Το Σλοβιάνσκ είναι μία από τις τέσσερις πόλεις που απαρτίζουν τη «ζώνη οχυρών» της Ουκρανίας. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα από ισχυρά ενισχυμένες αμυντικές γραμμές στις περιοχές της ανατολικής περιφέρειας του Ντονέτσκ που βρίσκονται ακόμη υπό τον έλεγχό της.
Η Ρωσία θέλει το Κίεβο να παραδώσει τις πόλεις – οχυρά, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο των συνομιλιών για μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία που ξανάρχισαν μετά από εννέα μήνες μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ στο Αμπού Ντάμπι. Πάντως, οι Ουκρανοί ανησυχούν ότι μια τέτοια υποχώρηση θα διευκόλυνε σημαντικά τη Ρωσία να προελάσει περαιτέρω προς τα δυτικά, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας, του Κιέβου.
Το BBC πραγματοποίησε οδοιπορικό στο Σλοβιάνσκ. Συνάντησε την 21χρονη Τετιάνα σαρώνει το τηλέφωνό της για τις τελευταίες στρατιωτικές πληροφορίες σχετικά με πιθανές αεροπορικές απειλές, όπως και τον Γιάσα που κρατά μια καραμπίνα ως μια έσχατη λύση για την κατάρριψη ρωσικών drones. Οι δυο τους είναι μέλη μιας μονάδας drones που αυτοαποκαλείται «Peaky Blinders» και το ιδιαίτερο έμβλημά τους είναι η τραγιάσκα, στο στυλ που έγινε δημοφιλές από τη τηλεοπτική σειρά του BBC, αν και η δική τους είναι σε παραλλαγή.
Στην πόλη, Σλοβιάνσκ, εγκαταλειμμένα οχήματα βρίσκονται διάσπαρτα στους δρόμους. Πρόκειται για οχήματα που πρόσφατα καταστράφηκαν από ρωσικά drones FPVμ που ελέγχονται εξ αποστάσεως. Τα αντιαεροπορικά δίχτυα που καλύπτουν τους δρόμους δεν αποτελούν εγγύηση ασφάλειας. Ακούγονται αρκετά drones να βουίζουν πάνω από το κεφάλι της Τετιάνα και στη συνέχεια η κακοφωνία από πυρά ελαφρών όπλων, καθώς οι ουκρανικές δυνάμεις προσπαθούν να τα καταρρίψουν. Η Τετιάνα παραδέχεται ότι μπορεί να γίνει φοβερό, αλλά εξηγεί πώς ένιωσε την αναγκαιότητα να βοηθήσει τη χώρα της, εγκαταλείποντας τα όνειρά της να γίνει τραγουδίστρια της όπερας.
Το Σλοβιάνσκ είναι πλέον ένα σκιάχτρο του παλιού του εαυτού. Ελάχιστα κτίρια έχουν μείνει ανέπαφα, ενώ πολλά έχουν μετατραπεί σε ερείπια. Η Τετιάνα μας δείχνει ένα σχολείο που καταστράφηκε πρόσφατα από ρωσικές κατευθυνόμενες βόμβες. Απέναντι, υπάρχει μια τεράστια τρύπα σε ένα εγκαταλειμμένο συγκρότημα κατοικιών. Σπασμένα τζάμια καλύπτουν το πεζοδρόμιο. Τα λίγα καταστήματα που εξακολουθούν να λειτουργούν είναι περιφραγμένα με σανίδες – καθιστώντας δύσκολο να διακρίνει κανείς τι είναι ακόμα ανοιχτό. Τα περισσότερα έχουν κλείσει.
Η Τετιάνα λέει ότι οι Ρώσοι κάνουν ό,τι μπορούν για να εκφοβίσουν τον κόσμο και να τον διώξουν από την πόλη. «Αυτή είναι η στρατηγική τους να κάνουν τους ανθρώπους να φύγουν μέσα στο χάος, μαζεύοντας τα τελευταία τους υπάρχοντα και φεύγοντας εν μέσω τεράστιου φόβου και υποφοράς. Θέλουν οι άνθρωποι να μην έχουν πλέον πουθενά να ζήσουν», αναφέρει η Τετιάνα.
Πρόκειται για ένα οικείο μοτίβο που έχει ήδη παρατηρηθεί σε άλλες ουκρανικές πόλεις στο Ντονμπάς – όπως το Ποκρόβσκ και το Μπαχμούτ. Αυτές είναι πλέον πόλεις-φαντάσματα που έχουν μετατραπεί σε ερείπια, αλλά τελικά έπεσαν στα χέρια των Ρώσων.
Η Ρωσία συναντά υψηλή αντίσταση
Η Ρωσία έχει ήδη καταλάβει σχεδόν το 90% του Ντονμπάς – που αποτελείται από τις περιοχές του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ – αλλά η προέλασή της φέτος έχει σχεδόν ακινητοποιηθεί μπροστά στην ισχυρή ουκρανική αντίσταση.
Ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται αισιόδοξος για τις ανανεωμένες συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι, παρά την άρνηση του Ουκρανού Προέδρου Βολόντιμιρ Ζελένσκι να παραχωρήσει τα εδάφη.
Ο Οκτώβριος ήταν ο πιο θανατηφόρος μήνας για τα ρωσικά στρατεύματα από την έναρξη της εισβολής πλήρους κλίμακας με περισσότερους από 54.000 νεκρούς ή τραυματίες, σύμφωνα με το Γενικό Επιτελείο της Ουκρανίας. Παρά ταύτα, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να κάνουν τη ζωή στις πόλεις της Ζώνης των Οχυρών σχεδόν αδύνατη.
Ζώντας με τον φόβο των επιθέσεων
Πριν από τον πόλεμο, το Σλοβιάνσκ ήταν μια πόλη περισσότερων από 200.000 κατοίκων. Λιγότερο από το 10% αυτών παραμένει και ο πληθυσμός μειώνεται μέρα με τη μέρα.
Όμως, ανάμεσα στο ουρλιαχτό των σχεδόν συνεχών προειδοποιήσεων για αεροπορική επιδρομή, υπάρχουν ακόμη σημάδια ανθρώπων που γαντζώνονται από τη ζωή εδώ. Η Ιρίνα εργάζεται σε ένα από τα τελευταία καφέ της πόλης που παραμένουν ανοιχτά. Το Σλοβιάνσκ είναι ο τόπος που γεννήθηκε. «Αναγκάζομαι να περπατάω κλαίγοντας», λέει η Ιρίνα. «Πώς μπορούν να το κάνουν αυτό;», διερωτάται
Η ζωή, όπως λέει, έχει γίνει αφάνταστα δύσκολη. Έχει ήδη χάσει το σπίτι της. Αλλά παρά τα δάκρυά της, υπάρχει ακόμα πείσμα: «Δεν θα φύγω από το Σλοβιάνσκ. Αυτό είναι το σπίτι μου».
Η 53χρονη Ίνγκα γεννήθηκε και μεγάλωσε επίσης στο Σλοβιάνσκ και συνεχίζει να εργάζεται στην πόλη παρά τον κίνδυνο. «Είναι αγχωτικό. Ειλικρινά, δεν ξέρω καν τι να πω», αναφέρει, αλλά παραμένει εξαιτίας αυτού που αποκαλεί «φόβο του αγνώστου».
«Απλώς δεν έχω πού να πάω και δεν έχω χρήματα για να φύγω ή να συντηρήσω τον εαυτό μου μετά», σημειώνει η Ίνγκα. «Ούτε υπάρχει κάποιο άλλο μέρος στην Ουκρανία που θα θεωρούσε πραγματικά ασφαλές», σημειώνει.
Συναντώντας μια ομάδα της Εθνικής Φρουράς Omega
Συναντήσαμε για πρώτη φορά τη μονάδα drones των Ειδικών Δυνάμεων της Εθνικής Φρουράς Omega πριν από δύο χρόνια, όταν πολεμούσε στην περιοχή του Χαρκόβου, στη βορειοανατολική Ουκρανία. Μόλις τέσσερα μέλη από την αρχική ομάδα έχουν απομείνει. Οι υπόλοιποι μετακινήθηκαν σε άλλες μονάδες, τραυματίστηκαν ή σκοτώθηκαν.
Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο αδελφός του επικεφαλής της μονάδας, του Ολεξάντρ, ο οποίος τώρα περιγράφει τη μονάδα του ως οικογένειά του. Αστειεύεται λέγοντας ότι είναι ακριβώς όπως η τηλεοπτική σειρά Peaky Blinders, «αλλά χωρίς το έγκλημα και τα ναρκωτικά», όπως επισημαίνει.
Πίσω στη βάση τους μοιράζονται ένα γεύμα κάθε βράδυ. Ο Ολεξάντρ διαβάζει μια προσευχή ευχαριστίας για το γεγονός ότι επιβίωσαν άλλη μια μέρα. Λέει, μάλιστα, ότι η προσευχή ενισχύει το ηθικό τους. Το γεύμα συνοδεύεται από κλασική μουσική που παίζει από ένα ηχείο. Βοηθά να καλύπτεται ο θόρυβος των εκρήξεων σε κοντινή απόσταση.
«Νιώθω ότι αυτή είναι η πιο δύσκολη κατάσταση που έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ», λέει ο Ολεξάντρ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διατήρησης της γραμμής άμυνας.
Συνεχίζει, στο ίδιο πνεύμα λέγοντας: «Πρέπει να είμαστε εδώ για να προκαλέσουμε τη μέγιστη δυνατή ζημιά στον εχθρό. Πολεμάμε εδώ γιατί εδώ λαμβάνει χώρα η πιο έντονη φάση του πολέμου. Ο ισχυρισμός της Ρωσίας ότι θα φτάσει στα σύνορα του Ντονμπάς, θα το καταλάβει και μετά ο πόλεμος θα τελειώσει, είναι απολύτως ψευδής».
Κρατώντας την ισχυρή αμυντική γραμμή έναντι της ρωσικής προέλασης
Οι υπόλοιπες πόλεις της ζώνης των οχυρών παρέχουν στην Ουκρανία μια ισχυρή αμυντική γραμμή και αποτελούν μείζον εμπόδιο σε οποιαδήποτε ρωσική προέλαση. Ο κορεσμός των drones στην περιοχή καθιστά πλέον σχεδόν αδύνατο για οποιαδήποτε πλευρά να προελάσει εκεί.
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες μπορεί να έχουν ξαναρχίσει, αλλά ο Ολεξάντρ σημειώνει ότι δεν έχουν οδηγήσει σε κάτι μέχρι στιγμής. «Θέλω πραγματικά να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», λέει, «αλλά πιστεύω ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις θα πετύχουν; Όχι, δεν πιστεύω πραγματικά ότι θα πετύχουν».
Το επόμενο πρωί δεν είμαστε οι μόνοι που αποχωρούμε. Μια δωδεκάδα πολιτών έχει φτάσει σε ένα σημείο εκκένωσης στο κέντρο για να μεταφερθεί έξω από την πόλη. Κρατούν όλα τα υπάρχοντα που μπορούν να μεταφέρουν και μεταφέρονται σε ένα καταφύγιο για την ασφάλειά τους. Έξω ακούγεται άλλη μια δυνατή ριπή από πυρά ελαφρών όπλων, σηματοδοτώντας ότι περισσότερα drones βρίσκονται κοντά.
Η Αλίνα Σίρκο, κάτοικος και η ίδια του Σλοβιάνσκ, συντονίζει τη μετακίνηση των πολιτών εκτός πόλης και δηλώνει ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία τους τελευταίους μήνες. Οι οικογένειες με παιδιά έχουν ήδη διαταχθεί να αποχωρήσουν. «Όλοι σκέφτονται να φύγουν», λέει, «το σκέφτομαι κι εγώ».
Η Ουκρανία εξακολουθεί να κατέχει το Σλοβιάνσκ, αλλά η ζωντανή της δύναμη, οι άνθρωποί της, αργοσβήνουν.
