Η βρετανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας MI5 παραδέχθηκε για πρώτη φορά ότι παρουσίασε σε τρία δικαστήρια στοιχεία βασισμένα σε ψέματα, στην υπόθεση ενός βίαιου νεοναζί πληροφοριοδότη της, ο οποίος χρησιμοποιούσε τη σχέση του με την υπηρεσία για να κακοποιεί και να εκφοβίζει τη σύντροφό του.
Η παραδοχή έγινε την Παρασκευή, σε ακροαματική διαδικασία στο Ανώτερο Δικαστήριο του Λονδίνου, από τον δικηγόρο της MI5, Τίμοθι Ότι. Όπως δήλωσε, η υπηρεσία αποδέχεται «χωρίς επιφύλαξη» τα ευρήματα έκθεσης που διαπίστωσε επανειλημμένα ψέματα ανώτερων στελεχών της και «σοβαρές και συστημικές αποτυχίες» στον χειρισμό της υπόθεσης.
Τώρα, τρεις ανώτατοι δικαστές εξετάζουν εάν θα κινήσουν διαδικασία για περιφρόνηση δικαστηρίου κατά στελεχών της MI5 ή της ίδιας της υπηρεσίας — μια εξέλιξη που, σύμφωνα με το BBC, θα ήταν πρωτοφανής.
Το ψέμα για την ιδιότητα του «πράκτορα Χ»
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας αλλοδαπός νεοναζί και μισογύνης, γνωστός ως «πράκτορας Χ», τη δράση του οποίου αποκάλυψε έρευνα του BBC.
Η MI5 υποστήριζε ενώπιον των δικαστηρίων ότι είχε τηρήσει απαρέγκλιτα την πάγια πολιτική της να «μην επιβεβαιώνει ούτε να διαψεύδει» εάν κάποιος συνεργάζεται μαζί της. Ισχυριζόταν, δηλαδή, ότι δεν είχε αποκαλύψει σε κανέναν την ιδιότητα του Χ ως πληροφοριοδότη.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ερευνητικό δημοσιογράφο του BBC Ντάνιελ Ντε Σιμόνε, στελέχη της υπηρεσίας τού είχαν επιβεβαιώσει τη συγκεκριμένη σχέση σε τηλεφωνικές συνομιλίες το 2020, προσπαθώντας να τον πείσουν να μην ερευνήσει τον άνδρα.
Οι ψευδείς διαβεβαιώσεις είχαν ουσιαστικές συνέπειες για τη σύντροφο του Χ, η οποία αναφέρεται με το ψευδώνυμο Μπεθ. Τα δικαστήρια αποδέχθηκαν τα επιχειρήματα περί απορρήτου, με αποτέλεσμα να της στερηθεί η πρόσβαση σε κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία και η επίσημη επιβεβαίωση της σχέσης του κακοποιητή της με την MI5.
Κακοποίηση και επίθεση με ματσέτα
Σύμφωνα με το BBC, ο Χ κακοποιούσε σωματικά και σεξουαλικά τη Μπεθ, ασκούσε εξαναγκαστικό έλεγχο στη ζωή της και της επιτέθηκε με ματσέτα.
Η MI5 στη συνέχεια τον βοήθησε να φύγει στο εξωτερικό για να συνεχίσει να εργάζεται ως πληροφοριοδότης, ενώ βρισκόταν υπό αστυνομική έρευνα.
Το 2022, η βρετανική κυβέρνηση προσέφυγε στη Δικαιοσύνη επιχειρώντας να εμποδίσει τη δημοσιοποίηση της έρευνας του BBC. Δεν κατάφερε να σταματήσει το ρεπορτάζ, εξασφάλισε όμως δικαστική προστασία της ανωνυμίας του Χ.
Η Μπεθ προσέφυγε κατόπιν κατά της MI5 στο ειδικό δικαιοδοτικό όργανο που εξετάζει καταγγελίες για τη δράση των υπηρεσιών πληροφοριών, το Investigatory Powers Tribunal. Το 2024 ζήτησε από το Ανώτερο Δικαστήριο να επανεξετάσει απόφαση στην υπόθεσή της.
Η ηχογράφηση που ανέτρεψε τους ισχυρισμούς της υπηρεσίας
Σε όλες τις δικαστικές διαδικασίες, η MI5 επέμενε ότι ουδέποτε είχε επιβεβαιώσει την ιδιότητα του Χ. Ο ισχυρισμός περιλαμβανόταν και σε ένορκη δήλωση ανώτερου στελέχους, ενός υποδιευθυντή που αναφέρεται ως «Μάρτυρας Α».
Μετά τη δικαστική απόφαση στα τέλη του 2024, ο Ντε Σιμόνε αμφισβήτησε ευθέως τη θέση της υπηρεσίας. Η MI5 συνέχισε να αρνείται ότι είχε παραβιάσει την πολιτική απορρήτου της, μέχρι ο δημοσιογράφος να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία, ανάμεσά τους ηχογράφηση συνομιλίας με το στέλεχος που αναφέρεται ως «Αξιωματικός 2».
Το BBC αποκάλυψε τα ψέματα τον Φεβρουάριο του 2025. Ακολούθησαν δύο επίσημες έρευνες, οι οποίες απέδωσαν τα ψευδή στοιχεία σε λάθη και προβλήματα μνήμης, απαλλάσσοντας την υπηρεσία και τα στελέχη της από σκόπιμη παρατυπία.
Τον Ιούλιο του 2025, όμως, ανώτεροι δικαστές έκριναν ότι οι έρευνες παρουσίαζαν «σοβαρές διαδικαστικές ελλείψεις», επισημαίνοντας ότι δεν μπορούσαν να βασιστούν στα συμπεράσματά τους.
Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, ο πρωθυπουργός διέταξε νέα έρευνα, υπό τον σερ Τζον Γκόλντρινγκ, τότε αναπληρωτή επιτρόπου εποπτείας των ερευνητικών εξουσιών των Αρχών.
Παραίτηση στελέχους και πειθαρχική διαδικασία
Η έκθεση Γκόλντρινγκ, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο, κατέληξε ότι ο «Αξιωματικός 2» είχε πει επανειλημμένα ψέματα. Διαπίστωσε επίσης ότι ένας δεύτερος, ο «Αξιωματικός 3», είχε παραπλανήσει συναδέλφους του και είχε πει ψέματα για όσα του είχαν μεταφερθεί.
Ο εκπρόσωπος της MI5 δήλωσε στο δικαστήριο ότι η υπηρεσία αναγνωρίζει πλήρως τη σοβαρότητα των ευρημάτων και έχει δεσμευτεί για ευρύ πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων υπό τον γενικό διευθυντή της, σερ Κεν ΜακΚάλουμ.
Όπως ανέφερε, ο «Αξιωματικός 2» έχει παραιτηθεί, ενώ ο «Αξιωματικός 3» έχει τεθεί σε διαθεσιμότητα και αντιμετωπίζει πειθαρχική διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει στην απόλυσή του.
Ωστόσο, οι δικηγόροι των δύο στελεχών αμφισβήτησαν ότι οι εντολείς τους ενήργησαν με δόλο. Ο πρώτος ζήτησε συγγνώμη για συμπεριφορά κατώτερη των απαιτούμενων προτύπων, αλλά δεν αποδέχθηκε τα ευρήματα της έκθεσης. Ο δεύτερος αναγνώρισε ότι η συμπεριφορά του συνέβαλε στην παραπλάνηση των δικαστηρίων και των εμπλεκομένων, αρνούμενος όμως ότι αυτό οφειλόταν σε ανεντιμότητα.
BBC και θύμα ζητούν διαδικασία για περιφρόνηση δικαστηρίου
Η MI5 υποστήριξε ότι μια τέτοια διαδικασία δεν θα εξυπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον, επικαλούμενη την αναλυτική έρευνα, τις απολογίες της και τις μεταρρυθμίσεις που έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει.
Αντίθετα, οι δικηγόροι του BBC τόνισαν ότι υπάρχει «πολύ σαφές δημόσιο συμφέρον» να κινηθεί η διαδικασία.
Ο δικηγόρος Τζουντ Μπάντινγκ χαρακτήρισε την παρουσίαση ψευδών στοιχείων «ιδιαίτερα σοβαρή προσβολή στην απονομή της δικαιοσύνης». Πρόσθεσε ότι, παρότι η σημερινή συγγνώμη της υπηρεσίας είναι ειλικρινής, η αρχική αντίδρασή της στις αποκαλύψεις δεν συμβάδιζε με τη διαφάνεια και την ανάληψη ευθύνης.
Η δικηγόρος της Μπεθ, Σάρλοτ Κίλροϊ, ζήτησε να κινηθεί διαδικασία κατά των δύο στελεχών, καθώς και κατά του ΜακΚάλουμ υπό την ιδιότητά του ως επικεφαλής με ευθύνη για την υπηρεσία.
Στις γραπτές προτάσεις της τόνισε ότι τα ψευδή στοιχεία δεν προήλθαν από ένα μόνο πρόσωπο ή ένα «σάπιο μήλο», αλλά αποτέλεσαν διαρκή και παρατεταμένη πρακτική.
«Υπήρξαν επανειλημμένες προσπάθειες να αποτραπεί η αποκάλυψη της αλήθειας. Η πραγματικότητα της ανεντιμότητας και των ψευδών στοιχείων αποκαλύφθηκε μόνο επειδή η MI5 βρέθηκε αντιμέτωπη με αδιάσειστες αποδείξεις για τις παρατυπίες της», ανέφερε.
«Η διαδικασία για περιφρόνηση δικαστηρίου είναι απαραίτητη», υπογράμμισε.
