Έφυγε από τη ζωή στις 2 Οκτωβρίου, στην Κωνσταντινούπολη, η Ελληνίδα φιλόσοφος Ιωάννα Κουτσουράδη, σε ηλικία 89 ετών, δύο ημέρες πριν από τη συμπλήρωση των 90ών γενεθλίων της.
Με μακρά ακαδημαϊκή πορεία στην Τουρκία και διεθνή παρουσία, αφιέρωσε σημαντικό μέρος του έργου της στη φιλοσοφία, την ανθρώπινη αξία και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Γεννημένη στην Κωνσταντινούπολη στις 4 Οκτωβρίου 1936, αποφοίτησε από το Ζάππειο και σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης, όπου ξεκίνησε την ακαδημαϊκή της σταδιοδρομία. Στη συνέχεια δίδαξε στο Ερζερούμ, στην ανατολική Τουρκία, φιλοσοφία, σύγχρονη γερμανική ποίηση και λατινικά.
Το 1968 εντάχθηκε στο Πανεπιστήμιο Χατζέτεπε της Άγκυρας, όπου παρέμεινε έως τη συνταξιοδότησή της, το 2003. Παρά την αποχώρησή της από την ενεργό ακαδημαϊκή υπηρεσία, συνέχισε τη διδασκαλία. Τα τελευταία χρόνια της ακαδημαϊκής της πορείας δίδαξε φιλοσοφία και ανθρώπινα δικαιώματα στο Πανεπιστήμιο Μάλτεπε.
Η Ιωάννα Κουτσουράδη διετέλεσε πρόεδρος της Φιλοσοφικής Εταιρείας της Τουρκίας και επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών. Από το 2010 ήταν, επίσης, μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Εναντίον της Θανατικής Ποινής.
Το έργο της, με επίκεντρο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα του ανθρώπου, την ανέδειξε σε σημαντική παρουσία στον χώρο της σύγχρονης φιλοσοφίας στην Τουρκία και διεθνώς.
Η συμβολή της στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Καθοριστική ήταν η συμβολή της Ιωάννας Κουτσουράδη στην ανάδειξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όχι μόνο ως νομική κατοχύρωση, αλλά ως ηθικό αίτημα για την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Στον πυρήνα της σκέψης της βρισκόταν η ανάγκη να εξασφαλίζονται σε κάθε άνθρωπο οι συνθήκες που του επιτρέπουν να μορφώνεται, να καλλιεργεί τις ικανότητές του και να αναπτύσσει την προσωπικότητά του. Γι’ αυτό και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι οικουμενικά, όπως δίδασκε, ανεξάρτητα από καταγωγή, θρησκεία ή πολιτισμό.
Η προσέγγισή της έδινε έμφαση στην εφαρμογή των δικαιωμάτων στην καθημερινή ζωή, υπογραμμίζοντας την ευθύνη κάθε ανθρώπου να σέβεται την αξιοπρέπεια και τις ελευθερίες των άλλων, πέρα από τη νομική υποχρέωση.
Στα βασικά έργα της περιλαμβάνονται τα «Νίτσε και άνθρωπος», «Σοπενχάουερ και άνθρωπος», «Ο άνθρωπος και οι αξίες του», «Ηθική», «Κοιτάζοντας την τέχνη μέσα από τη φιλοσοφία» και «Ανάμεσα στα γεγονότα της εποχής».
«Ανεξίτηλη η παρακαταθήκη της»
Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, αναφέρθηκε στην κληρονομιά της.
«Με τις μελέτες της πάνω στη φιλοσοφία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η αξιότιμη Κουτσουράδη κατείχε ξεχωριστή θέση στην πνευματική ζωή της χώρας μας και άφησε ανεξίτηλη στον χρόνο παρακαταθήκη με τα έργα και τους μαθητές της».
Türkiye’nin yetiştirdiği kıymetli felsefeci Prof. Dr. İoanna Kuçuradi Hocamızın vefatını derin bir teessürle öğrendim.
Felsefe ve insan hakları alanındaki çalışmalarıyla ülkemizin düşünce hayatında müstesna bir yere sahip olan Sayın Kuçuradi, eserleri ve yetiştirdiği…
— Burhanettin Duran (@burhanduran) October 2, 2026
Ο πρόεδρος της τουρκικής Βουλής, Νουμάν Κουρτουλμούς, υπογράμμισε τη διεθνή συμβολή της.
«Έμαθα με θλίψη τον θάνατο της καθηγήτριας Ιωάννας Κουτσουράδη, μιας από τις ξεχωριστές προσωπικότητες που ανέδειξε η χώρα μας στη φιλοσοφία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με τη φιλοσοφική προσέγγισή της, που έθετε στο επίκεντρο την ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια, συνέβαλε σημαντικά στα ανθρώπινα δικαιώματα και άφησε βαθύ αποτύπωμα στη χώρα μας και στον κόσμο».
Felsefe ve insan hakları alanında ülkemizin yetiştirdiği müstesna isimlerden Prof. Dr. İoanna Kuçuradi’nin vefatını üzüntüyle öğrendim.
İnsan değerini ve onurunu merkeze alan felsefi yaklaşımıyla insan hakları alanına önemli katkılar sunan Kuçuradi, çalışmalarıyla ülkemizde ve…
— Numan Kurtulmuş (@NumanKurtulmus) October 2, 2026
Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, τόνισε ιδιαιτέρως τη διδασκαλία της.
«Χάσαμε τη δασκάλα των δασκάλων, την καθηγήτρια Ιωάννα Κουτσουράδη. Είμαστε πολύ λυπημένοι. Μας δίδαξε τη φιλοσοφία ως “τέχνη του να είσαι άνθρωπος”. Δεν έχουμε πια μια πολύτιμη δασκάλα που εξηγούσε την τέχνη αυτή και την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ήταν μεγάλη αξία. Αληθινός οδηγός. Θα τη θυμόμαστε σε κάθε λόγο για το “να είσαι και να παραμένεις άνθρωπος”. Συλλυπητήρια στη χώρα μας και σε όλους».
Hocaların hocası Prof. Dr. İoanna Kuçuradi hocamızı kaybettik.
Çok üzgünüz.
Felsefeyi “insan olma sanatı” olarak anlattı hepimize. İnsan olma sanatını ve insan onurunu korumayı anlatan değerli bir öğretmenden yoksunuz artık.
Hocamız büyük bir değerdi. Gerçek bir “rehber”di.… pic.twitter.com/d6uEfAgN62
— Ömer Çelik (@omerrcelik) October 2, 2026
