Νέα παρέμβαση στην πολιτική και θεσμική κρίση που συγκλονίζει την Πολωνία πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καλώντας τις πολωνικές Αρχές να διασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου και επισημαίνοντας ότι η επιλογή των νέων δικαστών αποτελεί αρμοδιότητα του Κοινοβουλίου. Η τοποθέτηση των Βρυξελλών έρχεται μετά την πρωτοφανή ένταση στη Βαρσοβία, με την επέμβαση της αστυνομίας στο Συνταγματικό Δικαστήριο και τη μετωπική σύγκρουση μεταξύ του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και του προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι.
Σύμφωνα με το Euronews, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε το Σάββατο (31/10) ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, υπογραμμίζοντας πως το Συνταγματικό Δικαστήριο οφείλει να λειτουργεί σύμφωνα με το πολωνικό Σύνταγμα και τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Εναπόκειται στις πολωνικές Αρχές να διασφαλίσουν ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να λειτουργεί σύμφωνα με το πολωνικό Σύνταγμα και με σεβασμό στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο εκπρόσωπος ξεκαθάρισε, παράλληλα, ότι η επιλογή των οκτώ νέων μελών του Συνταγματικού Δικαστηρίου εμπίπτει στις συνταγματικές αρμοδιότητες της Sejm, δηλαδή της κάτω Βουλής του πολωνικού Κοινοβουλίου.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που επικαλείται η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθύμισε επίσης ότι στις 5 Μαΐου 2026 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είχε διατάξει προσωρινά μέτρα σχετικά με τους δικαστές που εξελέγησαν από την πολωνική Βουλή τον Μάρτιο του 2026.
Με τα μέτρα αυτά ζητήθηκε από τις αρμόδιες πολωνικές Αρχές να απέχουν από ενέργειες που θα μπορούσαν να εμποδίσουν την ανάληψη και την άσκηση των δικαστικών καθηκόντων τους.
Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι έχει αρνηθεί να δεχθεί την ορκωμοσία ορισμένων από τους δικαστές που επέλεξε η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, επικαλούμενος ενστάσεις για τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση Τουσκ υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος δεν έχει δικαίωμα να εμποδίζει την ανάληψη καθηκόντων από δικαστές που έχουν εκλεγεί νόμιμα από το Κοινοβούλιο.
Αστυνομική επέμβαση και διαδηλώσεις στη Βαρσοβία
Η θεσμική αντιπαράθεση κλιμακώθηκε δραματικά την Παρασκευή (30/10), όταν ανακοινώθηκε η αναστολή των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι.
Σύμφωνα με το Reuters, η δικαστής με τη μεγαλύτερη θητεία στο δικαστήριο, Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, ανακοίνωσε την απομάκρυνσή του από τα καθήκοντά του και την ανάληψη της προσωρινής διοίκησης του θεσμού.
Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την εθνικιστική αντιπολίτευση, η οποία κατηγόρησε την κυβέρνηση για απόπειρα ελέγχου της Δικαιοσύνης.
Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, ενώ εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην περιοχή, ζητώντας την επαναφορά του Σφιεντσκόφσκι.
Σύμφωνα με το Associated Press, τρεις διαδηλωτές συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων της Παρασκευής, όταν ορισμένοι συγκεντρωμένοι εκτόξευσαν αντικείμενα εναντίον αστυνομικών και επιχείρησαν να παραβιάσουν τον προστατευτικό φράχτη του κτιρίου.
Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν και το Σάββατο, με την ένταση να παραμένει υψηλή.
Ο Ναβρότσκι διέκοψε το ταξίδι του στη Σενεγάλη
Η σοβαρότητα της κρίσης οδήγησε τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να διακόψει το ταξίδι του στη Σενεγάλη και να επιστρέψει εσπευσμένα στην Πολωνία.
Ο Ναβρότσκι μετέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να καταλάβει διά της βίας έναν συνταγματικό θεσμό.
Σε επίσημη ανακοίνωσή του το Σάββατο, υποστήριξε ότι παραβιάστηκε η συνταγματική τάξη και ζήτησε την αποχώρηση των αστυνομικών δυνάμεων από την έδρα του δικαστηρίου.
Παράλληλα, συγκάλεσε επείγουσες διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων, με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης.
Στις συναντήσεις συμμετείχαν εκπρόσωποι κομμάτων της αντιπολίτευσης, αλλά και ορισμένων κομμάτων που στηρίζουν την κυβερνητική πλειοψηφία. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τουσκ δεν παρέστη.
Τουσκ: «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι υποχρέωσή μας»
Ο Πολωνός πρωθυπουργός, από την πλευρά του, υπερασπίστηκε τις ενέργειες της κυβέρνησής του, διαμηνύοντας ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την προσπάθεια αποκατάστασης της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.
Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του το Σάββατο, ο Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε βέβαιος ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο θα λειτουργήσει ανεξάρτητα και σύμφωνα με το Σύνταγμα.
Υποστήριξε επίσης ότι η κυβέρνηση έχει υποχρέωση να διασφαλίζει την ασφάλεια του δικαστηρίου και τις συνθήκες που απαιτούνται για την άσκηση των καθηκόντων του.
Ο Τουσκ χαρακτήρισε τα επεισόδια της Παρασκευής απαράδεκτα και τόνισε ότι η αποκατάσταση της ομαλότητας δεν μπορεί να σημαίνει ανοχή σε παράνομες ενέργειες ή στη βία.
Μια θεσμική σύγκρουση που διαρκεί περισσότερο από μία δεκαετία
Η κρίση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας έχει τις ρίζες της στο 2015, όταν ξέσπασε αντιπαράθεση για την επιλογή νέων δικαστών.
Κατά την περίοδο διακυβέρνησης του εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), από το 2015 έως το 2023, οι αλλαγές στο δικαστικό σύστημα προκάλεσαν έντονη αντιπαράθεση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και επικριτές της τότε κυβέρνησης υποστήριζαν ότι οι παρεμβάσεις του PiS είχαν υπονομεύσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ δεσμεύθηκε να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου και να προχωρήσει σε αλλαγές στη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Ωστόσο, οι προσπάθειες της κυβέρνησης προσέκρουσαν στην αντίσταση προέδρων που πρόσκεινται στο PiS, με τη σύγκρουση να συνεχίζεται μετά την εκλογή του Κάρολ Ναβρότσκι στην προεδρία το 2025.
Η τελευταία αντιπαράθεση έχει πλέον επεκταθεί από τη διαδικασία διορισμού των δικαστών στον έλεγχο της ίδιας της διοίκησης του Συνταγματικού Δικαστηρίου, προκαλώντας νέα ανησυχία για τη λειτουργία των θεσμών στην Πολωνία.
