Στην αμυντική συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ αναφέρθηκε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δηλώνοντας ότι η Άγκυρα δεν αντιμετωπίζει αυτομάτως τις σχέσεις που αναπτύσσει η Αθήνα με τρίτες χώρες ως απειλή για την Τουρκία. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, υπογράμμισε ότι παρακολουθεί στενά κάθε ενέργεια που θεωρεί ότι θα μπορούσε να επηρεάσει την τουρκική εθνική ασφάλεια, τα «νόμιμα δικαιώματα» και τα συμφέροντα της χώρας του.
Σε αποκλειστική γραπτή συνέντευξή του στο Newsweek, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, ο Τούρκος πρόεδρος παρουσίασε τη στρατηγική με την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να κινηθεί σε ένα διεθνές περιβάλλον που, κατά την εκτίμησή του, αλλάζει ριζικά. Ο Ερντογάν μίλησε για την Ελλάδα και το Ισραήλ, τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και τον Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν, τη Ρωσία, την Ουκρανία και την Κίνα.
Η ερώτηση για Ελλάδα και Ισραήλ
Το Newsweek έθεσε στον Ερντογάν ευθέως το ζήτημα της αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας–Ισραήλ, συνδέοντάς το με τις αυξανόμενες εντάσεις στις σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ.
Συγκεκριμένα, ο Τούρκος πρόεδρος ρωτήθηκε εάν οι ισραηλινές επιθέσεις στη Συρία και η αμυντική συνεργασία με την Ελλάδα αποτελούν σημεία τριβής που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ και, σε μια τέτοια περίπτωση, ποιες θα ήταν οι συνέπειες για το ΝΑΤΟ.
Ο Ερντογάν απάντησε:
«Οι σχέσεις που αναπτύσσει η Ελλάδα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα με τρίτες χώρες είναι ζήτημα δικής τους επιλογής. Η Τουρκία δεν θεωρεί κάθε διμερή σχέση ως απειλή που στρέφεται εναντίον της».
Ωστόσο, συμπλήρωσε στη συνέχεια:
«Παρακολουθούμε στενά οποιεσδήποτε ενέργειες μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική μας ασφάλεια, τα νόμιμα δικαιώματα και τα συμφέροντά μας».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση είναι η πιο άμεση αναφορά του Τούρκου προέδρου στην Ελλάδα στη συνέντευξη, καθώς η ερώτηση αφορούσε συγκεκριμένα τη συνεργασία Αθήνας και Τελ Αβίβ και το κατά πόσο η Άγκυρα την εντάσσει στο πλαίσιο της αντιπαράθεσής της με το Ισραήλ.
«Δεν χτίζουμε την εξωτερική πολιτική πάνω σε σενάρια αναπόφευκτου πολέμου»
Απαντώντας στο ευρύτερο ερώτημα περί πιθανής στρατιωτικής αναμέτρησης με το Ισραήλ, ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν διαμορφώνει την εξωτερική της πολιτική στη βάση σεναρίων «αναπόφευκτου πολέμου».
Έστρεψε την απάντησή του στη Συρία, λέγοντας ότι η Τουρκία επιδιώκει τη διατήρηση της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής ενότητας της χώρας.
Κατηγόρησε το Ισραήλ ότι οι επιθέσεις του στη Συρία παραβλέπουν το διεθνές δίκαιο και τους καθιερωμένους κανόνες, υπονομεύουν την κυριαρχία της χώρας και καθιστούν δυσκολότερη την αποκατάσταση της σταθερότητας.
Κατά τον ίδιο, μια σταθερή Συρία θα συνέβαλε στην ειρήνη και την ανάπτυξη ολόκληρης της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου και του Ισραήλ.
Το μήνυμα για το ΝΑΤΟ
Στην ίδια απάντηση, ο Ερντογάν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.
«Η Τουρκία έχει ισχυρή θέση και επιρροή στο ΝΑΤΟ», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι αντί να συζητούνται οι πιθανές συνέπειες μιας υποθετικής στρατιωτικής σύγκρουσης για τη Συμμαχία, θα ήταν προτιμότερο να δοθεί έμφαση στη διπλωματία ώστε ένα τέτοιο ενδεχόμενο να αποτραπεί εξαρχής.
Σύμφωνα με τον Τούρκο πρόεδρο, η μακροπρόθεσμη ασφάλεια στην περιοχή απαιτεί μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, βασισμένη τόσο στις συμμαχικές σχέσεις όσο και στις περιφερειακές συνεργασίες.
Ο Ερντογάν μίλησε για μια προσέγγιση «360 μοιρών», η οποία, όπως είπε, θα μειώνει τις εντάσεις, θα ενισχύει την αποτροπή, θα απομακρύνεται από τη λογική της «αμοιβαίας περικύκλωσης» και θα βασίζεται στο διεθνές δίκαιο.
Οι αιχμές κατά του Ισραήλ
Νωρίτερα, το Newsweek είχε ρωτήσει τον Ερντογάν για δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων που παρουσιάζουν την Τουρκία ως πιθανή «επόμενη απειλή» μετά το Ιράν.
Ο Τούρκος πρόεδρος απέρριψε αυτή τη ρητορική και υποστήριξε ότι στην ισραηλινή πλευρά έχει τροφοδοτηθεί μια «λανθασμένη αφήγηση» που επιχειρεί να παρουσιάσει την Τουρκία ως νέα πηγή απειλής.
Κατά τον ίδιο, η συγκεκριμένη ρητορική συνδέεται με την εσωτερική πολιτική κατάσταση και το εκλογικό κλίμα στο Ισραήλ.
Ο Ερντογάν τόνισε επίσης ότι η Τουρκία δεν έχει εχθρική στάση απέναντι στον ισραηλινό λαό ή οποιαδήποτε άλλη κοινωνία, υποστηρίζοντας ότι η αντίθεση της Άγκυρας αφορά πολιτικές που θεωρεί αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο και κινήσεις που, σύμφωνα με την τουρκική θέση, εντείνουν την περιφερειακή αστάθεια.
«Οι ΗΠΑ είναι σύμμαχός μας, το Ιράν είναι γείτονάς μας»
Ο Ερντογάν αναφέρθηκε εκτενώς και στη σχέση της Τουρκίας με την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σύμμαχός μας στο ΝΑΤΟ. Το Ιράν είναι γείτονάς μας», δήλωσε, εξηγώντας ότι η Άγκυρα διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές.
Όπως είπε, στην πιο πρόσφατη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ υπογράμμισε την ανάγκη να αξιοποιηθεί στο έπακρο η διπλωματία για τη διαχείριση των εντάσεων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.
Κατά τον Ερντογάν, ένα από τα πλεονεκτήματα της Τουρκίας είναι ακριβώς η δυνατότητά της να συνομιλεί με διαφορετικές πλευρές μιας σύγκρουσης και να επιχειρεί να λειτουργήσει ως δίαυλος αποκλιμάκωσης.
Η σχέση με τον Τραμπ
Ο Τούρκος πρόεδρος χαρακτήρισε τη σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ τέτοια που επιτρέπει στους δύο ηγέτες να μιλούν «άμεσα και ανοιχτά».
Όπως είπε, στην τελευταία τους συνάντηση συζήτησαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια έως τη Γάζα και τις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας.
Ο Ερντογάν χαρακτήρισε τις σχέσεις Άγκυρας και Ουάσινγκτον «μακροχρόνιες, βαθιά ριζωμένες και πολυδιάστατες», επισημαίνοντας τη συνεργασία στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, του εμπορίου και της περιφερειακής ασφάλειας.
Το νέο αμυντικό σύμφωνο με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν
Στη συνέντευξη ο Ερντογάν αναφέρθηκε και στη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας που υπέγραψε η Τουρκία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.
Απέρριψε την ερμηνεία ότι η συμφωνία δημιουργήθηκε εναντίον του Ιράν, του Ισραήλ ή οποιασδήποτε τρίτης χώρας.
Όπως εξήγησε, προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των συμβαλλόμενων μερών.
Η υποστήριξη προς το κράτος που θα δεχθεί επίθεση θα μπορούσε να περιλαμβάνει παροχή πληροφοριών, υλικοτεχνική υποστήριξη και πυρομαχικά, ενώ, ανάλογα με την κλίμακα της απειλής, θα μπορούσε να εξεταστεί ακόμη και «πιο προηγμένη στρατιωτική υποστήριξη».
Ο Ερντογάν διευκρίνισε πάντως ότι αυτό δεν σημαίνει αυτόματη στρατιωτική απάντηση σε κάθε περιστατικό.
Η Ρωσία, η Ουκρανία και ο ρόλος του μεσολαβητή
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι δεν υποτιμά τον κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης σε ευρύτερη περιοχή.
Αναφέρθηκε και στις καταγγελίες για σαμποτάζ και «υβριδικές» ενέργειες στην Ευρώπη, σημειώνοντας ότι πρέπει να εξετάζονται βάσει ισχυρών αποδεικτικών στοιχείων και να αποφεύγονται κινήσεις που μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω κλιμάκωση.
Παράλληλα υπερασπίστηκε τη δυνατότητα της Τουρκίας να διατηρεί απευθείας επαφή τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο.
«Δεν βλέπω καμία αντίφαση σε αυτό. Για να μεσολαβήσεις, πρέπει να μπορείς να μιλάς και με τις δύο πλευρές μιας σύγκρουσης», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι κατά την πιο πρόσφατη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Μπισκέκ επανέλαβε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συμβάλει στην επίτευξη ειρήνης.
«Δεν θα επιλέξουμε ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση»
Η κεντρική γραμμή της συνέντευξης αποτυπώθηκε στη θέση του Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να δεχθεί το δίλημμα μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
«Δεν πιστεύουμε ότι είναι σωστό να επιβάλλεται στην Τουρκία η επιλογή μεταξύ “Δύσης ή Ανατολής”», ανέφερε.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η χώρα του θα συνεχίσει να ενισχύει τη θέση της στο ΝΑΤΟ, ενώ ταυτόχρονα θα εμβαθύνει τις σχέσεις της με τον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών, τον Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας, τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, την ASEAN και άλλα κέντρα ισχύος.
Αναφέρθηκε επίσης στην επιθυμία της Άγκυρας να ενισχύσει το εμπόριο, τις επενδύσεις και τις διασυνδέσεις της με την Κίνα.
«Η πορεία της Τουρκίας είναι ξεκάθαρη», κατέληξε, παρουσιάζοντας τη χώρα του ως δύναμη που σκοπεύει να διατηρεί τις παραδοσιακές συμμαχίες της, να οικοδομεί νέες συνεργασίες και να κινείται αυτόνομα ανάμεσα στα διαφορετικά κέντρα ισχύος.
