Μια θεωρία της εποχής του Ψυχρού Πολέμου έρχεται στο φως της δημοσίοτητας από την Daily Mail, συνδέοντας την αμερικανική CIA με τον αποκλεισμό της Εθνικής Αγγλίας από το Μουντιάλ του 1970 στο Μεξικό.
Μια τριετής δημοσιογραφική έρευνα εξετάζει αν η ξαφνική τροφική δηλητηρίαση του κορυφαίου τερματοφύλακα του κόσμου, Γκόρντον Μπανκς, λίγες ώρες πριν από τον κρίσιμο προημιτελικό με τη Δυτική Γερμανία, ήταν στην πραγματικότητα ένα σαμποτάζ των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών για να εξασφαλίσουν την πολιτικά σκοπιμη επικράτηση της Βραζιλίας.
Μια ιστορική απώλεια
Για τους Βρετανούς φιλάθλους μιας συγκεκριμένης γενιάς, εκείνος ο αγώνας άφησε βαθιές πληγές.
Στον κρίσιμο προημιτελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου πριν από 56 χρόνια, τα «Τρία Λιοντάρια» ηττήθηκαν με 3-2 από τη Δυτική Γερμανία, χάνοντας κάθε ελπίδα να διατηρήσουν τον τίτλο των παγκόσμιων πρωταθλητών.
Η απουσία του Γκόρντον Μπανκς, ο οποίος θεωρούνταν τότε ο καλύτερος τερματοφύλακας στον κόσμο, έπληξε σημαντικά τις πιθανότητες της Αγγλίας.
Ο Μπανκς είχε εμφανίσει τα πρώτα συμπτώματα μετά το τελευταίο παιχνίδι των ομίλων κόντρα στην Τσεχοσλοβακία, έδειξε να αναρρώνει, αλλά υπέστη υποτροπή την ημέρα του προημιτελικού.
Αντικαταστάθηκε από τον Πίτερ Μπονέτι της Τσέλσι, στον οποίο πολλοί απέδωσαν την ευθύνη και για τα τρία γκολ, ενώ άλλοι στάθηκαν στην αλλαγή του Μπόμπι Τσάρλτον στο 70ό λεπτό.
Ορισμένοι στον κόσμο του ποδοσφαίρου πίστευαν ανέκαθεν ότι ο Μπανκς, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2019 σε ηλικία 81 ετών, είχε πέσει θύμα δολιοφθοράς εκείνο το μοιραίο πρωινό του 1970.
Στην αυτοβιογραφία του, ο ίδιος φαινόταν να ρίχνει την ευθύνη σε ένα μπουκάλι μπύρα που είχε καταναλώσει.
Η έρευνα για την εμπλοκή της CIA και το πολιτικό παρασκήνιο
Ο Γκάμπριελ Γκέιτχαους, πρώην διεθνής συντάκτης της εκπομπής «Newsnight» του BBC, άρχισε να ερευνά την υπόθεση όταν τον πλησίασε ο εγγονός του Μπανκς, Εντ Τζέρβις.
Όπως αποκάλυψε ο Τζέρβις στον δημοσιογράφο, ο παππούς του «Ήταν πάντα συγκρατημένα υποψιασμένος».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο γιος του τερματοφύλακα, Ρόμπερτ, πρόσθεσε: «Θεωρούσε τρομερά περίεργο το γεγονός ότι αρρώστησε μόνο αυτός, και μάλιστα πολύ σοβαρά».
Η έρευνα επικεντρώθηκε στην πιθανότητα η δηλητηρίαση να αποτελούσε μέρος μιας επιχείρησης της CIA, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Βραζιλία (η οποία τελικά κατέκτησε το τρόπαιο) θα κέρδιζε τη διοργάνωση.
Σύμφωνα με το γεωπολιτικό πλαίσιο της εποχής, οι ΗΠΑ ήθελαν να στηρίξουν τη στρατιωτική δικτατορία της Βραζιλίας, την οποία η κυβέρνηση του Λίντον Τζόνσον είχε βοηθήσει να εγκατασταθεί το 1964.
Μέχρι το 1970, το καθεστώς ήταν μη δημοφιλές και η κατάκτηση του Μουντιάλ θεωρούνταν ο ιδανικός τρόπος για να ενισχυθεί η λαϊκή υποστήριξη προς αυτό.
Η μαρτυρία του Μπράιαν Γκλάνβιλ και ο Αμερικανός γερουσιαστής
Οι υποψίες είχαν καταγραφεί και από τον θρυλικό, εκλιπόντα αθλητικογράφο Μπράιαν Γκλάνβιλ στο βιβλίο του «England Managers: The Toughest Job In Football» (2007), όπου σημείωνε: «Έχω καταλήξει σταθερά να πιστεύω ότι ο Μπανκς ήταν θύμα σαμποτάζ».
Σύμφωνα με τον Γκλάνβιλ, ένας άλλος αθλητικός συντάκτης, ο Μπομπ Όξμπι, του είχε εκμυστηρευτεί πως ο ξάδερφός του, Στιούαρτ Σάιμινγκτον, ήταν γερουσιαστής του Μιζούρι από το 1952 έως το 1976.
Σχετικά με την ασθένεια του Μπανκς, ο Σάιμινγκτον φέρεται να είχε πει στον Όξμπι: «Αυτό ήταν η CIA. Δεν νομίζατε ότι θα αφήναμε την Αγγλία να κερδίσει τη Βραζιλία, έτσι δεν είναι;».
Ο Γκέιτχαους είχε μιλήσει με τον Γκλάνβιλ για την ιστορία αυτή δύο χρόνια πριν από τον θάνατο του τελευταίου, πέρυσι, σε ηλικία 93 ετών.
«Το μόνο που δεχόταν να πει ήταν ότι ο Όξμπι ήταν ένας αξιόπιστος ρεπόρτερ και ότι ο Σάιμινγκτον του είχε πει πως αυτό ήταν “μέρος ενός σχεδίου“», έγραψε ο Γκέιτχαους στην εφημερίδα The Observer.
Ο Γκέιτχαους σημείωσε, παράλληλα, ότι ο γερουσιαστής Σάιμινγκτον υπηρετούσε στην επιτροπή ενόπλων δυνάμεων της Γερουσίας, η οποία λάμβανε τακτικές ενημερώσεις από τη CIA.
Τα έγγραφα της CIA και οι ουσίες για «στομαχικές διαταραχές»
Στο πλαίσιο της έρευνάς του, ο Γκέιτχαους εντόπισε στα αρχεία της CIA ένα έγγραφο του 1971, το οποίο ανέφερε ότι ο πρόεδρος της Βραζιλίας, στρατηγός Εμίλιο Γκαρασταζού Μέντιτσι, «κατάφερε επιδέξια να συνδέσει τον εαυτό του» με την ποδοσφαιρική νίκη.
Αν και ο δημοσιογράφος παραδέχθηκε ότι οι επαφές του στον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών δεν είχαν ακούσει ποτέ τίποτα για τη συγκεκριμένη δηλητηρίαση, ανέδειξε μια άλλη σημαντική λεπτομέρεια: τη μαρτυρία ενός βιολόγου της CIA, ο οποίος είχε καταθέσει στη Γερουσία κατά τη δεκαετία του ’70 σχετικά με την ύπαρξη «ουσιών που μπορούν να σου προκαλέσουν μια πραγματικά σοβαρή περίπτωση “στομαχικών διαταραχών”».
