Η εύθραυστη πορεία προς έναν οριτιστικό τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και μια τελική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εισέρχεται σε φάση έντονης αβεβαιότητας, καθώς η συνεχιζόμενη στρατιωτική δραστηριότητα του Ισραήλ στον Λίβανο απειλεί να τινάξει στον αέρα τα πρώτα κιόλας στάδια της «Συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ».
Η ιρανική ηγεσία στέλνει ένα ξεκάθαρο τελεσίγραφο στις ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να κάνει ούτε βήμα πίσω από τις «κόκκινες γραμμές» της.
Το τελεσίγραφο και οι «κόκκινες γραμμές»
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, κατέστησε σαφές ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ θα παραμείνουν αυστηρά δεσμευμένες από τις «κόκκινες γραμμές» της Τεχεράνης.
Σε δηλώσεις του, τις οποίες μετέδωσε το επίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο IRNA, ο Γκαλιμπάφ υπογράμμισε: «Όπως δείξαμε και στην προηγούμενη πορεία των διαπραγματεύσεων, είμαστε σταθεροί στην εκπλήρωση των όρων και των κόκκινων γραμμών που έχουν τεθεί, καθώς και στην επίτευξη των συμφερόντων του ιρανικού έθνους. Εάν ο εχθρός επιδιώξει υπερβολές, έχουμε αποδείξει ότι τα δάχτυλά μας είναι στη σκανδάλη και δεν έχουμε κανένα δισταγμό να δώσουμε μια συντριπτική απάντηση στον εχθρό».
Στον αέρα η εφαρμογή της συμφωνίας
Σύμφωνα με την πρώτη ρήτρα της Συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ (Μνημόνιο Συναντίληψης, MoU) που υπεγράφη μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, αναμένεται να τερματιστούν, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου.
Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο περιπλέκει την κατάσταση.
Τα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο και η απουσία σαφών εγγυήσεων αναφορικά με την εδαφική ακεραιότητα της χώρας έχουν εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το αν οι δεσμεύσεις που περιγράφονται στην πρώτη ρήτρα της συμφωνίας έχουν όντως περάσει στο στάδιο της υλοποίησης, σημείωνει το πρακτορείο WANA.
Οι ισραηλινές επιθέσεις στο νότιο Λίβανο συνεχίστηκαν ακόμη και μετά την υπογραφή της συμφωνίας, τροφοδοτώντας την ανησυχία για τον βαθμό στον οποίο εφαρμόζεται η αρχική φάση του deal.
Τι προβλέπει η 1η παράγραφος το MoU
Οι ακριβείς όροι της εκεχειρίας ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής ενημέρωσης των εκπροσώπων του Τύπου, όπου υψηλόβαθμο στέλεχος του Λευκού Οίκου ανέγνωσε λεπτομερώς το περιεχόμενο του προσχεδίου.
Σύμφωνα με το CNN, η πρώτη και πιο καθοριστική παράγραφος του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) αναφέρει αυτούσια: «Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι σύμμαχοί τους στον τρέχοντα πόλεμο υπογράφουν αυτό το Μνημόνιο Συναντίληψης για να κηρύξουν την άμεση και μόνιμη λήξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν στο εξής την υποχρέωση να μην ξεκινήσουν κανέναν πόλεμο ή οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση η μία πλευρά εναντίον της άλλης, και να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας η μία εναντίον της άλλης, διασφαλίζοντας την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και άλλες διατάξεις αυτής της παραγράφου».
Αξιοσημείωτο είναι πως, αν και το εναρκτήριο σκέλος του κειμένου κάνει σαφή αναφορά στους «συμμάχους» των δύο πλευρών, επιλέγει συνειδητά να μην κατονομάσει ευθέως ούτε το Ισραήλ ούτε τη Χεζμπολάχ.
Αυτή η σκόπιμη ασάφεια χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές ως κομβικής σημασίας.
Παρότι η Ουάσινγκτον ξεκίνησε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν σε πλήρη ευθυγράμμιση με το Τελ Αβίβ, η μετέπειτα ανεξάρτητη δράση των ισραηλινών δυνάμεων στα εδάφη του Λιβάνου δημιούργησε νέα δεδομένα, δυσχεραίνοντας τις διπλωματικές προσπάθειες.
Στο πλαίσιο αυτό, η μετέπειτα στάση που θα κρατήσει το Ισραήλ -είτε επιλέξει να στηρίξει τη διαδικασία είτε να τη ναρκοθετήσει- θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η συμφωνία αυτή μπορεί να έχει μέλλον.
Το «φρένο» στις διαπραγματεύσεις
Το πρόβλημα περιπλέκεται λόγω των αυστηρών όρων που θέτει το ίδιο το κείμενο της συμφωνίας.
Συγκεκριμένα, η παράγραφος 13 ορίζει ρητά ότι οι διαπραγματεύσεις για μια τελική διευθέτηση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ μπορούν να ξεκινήσουν μόνο αφού έχει αρχίσει η εφαρμογή των παραγράφων 1, 4, 5, 10 και 11.
Οι υπάρχουσες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η έναρξη νέων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προτού εφαρμοστούν πλήρως οι αρχικές διατάξεις της συμφωνίας, θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις, αναφέρει το WANA.
Από αυτή την οπτική γωνία, όσο δεν υπάρχει απτή πρόοδος στο μέτωπο του Λιβάνου και οι προϋποθέσεις που περιγράφονται στη 1η παράγραφο παραμένουν ανεκπλήρωτες, η προώθηση των συνομιλιών για μια τελική συμφωνία θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να συμβαδίσει με το πλαίσιο και τις απαιτήσεις της ίδιας της συμφωνίας.
Εξάλλου, όπως είναι ήδη γνωστό, οι προγραμματισμένες για την Παρασκευή κρίσιμες συνομιλίες ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη στο ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας ακυρώθηκαν αιφνιδιαστικά.
Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim είχε μεταδώσει χθες, πριν από την ακύρωση, που επιβεβαιώθηκε σήμερα από το υπουργείο Εξωτερικών της Ελβετίας, ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές έπρεπε πρώτα να δουν δείγματα εφαρμογής της ενδιάμεσης συμφωνίας από την πλευρά των ΗΠΑ προτού ξεκινήσουν οι επόμενοι γύροι των ειρηνευτικών συνομιλιών.
