελευταίες εβδομάδες παρουσιάστηκαν στον Τραμπ δεδομένα για τον σοβαρό αντίκτυπο των υφιστάμενων κυρώσεων στην ιρανική οικονομία.
Η επιχειρηματολογία αυτή παρουσιάστηκε στον Πρόεδρο των ΗΠΑ τόσο σε συσκέψεις στο Οβάλ Γραφείο όσο και σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον υπουργό Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ.
Η ιδέα της «μέγιστης πίεσης» δεν είναι καινούργια, αλλά οι σύμβουλοι του Τραμπ θεωρούν ότι αυτή τη φορά μπορεί να αποδώσει, με τον ίδιο τον Αμερικανό Πρόεδρο να δηλώνει πρόσφατα στους δημοσιογράφους ότι «το Ιράν είναι χρεοκοπημένο, εντελώς χρεοκοπημένο».
Ωστόσο, όπως υπενθυμίζει το The Atlantic, ο Τραμπ έχει υποτιμήσει επανειλημμένα τους Ιρανούς. Στην αρχή της σύγκρουσης ήταν βέβαιος ότι ο πόλεμος θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες και ότι το Ιράν δεν θα τολμούσε να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ — εκτιμήσεις που αποδείχθηκαν εντελώς εσφαλμένες.
Το αδιέξοδο και οι ιρανικές απαιτήσεις
Όπως σημειώνει ο Τζόναθαν Λαμίρ, η Τεχεράνη απάντησε με τη δική της μεταβαλλόμενη λίστα απαιτήσεων, επιμένοντας στην επιβολή διοδίων για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Πρόσφατα, οι ηγέτες του ιρανικού καθεστώτος άλλαξαν εκ νέου τη στάση τους, θέτοντας ως όρο για το άνοιγμα των Στενών την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων από τις ΗΠΑ για τις απώλειες που υπέστη το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο Τραμπ απέρριψε οργισμένος τον όρο, ανταπαντώντας ότι οι ΗΠΑ είναι αυτές που πρέπει να λάβουν αποζημιώσεις για τις απώλειες Αμερικανών στρατιωτών και τις οικογένειες των Ιρανών διαδηλωτών.
Παρά τις προσπάθειες διαμεσολάβησης από το Ομάν -που δέχθηκε χθες απειλές από τον Τραμπ- και το Πακιστάν, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε πλήρη στάσιμη κατάσταση, με τον Τραμπ να δηλώνει έξαλλος στους βοηθούς του ότι το Ιράν δεν διαπραγματεύεται με καλή πίστη.
Η εξάντληση των αμερικανικών όπλων
Πέραν των οικονομικών στοιχείων, ένας ακόμη καταλυτικός παράγοντας για την απόφαση του Τραμπ να τηρήσει στάση αναμονής είναι η ανησυχητική εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών, ιδιαίτερα των συστημάτων αντιπυραυλικής προστασίας.
Όπως αποκάλυψε το The Atlantic σε παλαιότερο ρεπορτάζ του, ορισμένα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων βρίσκονται στο 20% των επιπέδων που θεωρεί απαραίτητα το Πεντάγωνο.
- Τα αποθέματα αυτά δεν επαρκούν για την ταυτόχρονη προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων στην Ασία.
- Οι ελλείψεις εμποδίζουν την παροχή όπλων στην Ουκρανία, αλλά και την αποτελεσματική άμυνα απέναντι στους ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Αυτή η έλλειψη περιορίζει δραστικά τις επιλογές του Τραμπ. Σε περίπτωση μιας νέας ευρείας στρατιωτικής επιχείρησης, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν είναι βέβαιοι ότι μπορούν να προστατεύσουν τις βάσεις και τους συμμάχους τους στην περιοχή από τα ιρανικά αντίποινα.
Το αβέβαιο μέλλον της «υπομονής» Τραμπ
Όπως καταλήγει η ανάλυση του The Atlantic, κανείς στον Λευκό Οίκο δεν γνωρίζει αν ο Τραμπ θα διατηρήσει την υπομονή που απαιτεί το νέο σχέδιο. Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει δείξει να κουράζεται από τον πόλεμο, αλλά οι Ιρανοί ηγέτες έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά ικανοί στο να τον προκαλούν.
Παράλληλα, οι πιέσεις από τους σκληροπυρηνικούς στο Κονγκρέσο, το Πεντάγωνο, αλλά και από τους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους που αγωνιούν για τις εκλογές του Νοεμβρίου λόγω των υψηλών τιμών των καυσίμων, ενδέχεται να τον σπρώξουν εκ νέου σε αλλαγή πλεύσης.
Όπως είχε δηλώσει παλαιότερα ο Στιβ Μπάνον, ειδικός σύμβουλος σε θέματα διακυβέρνησης και στρατηγικής, ο Τραμπ δεν προσπαθεί να κερδίσει έναν κύκλο ειδήσεων, αλλά «μια στιγμή, ένα δευτερόλεπτο δημοσιότητας».
Για την ώρα πάντως, ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι η καλύτερη κίνηση του Αμερικανού Προέδρου είναι να μην κάνει απολύτως τίποτα.
