Με δραματικές προειδοποιήσεις για την επιβίωση του πλανήτη, ηχηρές απουσίες μεγάλων δυνάμεων, αλλά και έντονες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις εξελίσσονται οι εργασίες της Παγκόσμιας Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31) στην Αττάλεια της Τουρκίας.
Ενώ οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την υπέρβαση του κρίσιμου ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου, οι ηγέτες των ευάλωτων νησιωτικών κρατών και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ ζητούν ριζικές αποφάσεις και τέλος στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Δραματικές προειδοποιήσεις
Η αποτυχία παροχής μιας συντριπτικής απάντησης στην κλιματική κρίση σημαίνει ότι «ο κόσμος που γνωρίζουμε τελείωσε», προειδοποίησε η πρόεδρος των δοκιμαζόμενων Νήσων Μάρσαλ, Χίλντα Χάινε, απευθυνόμενη στους δεκάδες ηγέτες που συγκεντρώθηκαν στην Τουρκία.
Σύμφωνα με τον Guardian, η Χάινε, μία από τους ελάχιστους ηγέτες των νησιών του Ειρηνικού που εκφώνησαν μια παθιασμένη ομιλία στην COP31 την Τετάρτη, τόνισε στους υπόλοιπους αρχηγούς κρατών ότι η υπέρβαση του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού για άνοδο της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου θα σημάνει κύματα που θα καταβροχθίζουν τις ακτές τους και πλημμύρες που θα καταστρέφουν πόλεις, σχολεία και νοσοκομεία.
Thank you, H.E. President Hilda C. Heine of the Republic of the Marshall Islands, for sharing your invaluable insights at the #COP31 Climate Mobility Pavilion.
We are deeply grateful for your continued leadership as our champion on the global stage 🌍.
#ClimateMobilityCOP https://t.co/FdLjmttzfN
— Global Centre for Climate Mobility (@GCCMobility) November 11, 2026
Περιέγραψε μάλιστα πώς είδε φωτεινά, πλούσια κοράλλια κάτω από τα νερά του νησιού της τον Ιούλιο, τα οποία είχαν αποχρωματιστεί και ασπρίσει μόλις λίγους μήνες αργότερα.
«Είναι καιρός να ξυπνήσουμε», δήλωσε η Χάινε. «Η απάντησή μας στην απειλή της υπέρβασης πρέπει να είναι συντριπτική, διαφορετικά ο κόσμος που γνωρίζουμε τελείωσε».
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρωθυπουργός των Μπαρμπάντος, Μία Μότλεϊ, επέκρινε τις κυβερνήσεις που «δεν προσπάθησαν αρκετά» να περιορίσουν τις εκπομπές ρύπων μετά τη Συμφωνία του Παρισιού.
«Ο ΟΗΕ μάς λέει ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθεί κάθε δέσμευση, οδεύουμε προς τους 2,6 βαθμούς», ανέφερε. «Με τις τρέχουσες πολιτικές, θα καταλήξουμε στους 2,8 βαθμούς».
No one on this planet has the right to gamble with our children’s future.
Sign the petition at https://t.co/dwzUVc7uT4 and help us build a movement of 1.5 billion voices for 1.5 degrees.
Every year of delay is paid for in homes, livelihoods and lives. The people carrying that cost have every right to demand more. Funding that reaches their communities, protection before disaster strikes and leaders who honour their commitments.
At @turkiyecop31 COP31, I issued a challenge that reaches far beyond the conference hall. Our future is too important for any of us to remain silent.
— Mia Amor Mottley (@miaamormottley) November 12, 2026
«Επίθεση» Γκουτέρες στα ορυκτά καύσιμα
Η έναρξη της συνόδου κορυφής των διεθνών ηγετών, κατά την τρίτη ημέρα της COP31, περιλάμβανε παθιασμένες ομιλίες που εναλλάσσονταν με επιδείξεις τουρκικής μουσικής και χορού.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κατηγόρησε τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων και τις χώρες που «συνεχίζουν να επεκτείνουν την παραγωγή ορυκτών καυσίμων ενώ ισχυρίζονται ότι δεσμεύονται στον στόχο του 1,5 βαθμού».
Η ομιλία του —μια ομοβροντία με στόχο να δώσει ώθηση στις συνομιλίες— ήταν μία από τις τελευταίες που θα εκφωνήσει ως επικεφαλής του ΟΗΕ προτού αποχωρήσει τον επόμενο μήνα.
«Χρειαζόμαστε μια εξαιρετική επιτάχυνση», είπε ο Γκουτέρες. «Ο πλανήτης μας υπερθερμαίνεται. Ο χρόνος τελειώνει. Είναι η ώρα της κρίσης».
«Τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να ακολουθήσουν τον δρόμο των δεινοσαύρων», πρόσθεσε. «Και αυτό δεν θα συμβεί από μόνο του. Οι δεινόσαυροι δεν είχαν λόμπι – τα ορυκτά καύσιμα έχουν».
Ο Γκουτέρες υποστήριξε ότι οι εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου διαστρέβλωσαν την επιστήμη και καθυστέρησαν τη δράση για την κλιματική κρίση, ζητώντας την επιβολή φόρου στα απροσδόκητα υπερκέρδη που αποκόμισαν από τον πόλεμο στο Ιράν.
«Είναι καιρός να κόψουμε αυτή τη συνήθεια και να βάλουμε τέλος στον εθισμό στα ορυκτά καύσιμα», τόνισε μέσα σε χειροκροτήματα.
«Είναι καιρός οι κυβερνήσεις να φορολογήσουν αυτά τα υπερκέρδη και να τα χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν τις ευάλωτες χώρες να ανακάμψουν. Οι ρυπαίνοντες πρέπει να πληρώσουν».
Οι αντιφάσεις και οι ηχηρές απουσίες
Η Τουρκία συνδιοργανώνει τη σύνοδο COP μαζί με την Αυστραλία, με τους ηγέτες των δύο χωρών, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Άντονι Αλμπανέζε αντίστοιχα, να εξαίρουν τη συνεργασία τους.
Ο Ερντογάν δήλωσε ότι επιθυμεί η COP31 να μείνει στην ιστορία ως σημείο καμπής για την κλιματική κρίση και κάλεσε τις χώρες να δράσουν αντί να δίνουν απλώς υποσχέσεις.
«Κάθε λεπτό που αποτυγχάνουμε να πετύχουμε τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού, οι κίνδυνοι και το κόστος που αντιμετωπίζουμε συνεχίζουν να αυξάνονται», είπε ο Τούρκος Πρόεδρος.
Ωστόσο, τη Δευτέρα, μακριά από την αίθουσα του συνεδρίου, ο Ερντογάν πανηγύριζε για την ανακάλυψη δύο νέων κοιτασμάτων πετρελαίου με εκτιμώμενο δυναμικό 135 εκατομμυρίων βαρελιών.
Στην ομιλία της, η Χάινε υπογράμμισε ότι κάθε νέα γεώτρηση πετρελαίου και κάθε κομμάτι άνθρακα που εξορύσσεται αποτελεί απειλή για το μέλλον της χώρας της.
Χωρίς να κατονομάσει κάποιον μεμονωμένο παραγωγό, πρόσθεσε: «Η ανακάλυψη νέων πόρων ορυκτών καυσίμων δεν είναι κάτι που πρέπει να γιορτάζεται, αλλά κάτι που πρέπει να προκαλεί φόβο».
Από την πλευρά του, ο Αλμπανέζε χαρακτήρισε τη διάσκεψη «ιστορική στιγμή» για την Αυστραλία -η οποία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς άνθρακα και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο- και μίλησε για την «ιερή ευθύνη» των κυβερνήσεων να δράσουν, δεχόμενος ωστόσο επικρίσεις επειδή απέφυγε να αναφερθεί στα ορυκτά καύσιμα.
Η προσέλευση των ηγετών ήταν σχετικά ισχνή. Ενώ παρευρέθηκαν 91 εθνικοί ηγέτες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, απουσίαζαν κορυφαίες προσωπικότητες όπως ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος ομόλογός του Σι Τζινπίνγκ.
Ενδεικτικό είναι ότι και άλλοι ηγέτες που αρνήθηκαν να παραστούν, όπως ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, μεταβαίνουν αντ’ αυτού στην Ιρλανδία για μια διάσκεψη σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ανησυχία και εκκλήσεις
Σχεδόν κάθε χώρα στην COP31 υστερεί στη μείωση των εκπομπών, ενώ η χρηματοδότηση για τα έθνη που είναι πιο ευάλωτα σε ακραίους καύσωνες, πλημμύρες και πυρκαγιές παραμένει ανεπαρκής.
Παρότι ο πλανήτης οδεύει ολοταχώς πέρα από το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου και εισέρχεται σε ένα από τα ισχυρότερα φαινόμενα Ελ Νίνιο στην ιστορία, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις προόδου για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.
«Εισπράττω μια αίσθηση πανικού εδώ γύρω, από την επιστημονική κοινότητα», δήλωσε ο Μπιλ Χέαρ, κλιματολόγος και διευθύνων σύμβουλος του Climate Analytics, περιγράφοντας τεταμένες συζητήσεις με επιστήμονες που μελετούν τα τροπικά δάση και την κρυόσφαιρα.
«Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι μιλούν σαν να αισθάνονται ότι τα πράγματα έχουν πάει προς τα πίσω».
Τα μικρά νησιωτικά κράτη αντιμετωπίζουν υπαρξιακή απειλή από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (UNEP) διαπίστωσε ότι μια τέτοια υπέρβαση του 1,5 βαθμού είναι πλέον αναπόφευκτη, προειδοποιώντας ότι οι επιπτώσεις στις παγωμένες περιοχές θα είναι τόσο καταστροφικές που η υπέρβαση θα πρέπει να κρατηθεί όσο το δυνατόν πιο σύντομη και χαμηλή.
Άλλοι παγκόσμιοι ηγέτες τόνισαν την κρισιμότητα της στιγμής και την ανάγκη να αποδώσει καρπούς η πολυμέρεια.
Η πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα-Ντάβκοβα, δήλωσε: «Είμαστε η πρώτη γενιά που κατανοεί πλήρως τις συνέπειες των επιλογών μας – και ίσως η τελευταία που έχει χρόνο να αλλάξει πορεία. Οι μελλοντικές γενιές θα ζήσουν με τις συνέπειες των αποφάσεών μας».
Η πρόεδρος της Σλοβενίας, Νατάσα Πιρτς Μουσάρ, διερωτήθηκε: «Εάν δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ο σεβασμός στη φύση πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά των αποφάσεών μας, τότε, ειλικρινά, τι απομένει για να μας ενώσει;».
Σύγκρουση Τουρκίας – Ισραήλ για την «οικοκτονία» στη Γάζα
Την Τετάρτη, ο Ερντογάν κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς στη Γάζα και ζήτησε από την ισραηλινή κυβέρνηση να επιτρέψει μεγαλύτερη πρόσβαση ανθρωπιστικής βοήθειας στον παλαιστινιακό θύλακα.
«Αυτό που συνέβη στη Γάζα δεν είναι μόνο γενοκτονία, αλλά είναι επίσης και οικοκτονία», είπε ο Ερντογάν, αποσπώντας το χειροκρότημα παγκόσμιων ηγετών και απεσταλμένων, περιγράφει το Associated Press.
Υπενθυμίζεται ότι μια επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ κατέληξε πέρυσι στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία στη Γάζα, κατηγορία που το Ισραήλ αρνείται κατηγορηματικά κάνοντας λόγο για αντισημιτισμό.
«Αιωνόβια ελαιόδεντρα κόπηκαν. Το έδαφος και το νερό στη Γάζα μολύνθηκαν, και πόλεις στη Γάζα μετατράπηκαν σε τεράστιους σωρούς ερειπίων», συνέχισε ο Ερντογάν.
«Με τις κατεστραμμένες υποδομές της Γάζας, σε συνδυασμό με τις καταρρακτώδεις βροχές και τις πλημμύρες, δεκάδες χιλιάδες σκηνές και καταλύματα έχουν πλημμυρίσει».
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ απάντησε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X, κατηγορώντας τον Ερντογάν ότι «χρησιμοποιεί ένα διεθνές φόρουμ για να προωθήσει την αντι-ισραηλινή εκστρατεία ψεμάτων του» και ότι στηρίζει τη Χαμάς.
Το Ισραήλ ξεκίνησε την εκστρατεία του στη Γάζα μετά τις επιθέσεις ενόπλων υπό την ηγεσία της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και απήχθησαν 251 άνθρωποι.
«Όσοι νοιάζονται πραγματικά για τη Γάζα θα πρέπει να απαιτήσουν τον αφοπλισμό της Χαμάς ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση», ανέφερε η ισραηλινή ανακοίνωση. Σημειώνεται ότι το Ισραήλ δεν προσκλήθηκε στην COP31.
Η αντεπίθεση του Ισραήλ έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 74.000 ανθρώπους, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος της Γάζας. Το υπουργείο Υγείας της κυβέρνησης της Χαμάς δεν διαχωρίζει αμάχους και μαχητές, αναφέρει όμως ότι γυναίκες και παιδιά αποτελούν σχεδόν το ήμισυ των νεκρών.
Ο Ερντογάν υπήρξε σφοδρός επικριτής του Ισραήλ, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου τον έχει αποκαλέσει αντισημίτη «τύραννο», δηλώνοντας τον Σεπτέμβριο στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ: «Η τελευταία χώρα που έγινε υπερμεταδότης αντισημιτικών ψεμάτων είναι η Τουρκία».
Τις τελευταίες ημέρες, ισχυρές βροχοπτώσεις και πλημμύρες κατέστρεψαν πολλές από τις σκηνές και τα πρόχειρα καταλύματα των Παλαιστινίων.
Τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα όταν ένα ανάχωμα άμμου κατέρρευσε πάνω στο κατάλυμά τους, ενώ πολλοί εκτοπισμένοι έμειναν χωρίς τροφή, πόσιμο νερό ή στεγνό μέρος για να κοιμηθούν.
Η ανθρωπιστική βοήθεια εισέρχεται στον θύλακα, αλλά οι εισαγωγές παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα και πολλά είδη εξακολουθούν να μπλοκάρονται από το Ισραήλ.
Έκθεση του UNEP το 2025 κατέγραψε την περιβαλλοντική καταστροφή, δείχνοντας μέσω τηλεπισκόπησης ότι έως τον Μάιο του 2025 είχε υποστεί ζημιές πάνω από:
- το 97% των δενδρωδών καλλιεργειών,
- το 82% των ετήσιων καλλιεργειών,
- το 95% των θαμνωδών εκτάσεων και
- το 89% των βοσκοτόπων και της αγρανάπαυσης.
Συμφωνία-ρεκόρ 1,6 δισ. δολαρίων της AIIB με την Τουρκία
Την Πέμπτη, τέταρτη ημέρα της διάσκεψης, η Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών (AIIB) ανακοίνωσε ότι συμφώνησε σε ένα πακέτο χρηματοδότησης-ρεκόρ ύψους 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την οικοδέσποινα Τουρκία, για την υποστήριξη μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν στην προσέλκυση επενδύσεων για την επίτευξη των κλιματικών της στόχων.
Η Τουρκία, όπως μεταδίδει το Reuters, ιδρυτικό μέλος της AIIB, θα χρειαστεί περίπου 68 δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετες κλιματικές επενδύσεις έως το 2030 —περίπου τα μισά από ιδιωτικές πηγές—, ανέφερε η τράπεζα.
Καλύπτοντας τη δημοσιονομική πολιτική, τη χρηματοπιστωτική ρύθμιση και τον τομεακό σχεδιασμό, η συμφωνία θα στηρίξει την εφαρμογή του Νόμου για το Κλίμα της Τουρκίας και το σχέδιό της για μείωση των εκπομπών, το οποίο περιλαμβάνει ενδιάμεσο στόχο για το 2035 και στοχεύει σε μηδενικό ισοζύγιο (net zero) έως το 2053.
Τα κονδύλια θα βοηθήσουν στην επιτάχυνση της απανθρακοποίησης και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας των 86 εκατομμυρίων κατοίκων απέναντι σε ξηρασίες, πλημμύρες και πυρκαγιές.
«Αυτή η χρηματοδότηση αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο πακέτο χρηματοδότησης κλιματικής πολιτικής της AIIB μέχρι σήμερα και ανυπομονούμε να συμβάλουμε στην υλοποίηση των κλιματικών φιλοδοξιών της Τουρκίας», δήλωσε ο επικεφαλής επενδύσεων της τράπεζας, Κονσταντίν Λιμιτόφσκι.
Σημειώνεται ότι η συνολική κλιματική χρηματοδότηση της AIIB το 2025 ανήλθε στο ποσό-ρεκόρ των 7,47 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
