Σε τροχιά υλοποίησης μπαίνουν τα νέα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους προς το Δημόσιο και τις τράπεζες, προσφέροντας σημαντικές διευκολύνσεις σε εκατοντάδες χιλιάδες φορολογουμένους και δανειολήπτες με χρέη. Η ενεργοποίηση των μέτρων χωρίζεται σε τρία κρίσιμα χρονικά ορόσημα. Το πρώτο αφορά τη ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο που δημιουργήθηκαν μέχρι το τέλος του 2023.
Της ΣΙΣΣΥΣ ΣΤΑΥΡΟΠΙΕΡΡΑΚΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Το δεύτερο ορόσημο έχει οριστεί για τις 27 Ιουλίου, οπότε και τίθεται σε εφαρμογή ο αναβαθμισμένος εξωδικαστικός μηχανισμός. Η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει το νέο πλαίσιο είναι η μείωση του ελάχιστου ορίου, καθώς πλέον θα μπορούν να ενταχθούν οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω, είτε αυτές αφορούν το Δημόσιο είτε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Η τρίτη και εξαιρετικά κρίσιμη παρέμβαση θα ενεργοποιηθεί στις 21 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για το νέο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ένα πρόσθετο εργαλείο που στοχεύει αποκλειστικά στην ενίσχυση και στη θωράκιση των οικονομικά ευάλωτων νοικοκυριών που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους.
Ρύθμιση
Στη ρύθμιση των 72 δόσεων μπορούν να ενταχθούν οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023, εφόσον δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση κατά την 21η Απριλίου 2026. Η δυνατότητα αυτή αφορά οφειλέτες που έχουν παλαιά χρέη προς την εφορία, τα οποία δεν είχαν τακτοποιηθεί με άλλη ρύθμιση. Αντιθέτως, αποκλείονται οφειλές που είναι ήδη ενταγμένες στην πάγια ρύθμιση των 24 ή 48 δόσεων, καθώς και περιπτώσεις που ο οφειλέτης έχασε ρύθμιση μετά την 21η Απριλίου 2026 ή δημιούργησε νέα ρύθμιση μετά την ημερομηνία αυτή, με σκοπό να μεταπηδήσει ευνοϊκότερα στις 72 δόσεις. Η αίτηση υπαγωγής στη ρύθμιση πρέπει να γίνει μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Βασικό γνώρισμα της ρύθμισης των 72 δόσεων είναι ότι δεν προβλέπει διαγραφή βασικής οφειλής, τόκων ή προσαυξήσεων. Σε αντίθεση με παλαιότερα σχήματα ρυθμίσεων, όταν υπήρχαν εκπτώσεις σε προσαυξήσεις ή τόκους ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων, η συγκεκριμένη ρύθμιση στηρίζεται στην πλήρη εξόφληση του ποσού όπως έχει διαμορφωθεί. Δηλαδή, στην οφειλή εντάσσεται το σύνολο του χρέους, μαζί με τις ήδη βεβαιωμένες προσαυξήσεις. Το πλεονέκτημα για τον οφειλέτη δεν είναι η μείωση του ποσού, αλλά η επιμήκυνση της αποπληρωμής, ώστε η μηνιαία επιβάρυνση να καταστεί πιο διαχειρίσιμη.
Η διαδικασία υπαγωγής είναι σχετικά απλή. Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση και η ένταξη στη ρύθμιση ολοκληρώνεται με την πληρωμή της πρώτης δόσης εντός τριών εργάσιμων ημερών από την υποβολή του αιτήματος. Οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα. Το ελάχιστο ποσό κάθε δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ το επιτόκιο ανέρχεται σε 5,84%. Παράλληλα, για να γίνει δεκτή η αίτηση, ο οφειλέτης πρέπει να έχει τακτοποιήσει ή να τακτοποιήσει τις νεότερες οφειλές του, δηλαδή όσες έχουν βεβαιωθεί από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Επίσης, τίθενται πρόσθετες προϋποθέσεις φορολογικής και ποινικής συμμόρφωσης, όπως η υποβολή δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών και η μη ύπαρξη αμετάκλητης καταδίκης για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
Η υπαγωγή στις 72 δόσεις παρέχει σημαντικά ευεργετήματα. Ο οφειλέτης μπορεί να λάβει αποδεικτικό ενημερότητας, ενώ αναστέλλονται η ποινική δίωξη, που έχει ασκηθεί για τα ρυθμισμένα χρέη, και τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις επί απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων. Ωστόσο, η προστασία αυτή τελεί υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης τηρεί απαρέγκλιτα τη ρύθμιση. Αν δεν καταβάλλει δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις ή αν δεν τακτοποιεί τις λοιπές φορολογικές υποχρεώσεις του εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, η ρύθμιση χάνεται και το υπόλοιπο καθίσταται άμεσα απαιτητό.
Εξωδικαστικός μηχανισμός
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε παλαιές φορολογικές οφειλές, αλλά αφορά τη συνολική ρύθμιση χρεών προς Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση, δηλώνει τα οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία του και στη συνέχεια παράγεται πρόταση ρύθμισης με βάση τη δυνατότητα αποπληρωμής του. Στον μηχανισμό μπορούν να ενταχθούν φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και νομικά πρόσωπα, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Η διαδικασία έχει αυτοματοποιημένα χαρακτηριστικά ως προς τη συμμετοχή του Δημοσίου και των ασφαλιστικών φορέων.
Με τη νέα ρύθμιση το όριο συνολικών οφειλών μειώνεται από τα 10.000 ευρώ στα 5.000 ευρώ. Η μεταβολή αυτή διευρύνει σημαντικά τον κύκλο των δικαιούχων, καθώς επιτρέπει και σε μικρότερους οφειλέτες να προσφύγουν στον μηχανισμό. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του εξωδικαστικού μηχανισμού, σε σχέση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, είναι ότι μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να περιλαμβάνει μερική διαγραφή απαιτήσεων. Η διαγραφή αυτή δεν είναι αυτόματη, αλλά εξαρτάται από την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, την αξία της περιουσίας του, τη δυνατότητα αποπληρωμής και τους κανόνες που διέπουν τη συμμετοχή των πιστωτών. Το σταθερό επιτόκιο του 3% καθιστά τη ρύθμιση πιο ευνοϊκή σε σχέση με άλλες επιλογές.
Ωστόσο η διαδικασία είναι πιο σύνθετη και χρονοβόρα, καθώς απαιτεί συγκέντρωση οικονομικών στοιχείων και αναμονή μέχρι την έκδοση της πρότασης. Επιπλέον, ο οφειλέτης δεν γνωρίζει εξαρχής με απόλυτη βεβαιότητα τον αριθμό των δόσεων ή το τελικό ποσό, αφού αυτά προκύπτουν από τον αλγόριθμο. Ο οφειλέτης που επιλέγει τον εξωδικαστικό μηχανισμό πρέπει να συναινέσει στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, ώστε οι πιστωτές, το Δημόσιο και ο ΕΦΚΑ να αποκτήσουν πλήρη εικόνα της οικονομικής κατάστασής του.
Νέο πλαίσιο
Τον διαχωρισμό της πρώτης κατοικίας από τα υπόλοιπα χρέη ενός οφειλέτη και τη διάσωσή της μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, εκποιώντας παράλληλα την υπόλοιπη περιουσία του, προβλέπει η ρύθμιση η οποία θα ενεργοποιηθεί το φθινόπωρο. Μέχρι σήμερα μέσω του εξωδικαστικού ρυθμίζεται το σύνολο των χρεών που έχει κάποιος, είτε αυτά είναι χρέη προς το Δημόσιο είτε προς άλλους πιστωτές, δηλαδή τράπεζες και funds. Με τη νέα διάταξη θα μπορεί κάποιος να επιδιώξει την προστασία μόνο της πρώτης κατοικίας του, επιτυγχάνοντας χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις για τη ρύθμιση που την αφορά. Η ύπαρξη ενός εξοχικού ή άλλων ακινήτων δεν θα επιβαρύνει τη μελλοντική ρύθμιση, καθώς τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία θα εκποιηθούν μέσω της διαδικασίας του πλειστηριασμού για την αποπληρωμή των υπόλοιπων οφειλών. Στην περίπτωση αυτή ο εξωδικαστικός μηχανισμός στον υπολογισμό της παραγόμενης πρότασης θα λαμβάνει υπ’ όψιν μόνον την αξία της υπό διάσωση κύριας κατοικίας και όχι των λοιπών περιουσιακών στοιχείων.
Ως αποτέλεσμα, η δόση και τα «κουρέματα» των οφειλών του θα είναι ουσιαστικά βελτιωμένα και ανταποκρινόμενα μόνο στην αξία της κατοικίας και των εισοδημάτων του, θα διασώζεται η κύρια κατοικία του οφειλέτη, ενώ τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία θα εκποιούνται μέσω διαδικασίας ηλεκτρονικού πλειστηριασμού.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία
Εκποίηση λοιπών ακινήτων: Ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει ευνοϊκή ρύθμιση και διαγραφή χρεών αποκλειστικά για την πρώτη κατοικία, προσφέροντας ή συναινώντας στην εκποίηση/ρευστοποίηση τυχόν δευτερευόντων ακινήτων (π.χ. εξοχικά, οικόπεδα) ή λοιπών περιουσιακών στοιχείων.
Διαχωρισμός και «κούρεμα»: Τα δάνεια που συνδέονται με την κύρια κατοικία ρυθμίζονται με χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις και μεγαλύτερο ποσοστό απομείωσης οφειλών («κούρεμα»), ακριβώς επειδή λαμβάνεται υπ’ όψιν η κάλυψη μέρους των χρεών από την εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας.
Πλαίσιο «δεύτερης ευκαιρίας»: Για τους οφειλέτες που χαρακτηρίζονται «ευάλωτοι» και αδυνατούν να τηρήσουν οποιαδήποτε ρύθμιση, προβλέπεται η μεταβίβαση της κύριας κατοικίας τους σε ιδιωτικό φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης. Ο οφειλέτης παραμένει στο σπίτι του ως ενοικιαστής, διατηρώντας μάλιστα το δικαίωμα επαναγοράς του εφόσον βελτιωθεί η οικονομική κατάστασή του εντός ορισμένων ετών.
