Ένα αρχαιολογικό συγκρότημα που περιλαμβάνει υπόγειες σήραγγες απόκρυψης από την εποχή των ιουδαϊκών εξεγέρσεων, καθώς και μια βυζαντινή εκκλησία διακοσμημένη με πολύχρωμα ψηφιδωτά, άνοιξε για το κοινό στη θέση Χορμπάτ Μπουργκίν (Horbat Burgin), στους πρόποδες της Ιουδαίας.
Κάτω από τους λόφους της Ιουδαίας, η γη κρύβει μνήμες από εποχές αναταραχής, πίστης και επιβίωσης.
Ένα εντυπωσιακό ταξίδι στον χρόνο ανοίγει πλέον για τους επισκέπτες στη θέση Χορμπάτ Μπουργκίν (Horbat Burgin), όπου η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ένα μοναδικό συγκρότημα:
Υπόγειες σήραγγες που λειτούργησαν ως κρησφύγετα κατά τις ιουδαϊκές εξεγέρσεις, αλλά και μια βυζαντινή εκκλησία στολισμένη με περίτεχνα, πολύχρωμα ψηφιδωτά.
Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται εντός του Πάρκου Αντουλάμ–Γαλλίας (Adullam–France Park), όπου οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως τεκμήρια κατοίκησης που εκτείνονται από την περίοδο του Δεύτερου Ναού έως και την Οθωμανική περίοδο.
Ένας οικισμός με ιστορία αιώνων
Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν από τους δρ. Αμίρ Γκανόρ, Αλόν Κλάιν και δρ. Πίτερ Γκέντελμαν της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ έφεραν στο φως τα ερείπια ενός μεγάλου οικισμού, ο οποίος χρονολογείται από την περίοδο του Δεύτερου Ναού.
Οι ερευνητές έχουν προτείνει την ταύτιση του οικισμού με την Καφάρ Μπις (Caphar Bish), ένα χωριό που αναφέρεται στα συγγράμματα του ιστορικού του 1ου αιώνα μ.Χ., Φλάβιου Ιώσηπου, αν και η ταύτιση αυτή παραμένει μέχρι στιγμής μια επιστημονική ερμηνεία.
Κατά την πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο, οι κάτοικοι λάξευσαν στον τοπικό βράχο ένα εκτεταμένο δίκτυο υπόγειων σηράγγων απόκρυψης.
Τέτοιου είδους συστήματα παρείχαν κρυφούς χώρους κάτω από τους οικισμούς και συνδέονται με τις προετοιμασίες για ένοπλη σύγκρουση ενάντια στη ρωμαϊκή κυριαρχία.
Το Χορμπάτ Μπουργκίν υπέστη στη συνέχεια εκτεταμένες ζημιές και καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Μπαρ Κοχβά, μιας μεγάλης ιουδαϊκής εξέγερσης ενάντια στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μεταξύ του 132 και του 136 μ.Χ.
Μετά την καταστολή της εξέγερσης, ένας παγανιστικός πληθυσμός εγκαταστάθηκε ανάμεσα στα ερείπια και ανήγειρε νέα κτίρια πάνω από τα κατάλοιπα του παλαιότερου οικισμού.
Από την καταστροφή της εξέγερσης στη βυζαντινή ακμή
Εντυπωσιακά ταφικά συγκροτήματα λαξεύτηκαν επίσης υπόγεια, προσθέτοντας μία ακόμη φάση στο εκτεταμένο δίκτυο των υπόγειων κατασκευών της περιοχής.
Το Χορμπάτ Μπουργκίν γνώρισε περαιτέρω ανάπτυξη κατά τη βυζαντινή περίοδο, όταν ανεγέρθηκαν μια μεγάλη εκκλησία και ένα παρακείμενο μοναστηριακό συγκρότημα.
Ο ναός διέθετε πολύχρωμα ψηφιδωτά δάπεδα, τμήματα των οποίων έχουν διασωθεί και συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα που είναι πλέον προσβάσιμα στους επισκέπτες.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης πολυάριθμους περιστερεώνες (columbaria), καθώς και πατητήρια κρασιού διάσπαρτα σε ολόκληρο τον οικισμό και τη γύρω περιοχή.
Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν ότι η γεωργία, η οινοπαραγωγή και η εκτροφή περιστεριών αποτελούσαν βασικό κομμάτι της τοπικής οικονομίας κατά τις περιόδους κατοίκησης του χώρου.
«Το Χορμπάτ Μπουργκίν είναι ο μεγαλύτερος αρχαίος οικισμός στη γύρω περιοχή, τόσο ως προς την έκταση όσο και ως προς την κλίμακα των σωζόμενων καταλοίπων», επεσήμανε ο δρ. Γκανόρ.
Ο αρχαιολογικός χώρος είχε στο παρελθόν λεηλατηθεί από αρχαιοκάπηλους, οι οποίοι εισέβαλαν σε ταφικά σπήλαια και υπόγεια συστήματα, ενώ παράλληλα κατέστρεψαν και υπέργειες κατασκευές.
Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκαν σωστικές ανασκαφές ως απάντηση στις λεηλασίες και ελήφθησαν μέτρα για τη διάσωση όσων αρχαιοτήτων είχαν απομείνει.
Έκτοτε, η Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ και το Εβραϊκό Εθνικό Ταμείο (KKL–JNF) προχώρησαν στη συντήρηση και ανάδειξη του συγκροτήματος, το οποίο είναι πλέον έτοιμο να υποδεχθεί το κοινό.
Τα σωζόμενα κατάλοιπα αποτυπώνουν τις διαδοχικές μεταμορφώσεις του οικισμού στο πέρασμα των αιώνων:
Από μια ιουδαϊκή κοινότητα κατά την περίοδο του Δεύτερου Ναού και τη ρωμαϊκή εποχή, στην εγκατάσταση παγανιστικού πληθυσμού και, τελικά, στην ανέγερση ενός βυζαντινού χριστιανικού συγκροτήματος.
Οι σήραγγες απόκρυψης, τα ταφικά σπήλαια, οι αγροτικές εγκαταστάσεις και η εκκλησία με τα περίτεχνα ψηφιδωτά διατηρούν ζωντανά διαδοχικά κεφάλαια από την ιστορία ενός εκ των μεγαλύτερων αρχαίων οικισμών στους πρόποδες της Ιουδαίας.
