Ένα μικρό, άγονο νησί στα ανοικτά της Υεμένης βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης με παγκόσμιες προεκτάσεις. Το Περίμ, γνωστό και ως Μαγιούν, βρίσκεται στο στενότερο σημείο του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, της θαλάσσιας πύλης που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Και καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, η σημασία του μικρού νησιού έχει εκτοξευθεί.
Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του CNN, το Περίμ μετατρέπεται σε πιθανό νέο μέτωπο στην αντιπαράθεση Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι έχουν εξαπολύσει νέα επίθεση στη δυτική Υεμένη και ενδεχόμενη κατάληψη του νησιού θα τους έδινε τη δυνατότητα να απειλήσουν ακόμη περισσότερο τη ναυσιπλοΐα μέσα από ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του πλανήτη.
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο κρίσιμη την Πέμπτη, όταν οι Χούθι κατέλαβαν την πόλη Μόκα, περίπου 80 χιλιόμετρα βόρεια του Περίμ, προχωρώντας ακόμη πιο κοντά στο στρατηγικό πέρασμα.
Το «μικρό αδελφάκι» του Ορμούζ που έγινε ξαφνικά ζωτικής σημασίας
Το Περίμ βρίσκεται ακριβώς μέσα στο Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, σε ένα σημείο όπου η Αραβική Χερσόνησος απέχει μόλις περίπου 19 χιλιόμετρα από το Κέρας της Αφρικής.
Η γεωγραφία του εξηγεί γιατί το νησί είχε στρατηγική σημασία εδώ και αιώνες. Στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε ως σταθμός ανεφοδιασμού με άνθρακα για τα πλοία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας που κατευθύνονταν προς την Ινδία και τα ερείπια εκείνης της περιόδου παραμένουν ακόμη ορατά. Σήμερα, όμως, το διακύβευμα είναι διαφορετικό.
Με τα Στενά του Ορμούζ να έχουν ουσιαστικά κλείσει λόγω του πολέμου με το Ιράν, η Σαουδική Αραβία έχει εκτρέψει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της προς την Ερυθρά Θάλασσα, προσπαθώντας να διατηρήσει τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και να συγκρατήσει τις τιμές.
Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ έχει έτσι εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές οδούς. Και ακριβώς εκεί επιχειρούν πλέον να αυξήσουν την πίεση οι Χούθι.
«Είναι πλέον γεωπολιτικό»
Ο Ταρίκ Σάλεχ, αντιπρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης και στρατιωτικός διοικητής που παραμένει στο εσωτερικό της χώρας, προειδοποίησε το CNN ότι μία κατάληψη του Περίμ θα άλλαζε δραματικά τα δεδομένα.
«Λέγαμε στον κόσμο ότι πρόκειται για ιρανικό σχέδιο, αλλά κανείς δεν άκουγε τους Υεμενίτες τότε. Τώρα είναι γεωπολιτικό», δήλωσε.
Ο Σάλεχ, ανιψιός του πρώην προέδρου Άλι Αμπντάλα Σάλεχ και πρώην σύμμαχος των Χούθι, υποστηρίζει ότι έχει επιζήσει από σειρά αποπειρών δολοφονίας και ότι η Τεχεράνη επιθυμεί τον θάνατό του.
Όπως είπε, η κυβέρνησή του δεν λαμβάνει ουσιαστική βοήθεια από τις ΗΠΑ, αλλά «μόνο λόγια».
Προειδοποίησε ότι εάν οι Χούθι πάρουν το Περίμ και αποκτήσουν πραγματικό έλεγχο του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, τότε θα απαιτηθεί τεράστια διεθνής στρατιωτική και ναυτική δύναμη για να εκδιωχθούν.
Η αποστολή του CNN γύρισε πίσω λόγω απειλής από drone
Το ίδιο το συνεργείο του CNN πήρε μια γεύση του κινδύνου. Καθώς ξεκινούσε τη διαδρομή περίπου τριών χιλιομέτρων με κανονιοφόρο από την ηπειρωτική Υεμένη προς το Περίμ, προειδοποίηση για επικείμενη επίθεση με drone των Χούθι ανάγκασε το σκάφος να επιστρέψει. Ο πυροβολητής του σκάφους προετοιμάστηκε για πιθανό πλήγμα, ανοίγοντας πυρ με βαρύ όπλο.
Το περιστατικό αποτυπώνει πόσο εύκολα η πολυετής εμφύλια σύγκρουση στην Υεμένη έχει μετατραπεί σε μέρος ενός πολύ ευρύτερου πολέμου.
Από τον εμφύλιο της Υεμένης στη σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν
Ο εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη άρχισε το 2014, όταν οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά και ανάγκασαν τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση να εγκαταλείψει την πόλη.
Η Σαουδική Αραβία ηγήθηκε στρατιωτικής επέμβασης εναντίον τους το 2015, ενώ το Ιράν έχει παράσχει στους Χούθι όπλα και εκπαίδευση και ασκεί επιρροή στις αποφάσεις τους.
Σήμερα, οι Χούθι ελέγχουν τη Σαναά, μεγάλο μέρος της βορειοδυτικής Υεμένης και σημαντικό τμήμα της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας βόρεια του Περίμ. Η κυβέρνηση και οι συμμαχικές προς αυτή δυνάμεις διατηρούν τον έλεγχο μεγάλου μέρους του νότου και της ανατολής.
Περίπου 22 εκατομμύρια άνθρωποι, σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας, εξακολουθούν να χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.
Μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου και τον πόλεμο στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται στο Ισραήλ και σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, δηλώνοντας ότι δρουν σε αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ απάντησαν με αεροπορικά πλήγματα.
Το ιρανικό αεροπλάνο που έγινε σημείο καμπής
Η τελευταία κλιμάκωση άρχισε τον Ιούλιο και ουσιαστικά διέλυσε μία άτυπη εκεχειρία περίπου τεσσάρων ετών μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας. Το CNN περιγράφει ως σημείο καμπής ένα επεισόδιο με ιρανικό επιβατικό αεροσκάφος.
Η Σαουδική Αραβία είχε επιτρέψει κατ’ εξαίρεση σε ιρανικό αεροπλάνο να προσγειωθεί στη Σαναά, πραγματοποιώντας την πρώτη απευθείας αεροπορική σύνδεση μεταξύ Τεχεράνης και πρωτεύουσας της Υεμένης εδώ και περίπου μία δεκαετία.
Το αεροπλάνο μετέφερε αντιπροσωπεία των Χούθι στην κηδεία του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Άλι Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε μαζί με μέλη της οικογένειάς του στα πρώτα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου.
Όταν όμως επέστρεψε δέκα ημέρες αργότερα, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να του επιτρέψει να προσγειωθεί στη Σαναά, φοβούμενη ότι μετέφερε και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης και στρατιωτικό εξοπλισμό. Σαουδαραβικά αεροσκάφη έπληξαν τον διάδρομο του αεροδρομίου, αναγκάζοντας το αεροσκάφος να κατευθυνθεί προς τη Χοντέιντα.
Η ήδη εύθραυστη διπλωματική ισορροπία κατέρρευσε.
Ναυτικός αποκλεισμός και επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας
Οι Χούθι απάντησαν ανακοινώνοντας ναυτικό αποκλεισμό εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και απειλώντας πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Παράλληλα εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, αεροδρομίων και άλλων στόχων στη Σαουδική Αραβία.
Η χρονική στιγμή ευνοεί και το Ιράν, καθώς μία νέα ενεργειακή κρίση και άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσαν να αυξήσουν την πίεση στον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.
Ο αναλυτής Μοχάμεντ αλ-Μπάσα περιέγραψε στο CNN τη σχέση Τεχεράνης και Χούθι ως στενή αλλά όχι σχέση απόλυτης υποταγής. «Δεν πρόκειται για σχέση υποταγής, αλλά βρίσκονται στο ίδιο κρεβάτι», είπε χαρακτηριστικά.
Οι Χούθι έχουν και τους δικούς τους λόγους να κλιμακώσουν
Αναλυτές, πάντως, προειδοποιούν ότι θα ήταν υπεραπλούστευση να θεωρηθεί πως οι Χούθι λειτουργούν απλώς κατ’ εντολή του Ιράν.
Ο Φάρεα αλ-Μουσλίμι, ερευνητής του Chatham House, εκτιμά ότι οι Χούθι χρειάζονταν μία νέα πολεμική σύγκρουση και για εσωτερικούς λόγους.
Όπως ανέφερε, επιδιώκουν να αποσπάσουν την προσοχή από τα προβλήματα στο εσωτερικό της Υεμένης και να πιέσουν τη Σαουδική Αραβία να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Παράλληλα, η αποδυνάμωση άλλων συμμάχων του Ιράν, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, και η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία έχουν ενισχύσει τη θέση των Χούθι στον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης».
Οι ίδιοι οι Χούθι λένε ότι ελέγχουν ήδη το πέρασμα με τα όπλα
Ο Νασρ αλ-Ντιν Αμέρ, επικεφαλής του ελεγχόμενου από τους Χούθι πρακτορείου Saba, υποστήριξε στο CNN ότι στόχος της στρατιωτικής εκστρατείας είναι να «σπάσει η πολιορκία» που, όπως λέει, έχει επιβάλει η Σαουδική Αραβία.
Ισχυρίστηκε επίσης ότι οι Χούθι διαθέτουν ήδη έλεγχο του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και τμημάτων της Ερυθράς Θάλασσας μέσω της ισχύος πυρός τους, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις τους περιορίζονται σε σαουδαραβικά πλοία.
Η ροή πετρελαίου έχει ήδη μειωθεί στο μισό
Οι επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα είναι ήδη ορατές.
Πριν από τρία χρόνια περίπου το 10% του παγκόσμιου πετρελαίου που μεταφερόταν διά θαλάσσης περνούσε από το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το CNN, ο όγκος αυτός έχει πλέον μειωθεί περίπου κατά 50%.
Μία παρατεταμένη εκστρατεία των Χούθι θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη συγκεκριμένη διαδρομή, ακριβώς τη στιγμή που η παγκόσμια αγορά έχει μεγαλύτερη ανάγκη από αυτήν λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.
25 πύραυλοι στο λιμάνι της Μόκα – 16 νεκροί
Η Μόκα, η οποία μέχρι πρόσφατα αποτελούσε τη σημαντικότερη πόλη υπό κυβερνητικό έλεγχο στη βόρεια ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, είχε ήδη δεχθεί σφοδρό πλήγμα.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του λιμανιού, Αμπντέλ Μάλεκ αλ-Σαραάμπι, περισσότεροι από 25 πύραυλοι των Χούθι έπληξαν τις εγκαταστάσεις πριν από μερικές εβδομάδες, την ώρα που εμπορικά πλοία ξεφόρτωναν.
Από την επίθεση σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι και τραυματίστηκαν 22, ενώ βυθίστηκαν έξι εμπορικά πλοία και καταστράφηκαν περίπου 14.000 μοτοσικλέτες. Σήμερα η κατάληψη της ίδιας πόλης από τους Χούθι φέρνει τη γραμμή αντιπαράθεσης ακόμη πιο κοντά στο Περίμ.
Πύραυλοι, drones και 750 τόνοι ιρανικού οπλισμού
Οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης έδειξαν στο CNN αποθήκη με φορτίο το οποίο, όπως υποστηρίζουν, προερχόταν από το Ιράν και κατασχέθηκε πριν φθάσει στους Χούθι.
Στο εσωτερικό υπήρχαν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, πύραυλοι μήκους περίπου 5,5 μέτρων, συστήματα ραντάρ μεγάλου βεληνεκούς, κινητήρες drones και οπτικός εξοπλισμός, ακόμη και σφαίρες κρυμμένες μέσα σε μπαταρία φορτηγού.
Ο Αμπντέλ Νάσερ ελ Μαμλούχ, επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας ενημέρωσης του Σάλεχ, υποστήριξε ότι οι διακινητές ομολόγησαν πως είχαν προηγηθεί 11 παρόμοιες αποστολές, συνολικού βάρους περίπου 750 τόνων.
Ο φόβος για ναρκοθέτηση του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ
Για τις δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης, ο μεγαλύτερος φόβος είναι ότι εάν οι Χούθι καταλάβουν το Περίμ, δεν θα χρειάζονται πλέον πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για να απειλούν τα εμπορικά πλοία. Θα βρίσκονται κυριολεκτικά δίπλα στη θαλάσσια οδό.
«Θα ναρκοθετήσουν το στενό, όπως έκανε το Ιράν στο Ορμούζ», προειδοποίησε ο Μαμλούχ.
Και αυτό είναι το στοιχείο που μετατρέπει ένα μικρό, άνυδρο νησί της Υεμένης σε κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης παγκόσμιας σκακιέρας.
Αν το Ορμούζ παραμένει περιορισμένο και το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ βρεθεί ταυτόχρονα υπό σοβαρή απειλή, δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για την ενέργεια και το διεθνές εμπόριο θα βρίσκονται στο επίκεντρο της ίδιας πολεμικής κρίσης.
Και όπως προειδοποίησε ο Ταρίκ Σάλεχ, αν η διεθνής κοινότητα δεν δράσει τώρα, το τίμημα για την ανατροπή των Χούθι αργότερα θα είναι πολύ μεγαλύτερο. Όχι μόνο για την Υεμένη.
Αλλά και για τις ΗΠΑ, τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια οικονομία.
