Όταν οι αρχαιολόγοι βρήκαν το αρχαίο εβραϊκό λουτρό χάρηκαν ιδιαίτερα. Δεν ήταν μόνο απλώς σπάνιο να βρουν ένα αρχαίο μίκβε αλλά είχε μεγάλη σημασία και ο τόπος που βρέθηκε, γιατί άλλαζε σημαντικά ένα κομμάτι της ιστορίας από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Το εβραϊκό λουτρό βρέθηκε στο αρχαιολογικό πάρκο της Αρχαίας Όστιας. Το μίκβε είναι ένα τελετουργικό λουτρό για την εβραϊκή κάθαρση. Στο πάρκο γίνονταν ανασκαφές από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Αύγουστο.
Η ανακάλυψη του μίκβε είναι μοναδικής σημασίας, καθώς αποτελεί χειροπιαστή απόδειξη της εβραϊκής παρουσίας στη Ρωμαϊκή πόλη Όστια, υποστηρίζοντας τον ρόλο της πόλης ως χωνευτήριο πολιτισμών και πεποιθήσεων.
Ένα χωνευτήρι πολιτισμών
Σύμφωνα με τον Ιταλό υπουργό πολιτισμού, τον Alessandro Giuli, η ανακάλυψη αυτή, ενισχύει την αντίληψη πως η Όστια ήταν ένα χωνευτήρι διαφορετικών πολιτισμών στον μεσογειακό κόσμο, ένα σημείο όπου η ποικιλομορφία, αποτελούσε την καθημερινή πραγματικότητα της αυτοκρατορικής Ρώμης.
Η Alfonsina Russo, επικεφαλής του τμήματος για την αναβάθμιση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τόνισε πως, η τοποθεσία της Όστιας, στις εκβολές του ποταμού Τίβερη, ευνόησε τον ρόλο της ως κέντρου εμπορικών, γλωσσικών και θρησκευτικών αλληλεπιδράσεων.
Η επαλήθευση της ύπαρξης μιας βαθιά ριζωμένης εβραϊκής κοινότητας στην πόλη που ήταν και λιμάνι, εμπλουτίζει τα αρχαιολογικά στοιχεία που αποκαλύπτουν την αλληλεπίδραση των ετερόκλητων πολιτισμών που ζούσαν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Ο Massimo Osanna, γενικός διευθυντής των μουσείων, τονίζει ακόμα πως, τα τελευταία χρόνια συγκεντρώθηκε η κατάλληλη χρηματοδότηση για την αρχαιολογική έρευνα, η οποία οδήγησε στις ανακαλύψεις αυτού του μεγέθους.
Έτσι, το αρχαιολογικό πάρκο της Αρχαίας Όστιας, αποτελεί ηγετικό παράδειγμα στην εφαρμογή νέων ερευνητικών μεθοδολογιών. Η ανακάλυψη ανοίγει νέα πεδία έρευνας για την κοινωνική και θρησκευτική δομή της Ρωμαϊκής Όστια.
Το μίκβε, βρίσκεται σε μια ημιυπόγεια δομή που έχει πρόσβαση σε ένα πηγάδι που γεμίζει νερό από μία πηγή. Το τρεχούμενο νερό είναι αναπόσπαστο συστατικό της τελετουργικής κάθαρσης των Εβραίων.
Το ορθογώνιο δωμάτιο, με την ημικυκλική αψίδα, περιλαμβάνει μια σκάλα με τρία βαριά φθαρμένα σκαλοπάτια. Το δάπεδο παρουσιάζει υπολείμματα από πλίνθινη πλακόστρωση και ένα σύστημα αποχέτευσης που εξασφάλιζε τη συνεχή ανανέωση του νερού.
Αδιάλειπτη η εβραϊκή παρουσία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Ανάμεσα στα αντικείμενα που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της ανασκαφής, είναι λυχνίες ελαίου, διακοσμημένες με την μενορά (επτάφωτος λυχνία), και το λουλάβ (κλαδί φοίνικα και σύμβολο του εορτασμού της συγκομιδής), καθώς και ένα καλά διατηρημένο γυάλινο αγγείο. Τα στοιχεία αυτά, τα οποία χρονολογούνται μεταξύ του 4ου και του 6ου αιώνα μ.Χ., υποδηλώνουν ότι το μίκβε, εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται μέχρι τα τέλη της αρχαιότητας.
Ο διευθυντής του αρχαιολογικού πάρκου της Αρχαίας Όστιας, ο Alessandro D’Alessio, εξήγησε πως, η ανακάλυψη επαληθεύει την αδιάλειπτη παρουσία των Εβραίων στην πόλη, από τον 1ο αιώνα μ.Χ. μέχρι την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Το εύρημα αυτό, εμπλουτίζει την παλαιότερη γνωστή εβραϊκή επιγραφή στην Ιταλία, η οποία ανακαλύφθηκε στην νεκρόπολη Pianabella, όπως και τη συναγωγή της Όστιας, η οποία χτίστηκε μεταξύ του 2ου και του 3ου αιώνα π.Χ.
Ο Riccardo Di Segni, αρχιραββίνος της εβραϊκής κοινότητας της Ρώμης, τόνισε τη σημασία της ανακάλυψης για την ιστορία της εβραϊκής Διασποράς.
Η ύπαρξη του μίκβε στην Όστια, δηλώνει την αφοσίωση της κοινότητας στις παραδόσεις της, ακόμη και έξω από τη Γη του Ισραήλ. Επίσης, η κομψότητα και η λειτουργικότητα της δομής, υποδηλώνουν ότι ήταν τμήμα ενός μεγαλύτερου εβραϊκού συμπλέγματος. Ο Victor Fadlun, πρόεδρος της εβραϊκής κοινότητας της Ρώμης, τόνισε τη σημασία της ανακάλυψης για την ιστορική μνήμη.
Το μίκβε, είναι η απτή απόδειξη των χιλιετιών της ρωμαϊκής ιστορίας της Ρώμης, μια παράδοση που άντεξε στο πέρασμα των αιώνων και παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα. To πρόγραμμα OPS – Ostia Post Scriptum Project- ξεκίνησε το 2022, ως συνεργασία ανάμεσα στο αρχαιολογικό πάρκο της Αρχαίας Όστιας, του πανεπιστημίου της Κατάνια και του Πολυτεχνείου του Μπάρι.
Σκοπός του προγράμματος, είναι η εμβάθυνση της κατανόησης της αστικής ανάπτυξης της Όστιας και της αναβάθμισης της δημόσιας προσβασιμότητας στο σημείο. Χάρη στις εξελίξεις στην ανασκαφή, η ομάδα των αρχαιολόγων, έχει καταφέρει να εξερευνήσει την περιοχή της τόσο μεγάλης ιστορικής σημασίας, κοντά στην αρχαία πορεία του Τίβερη.
Έκπληξη προκαλεί πως, η περιοχή αυτή δεν είχε ανασκαφεί κατά το παρελθόν, γεγονός που συνέβαλε στην ανακάλυψη του μίκβε σε ένα άθικτο στρωματογραφικό πλαίσιο.
