Πώς μαγείρευαν πριν από 2.600 χρόνια; Φούρνος που ήρθε στο φως σε πόλη της Μικράς Ασίας αποκαλύπτει το «μενού» της αρχαιότητας

Όταν σκεφτόμαστε τις αρχαιολογικές ανασκαφές, ο νους μας πηγαίνει συνήθως σε χρυσά στεφάνια, επιβλητικούς ναούς και αγάλματα θεών. Ωστόσο, οι πιο ανθρώπινες και συναρπαστικές ιστορίες κρύβονται συχνά στα πιο απλά, καθημερινά αντικείμενα.

Εκεί που η μεγάλη Ιστορία συναντά τις συνήθειες των απλών ανθρώπων που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν από εμάς: στο τραπέζι και την κουζίνα τους. Μια τέτοια σπάνια «ματιά» στο παρελθόν προσφέρει η πρόσφατη ανακάλυψη μιας διεθνούς αρχαιολογικής ομάδας στη Μικρά Ασία.

Στον αρχαιολογικό χώρο του Δασκυλείου, οι επιστήμονες κατάφεραν να «ξεκλειδώσουν» τα μυστικά ενός αρχαίου νοικοκυριού, φέρνοντας στο φως έναν άθικτο φούρνο και υπολείμματα γευμάτων που μαγειρεύτηκαν πριν από 26 ολόκληρους αιώνες, προσφέροντάς μας ένα μοναδικό ταξίδι στις γεύσεις και τις μυρωδιές της λυδικής αρχαιότητας.

Κατά την ανασκαφική περίοδο του 2026 στην αρχαία πόλη του Δασκυλείου, στις όχθες της λίμνης Μανιάς στο Μπαλίκεσιρ (Αδριανού Θήραι) της δυτικής Τουρκίας, οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως έναν νέο ημικυκλικό φούρνο και υπολείμματα τροφών που χρονολογούνται στη λυδική περίοδο, περίπου 2.600 χρόνια πριν.

Δασκύλειον: Το πολυπολιτισμικό «σταυροδρόμι» της αρχαίας Μικράς Ασίας

Σε στρατηγική θέση, κοντά στο νοτιοανατολικό άκρο της Λίμνης Δασκυλίτιδος, το Δασκύλειον εξελίχθηκε από έναν φρυγικό οικισμό του 8ου αιώνα π.Χ. σε ένα σημαντικό προπύργιο των Λυδών κατά τα τέλη του 7ου και τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ.

Μετά την περσική κατάκτηση της Λυδίας στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., η πόλη αποτέλεσε τη διοικητική πρωτεύουσα της σατραπείας της Ελλησποντικής Φρυγίας, ελέγχοντας βασικές οδούς μεταξύ της Ανατολίας, του Ελλησπόντου και του Προποντίδος (Θάλασσα του Μαρμαρά).

Τα πολυεπίπεδα κατάλοιπά της αντανακλούν ένα πολυπολιτισμικό μείγμα φρυγικών, λυδικών, περσικών και ελληνικών επιρροών. Η ανακάλυψη έγινε στον χώρο του κελαριού μιας λυδικής κουζίνας, η οποία βρίσκεται κάτω από ένα τριμερές κτιριακό συγκρότημα (κτίριο τριών δωματίων) της μεταγενέστερης περσικής περιόδου.

Το εύρημα αυτό ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των φούρνων που έχουν εντοπιστεί στον αρχαιολογικό χώρο σε επτά. Οι ανασκαφές διευθύνονται από τον Καθ. Δρ. Κάαν Ιρέν (Prof. Dr. Kaan İren) του Πανεπιστημίου Sıtkı Koçman, στην επαρχία των Μούγλων.

Τι έτρωγαν οι Λυδοί; Τα Αρχαία υπολείμματα τροφών που άντεξαν στους αιώνες

Στο καλυμμένο με στάχτη δάπεδο του νεοανακαλυφθέντος φούρνου, η ομάδα εντόπισε ρεβίθια και δημητριακά. Δείγματα εδάφους θα υποβληθούν σε επεξεργασία με τη μέθοδο της επίπλευσης (flotation) και θα αναλυθούν στο Κέντρο Εφαρμοσμένης Έρευνας στην Αρχαιολογία και την Αρχαιομετρία του Πανεπιστημίου Σιτκί Κοτσμάν στην επαρχία των Μούργλων (Muğla Sıtkı Koçman University).

Προηγούμενα δείγματα από την ίδια κουζίνα δείχνουν ότι οι Λυδοί ακολουθούσαν μια ποικίλη διατροφή βασισμένη σε φυτικές τροφές. Στις καλλιέργειες που έχουν ταυτοποιηθεί περιλαμβάνονται το δίκοκκο σιτάρι (emmer), το σιτάρι σπέλτα (ντίνκελ), το μαλακό σιτάρι (αρτοποιίας), το σκληρό σιτάρι, το εξάστοιχο κριθάρι, τα κουκιά, τα ρεβίθια, ο αρακάς (μπιζέλια), οι φακές, τα μαυρομάτικα φασόλια, ο βίκος και τα σταφύλια.

Οι κρυφές αποθήκες του βράχου: Πώς οι Λυδοί προστάτευαν τη σοδειά τους

Το κριθάρι ήταν το πιο κοινό δημητριακό, ενώ τα κουκιά κυριαρχούσαν ανάμεσα στα όσπρια. Κατά την τρέχουσα ανασκαφική περίοδο, εντοπίστηκε επίσης μια μεγάλη ποσότητα σπόρων μέσα σε έναν λάκκο λαξευμένο στον φυσικό βράχο, γεγονός που υποδηλώνει ότι η περιοχή λειτουργούσε ως εγκατάσταση αποθήκευσης σιτηρών.

Ως εκ τούτου, οι συνεχιζόμενες εργασίες ρίχνουν φως όχι μόνο στις μεθόδους μαγειρέματος αλλά και στις πρακτικές αποθήκευσης τροφίμων στην καθημερινή ζωή των Λυδών. Προηγούμενα δείγματα από την ίδια κουζίνα δείχνουν ότι οι Λυδοί ακολουθούσαν μια ποικίλη διατροφή βασισμένη σε φυτικές τροφές.

Στις καλλιέργειες που έχουν ταυτοποιηθεί περιλαμβάνονται το δίκοκκο σιτάρι (emmer), το σιτάρι σπέλτα, το μαλακό σιτάρι (αρτοποιίας), το σκληρό σιτάρι, το εξάστοιχο κριθάρι, τα κουκιά, τα ρεβίθια, ο αρακάς, οι φακές, τα μαυρομάτικα φασόλια, ο βίκος και τα σταφύλια. Το κριθάρι ήταν το πιο κοινό δημητριακό, ενώ τα κουκιά κυριαρχούσαν ανάμεσα στα όσπρια.

Ως εκ τούτου, οι συνεχιζόμενες εργασίες ρίχνουν φως όχι μόνο στις μεθόδους μαγειρέματος αλλά και στις πρακτικές αποθήκευσης τροφίμων στην καθημερινή ζωή των Λυδών.