Μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης έρευνας και διάσωσης, με τον πλέον τραγικό τρόπο, αρχίζει η διαδικασία για την ταυτοποίηση των έξι θυμάτων από την έκρηξη και την κατάρρευση του νεοκλασικού κτιρίου, το πρωί της Παρασκευής (25/9) στην οδό Λυσικράτους, στην Πλάκα.
Οι οικογένειες των θυμάτων, που κλήθηκαν από τις αρμόδιες αρχές, έχουν ήδη φτάσει στην Ελλάδα για το δύσκολο και επίπονο έργο της ταυτοποίησης των θυμάτων.
Αναμένεται να μεταβούν, ενδεχομένως αύριο, στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία Αθηνών, προκειμένου να δώσουν γενετικό υλικό για τη σύγκριση DNA, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης των σορών.
Ολοκληρώνεται σήμερα η απομάκρυνση των δομικών υλικών – Έρευνες για τα αίτια της έκρηξης
Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι έρευνες της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού για τη διερεύνηση των αιτιών της έκρηξης στο διώροφο κτίριο, που είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους ένα ζευγάρι ηλικιωμένων και τέσσερις τουρίστες.
Για τρίτη ημέρα κλιμάκιο της ΔΑΕΕ αποτελούμενο από 10 εξειδικευμένα στελέχη πραγματοποιεί αυτοψίες και εξονυχιστικούς ελέγχους, συλλέγοντας και αξιολογώντας κάθε στοιχείο που μπορεί να συμβάλει στη διακρίβωση των συνθηκών της τραγωδίας.
Μηχανήματα έργου του δήμου Αθηναίων έχουν απομακρύνει σχεδόν όλα τα δομικά υλικά από τα συντρίμμια του κτιρίου, μία διαδικασία που αναμένεται να ολοκληρωθεί σήμερα. Τα υλικά στη συνέχεια μεταφέρονται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο όπου έχει διατεθεί από το Δήμο Αθηναίων, ενώ στο σημείο βρίσκονται εξειδικευμένα στελέχη της ΔΑΕΕ αλλά και πραγματογνώμονες που έχουν οριστεί, ώστε να τα εξετάσουν.
Οι έρευνες των αρμόδιων αρχών για τα αίτια της έκρηξης επικεντρώνονται στο διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου όπου διέμενε το ηλικιωμένο ζευγάρι καθώς, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, υπάρχει ισχυρή ένδειξη, αυτή να σημειώθηκε εκεί.
Πληροφορίες από αρμόδιες πηγές, που επικαλείται το ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο διαμέρισμα ήταν το μοναδικό που διέθετε παροχή φυσικού αερίου, η οποία χρησιμοποιούνταν για την κουζίνα, το τζάκι και έναν καυστήρα. Ωστόσο όπως επισημαίνεται, όλα θα πρέπει να τεκμηριωθούν, προκειμένου να εξακριβωθεί αν η έκρηξη προήλθε από διαρροή φυσικού αερίου.
Τα εξειδικευμένα στελέχη της ΔΑΕΕ σαρώνουν το σημείο εξετάζοντας την αλληλουχία της έκρηξης, της πυρκαγιάς και της κατάρρευσης του κτιρίου.
Σημειώνεται ότι οι προανακριτικές ενέργειες διενεργούνται υπό τις οδηγίες της αρμόδιας Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και σε συνεργασία με τις λοιπές αρμόδιες υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας.
Λέκκας: «Το κτίριο δεν είχε φέροντα οργανισμό, να γίνει σχέδιο διαχείρισης εκτάκτων αναγκών»
Στην ανάγκη άμεσου και ενδελεχούς ελέγχου των κτιρίων στην Πλάκα, αλλά και στην εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης εκτάκτων αναγκών για την περιοχή, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμιος Λέκκας, μιλώντας στην εκπομπή «Live Now» του ΕΡΤnews, μετά την τραγωδία από την έκρηξη και την κατάρρευση κτηρίου στην οδό Λυσικράτους.
Ο κ. Λέκκας, ο οποίος πραγματοποίησε πρώτη αυτοψία στο σημείο, περιέγραψε την κατάσταση του κτιρίου όπου σημειώθηκε η έκρηξη, αλλά και τις ζημιές που έχουν υποστεί τα γειτονικά και απέναντι κτήρια.
Όπως ανέφερε, με βάση την ανταλλαγή απόψεων με στελέχη της ΕΜΑΚ, την ηγεσία του Πυροσβεστικού Σώματος και τους άλλους εμπλεκόμενους φορείς, φαίνεται ότι η έκρηξη σημειώθηκε στον πάνω όροφο του κτιρίου, όπου υπήρχε εγκατάσταση φυσικού αερίου. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, τα ακριβή αίτια της έκρηξης δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί και θα μπορούσαν να συνδέονται με διαφορετικούς παράγοντες, ακόμη και με την ενεργοποίηση ενός ηλεκτρικού διακόπτη.
Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ εστίασε κυρίως στη συμπεριφορά του κτιρίου μετά την έκρηξη και στην κατάσταση των κατασκευών που βρίσκονται γύρω από αυτό.
«Το κτίριο ήταν ιδιαίτερα τρωτό»
Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, το κτίριο ήταν παλαιό, ηλικίας περίπου 100 ετών, και δεν διέθετε φέροντα οργανισμό, γεγονός που το καθιστούσε ιδιαίτερα τρωτό σε ένα τόσο ισχυρό συμβάν.
«Δεν είχαμε φέροντα οργανισμό ή ήταν υποτυπώδης», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η κατασκευή αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από δομικά στοιχεία, όπως τοιχοποιίες από τούβλα, τα οποία μπορούν να καταρρεύσουν εύκολα σε περίπτωση ισχυρής έκρηξης.
Η απουσία ισχυρού φέροντος οργανισμού, κατά τον ίδιο, συνδέεται άμεσα με τον τρόπο με τον οποίο κατέρρευσε το κτίριο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην κατάσταση των γειτονικών κτιρίων. Σε αυτό που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά, το οποίο εμφανίζεται στα πλάνα με κίτρινο χρώμα, έχει σημειωθεί σημαντική απόσπαση τοιχοποιίας, στοιχείο που, όπως εξήγησε, δείχνει ότι η έκρηξη είχε σημαντικές επιπτώσεις προς τη συγκεκριμένη πλευρά. Παράλληλα, όπως ανέφερε, στο εσωτερικό του κτιρίου οι τοίχοι έχουν υποστεί εκτεταμένες ζημιές, ενώ η κατασκευή βρίσκεται σε ασταθή ισορροπία. «Λείπει η δεξιά γωνία. Συνεπώς, ένα παράθυρο, ουσιαστικά ξύλινο, στηρίζει τη μία πλευρά του κτιρίου», ανέφερε, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο που αντιμετώπισαν οι διασώστες κατά τη διάρκεια της επιχείρησης. Το συγκεκριμένο κτίριο, όπως είπε, πρέπει να ελεγχθεί επισταμένως από μηχανικούς, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μπορεί να παραμείνει όρθιο ή εάν θα πρέπει να καθαιρεθεί.
Eπίσης σημαντικές, είναι οι ζημιές στο κτίριο που βρίσκεται στην αριστερή πλευρά, το οποίο επίσης θα πρέπει να υποβληθεί σε ενδελεχή έλεγχο για να διαπιστωθεί η στατική του επάρκεια. Ζημιές έχουν υποστεί και τα απέναντι κτίρια, καθώς, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ, δομικά στοιχεία εκτοξεύτηκαν με μεγάλη ταχύτητα προς την απέναντι πλευρά, προκαλώντας καταστροφές.
Η σύγκριση με τη Βηρυτό
Ο Ευθύμιος Λέκκας αναφέρθηκε και στην εμπειρία του από την έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού, την οποία είχε τη δυνατότητα να μελετήσει από κοντά. Όπως εξήγησε, στην περίπτωση της Βηρυτού υπήρξαν ζημιές σε διαφορετικού τύπου κατασκευές, από σύγχρονα κτίρια και κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα μέχρι μεταλλικές και ιστορικές κατασκευές. Όσο αυξανόταν η απόσταση από το σημείο της έκρηξης, οι ζημιές περιορίζονταν, σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως σε θραύσεις υαλοπινάκων.
Ο ίδιος σημείωσε ότι από την εμπειρία τέτοιων εκρήξεων προκύπτει πως οι σύγχρονες κατασκευές με φέροντα οργανισμό μπορούν να συμπεριφερθούν διαφορετικά από τα παλαιά κτίρια χωρίς σύγχρονο σύστημα φέρουσας κατασκευής.
Παλιά τα 7 στα 10 κτίρια της Πλάκας
Στο ερώτημα εάν είναι δυνατόν να υπάρχουν κτήρια χωρίς φέροντα οργανισμό, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ απάντησε καταφατικά, εξηγώντας ότι πρόκειται για χαρακτηριστικό αρκετών παλαιών κατασκευών. Όπως ανέφερε, σημαντικό ποσοστό των κτιρίων της Πλάκας, της τάξης του 70%-80%, είναι παλαιές κατασκευές που δημιουργήθηκαν πριν από την επικράτηση της τεχνολογίας του σκυροδέματος και του σύγχρονου φέροντος οργανισμού.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι δεν αντιμετωπίζουν όλα τα παλαιά κτίρια τον ίδιο κίνδυνο. Υπάρχουν κατασκευές που έχουν συντηρηθεί επαρκώς και δεν χρειάζονται απαραίτητα παρέμβαση, ενώ υπάρχουν άλλες που έχουν υποστεί επεμβάσεις, δεν έχουν συντηρηθεί ή έχουν εγκαταλειφθεί.
Το πρόβλημα, όπως εξήγησε, περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το ιδιοκτησιακό καθεστώς αρκετών παλαιών κτιρίων, καθώς ένα ακίνητο μπορεί να έχει πολλούς ιδιοκτήτες, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό των υπευθύνων για τη συντήρησή του.
Πρόταση για άμεσο σχέδιο ετοιμότητας στην Πλάκα
Με αφορμή την τραγωδία στην Πλάκα, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ επανέφερε την πρότασή του για επέκταση των προσεισμικών ελέγχων και στα ιδιωτικά κτίρια, πέρα από τα δημόσια.
Όπως ανέφερε, ο ΟΑΣΠ έχει ήδη πραγματοποιήσει προσεισμικούς ελέγχους σε περίπου 44.000 δημόσια κτίρια σε ολόκληρη τη χώρα. «Δεν φτάνει να κάνουμε ενεργειακές αναβαθμίσεις εάν τα κτήρια αυτά δεν είναι ασφαλή κτίρια», σημείωσε.
Ειδικά αναφερόμενος στην Πλάκα, ο κ. Λέκκας υποστήριξε ότι, λόγω του ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής και του μεγάλου αριθμού επισκεπτών, ο Δήμος Αθηναίων θα πρέπει να εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης εκτάκτων αναγκών. Αυτό το σχέδιο, όπως εξήγησε, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το ενδεχόμενο σεισμού, αλλά και πυρκαγιές, εκρήξεις και έντονα καιρικά φαινόμενα, καθώς και την ιδιαιτερότητα του οδικού δικτύου της περιοχής, όπου κυριαρχούν οι πεζόδρομοι.
Ο κ. Λέκκας διαφώνησε με την άποψη ότι θα μπορούσε να γίνει ένας άμεσος έλεγχος της περιοχής μόνο μέσω των στοιχείων που υπάρχουν στο Ε9 και της χρονολογίας κατασκευής των ακινήτων. «Η χρονολογία δεν ορίζει τη στάθμη επιτελεστικότητας του κτιρίου, τη στάθμη αντοχής του», εξήγησε, σημειώνοντας ότι απαιτείται ταχεία αυτοψία και αποτίμηση της τρωτότητας κάθε κατασκευής. Πρότεινε, επομένως, να καταγραφούν όλα τα κτίρια της Πλάκας ανάλογα με τον βαθμό τρωτότητάς τους, ώστε στη συνέχεια να καταρτιστεί ένα σχέδιο ετοιμότητας για διαφορετικά σενάρια κινδύνου.
Απαντώντας σε ερώτηση για το εάν ένα νεότερο κτίριο με σύγχρονο φέροντα οργανισμό θα είχε καταρρεύσει με τον ίδιο τρόπο, ο κ. Λέκκας ανέφερε ότι «κατά πάσα πιθανότητα» θα είχε αποφευχθεί η ολοσχερής κατάρρευση, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτό εξαρτάται από την ένταση της έκρηξης, η οποία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Όπως εξήγησε, σε μια σύγχρονη κατασκευή μπορεί να προκληθούν σημαντικές ζημιές στα μη φέροντα στοιχεία, όπως οι τοιχοποιίες και οι υαλοπίνακες, χωρίς να καταρρεύσει ολόκληρο το κτίριο.
Ιδιαίτερο κίνδυνο για τους ανθρώπους αποτελούν τα θραύσματα από υαλοπίνακες και άλλα μη δομικά στοιχεία, τα οποία μπορούν να εκτοξευθούν σε μεγάλη απόσταση. Ο ίδιος επικαλέστηκε και πάλι την περίπτωση της Βηρυτού, όπου η έκρηξη είχε προκαλέσει 6.000 τραυματίες, μεταξύ άλλων και από θραύσεις υαλοπινάκων.
Δεν μπορούν να δείξουν οι δορυφόροι πώς έγινε η έκρηξη
Τέλος, ερωτηθείς εάν υπάρχουν διαθέσιμα δορυφορικά δεδομένα που θα μπορούσαν να δείξουν τι ακριβώς συνέβη τη στιγμή της έκρηξης, ο κ. Λέκκας ήταν σαφής: «Δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα, εκτός αν κατά τύχη περνούσε κάποιος δορυφόρος εκείνη τη στιγμή, που είναι πάρα πολύ δύσκολο».
Όπως διευκρίνισε, θα μπορούσε ενδεχομένως να υπάρξει οπτικό υλικό μόνο εάν υπήρχε κάποιο σύστημα παρακολούθησης που κατέγραφε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Σε διαφορετική περίπτωση, η ακριβής ένταση και ο τρόπος εκδήλωσης της έκρηξης δεν μπορούν να προσδιοριστούν από δορυφορικά δεδομένα.
