Οι αρχαίοι κάτοικοι των Εβρίδων φαίνεται πως διέθεταν απροσδόκητα προηγμένες γνώσεις μηχανικής ήδη από τη Νεολιθική περίοδο. Πρόσφατες ανασκαφές στο Λοχ Μποργκαστάιλ έφεραν στο φως μια εντυπωσιακή ξύλινη υποδομή, η οποία αποτελούσε τη βάση ενός ολόκληρου νησιού.
Ένα αρχαίο τεχνητό νησί σε μια λίμνη (loch) στο νησί Λιούις ήταν εξ ολοκλήρου χτισμένο πάνω σε μια ξύλινη αναβαθμίδα, όπως ανακάλυψαν αρχαιολόγοι. Από ψηλά, το νεολιθικό νησί —ή crannog— στο Λοχ Μποργκαστάιλ φαίνεται να είναι φτιαγμένο από πέτρα, αν και ήταν γνωστό ότι υπήρχε κάποια ξυλεία από κάτω.
Ωστόσο, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον πραγματοποίησαν ανασκαφή και αποκάλυψαν ότι χρησιμοποιήθηκε ξύλο για τη στήριξη ολόκληρης της κατασκευής. Η ομάδα χρονολόγησε τα ευρήματά της μεταξύ 3500 και 3300 π.Χ. —περίπου στις αρχές της Εποχής του Χαλκού— και δήλωσε ότι η συγκεκριμένη τεχνική θα πρέπει να είχε χρησιμοποιηθεί και σε άλλες γειτονικές τοποθεσίες σε ολόκληρες τις Εξωτερικές Εβρίδες.
Ένα άγνωστο επίτευγμα της προϊστορικής μηχανικής
Η αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, Δρ Stephanie Blankshein, δήλωσε:
“Όταν αρχίσαμε την ανασκαφή, συνειδητοποιήσαμε ότι επρόκειτο για μια συνεκτική, αρκετά μεγάλη ξύλινη κατασκευή, η οποία βρισκόταν κάτω από αυτό που σήμερα βλέπουμε ως πέτρινο νησί.
Αν και δεν γνωρίζουμε ακόμη ακριβώς γιατί χτίστηκαν αυτά τα νησιά, οι πόροι και η εργασία που απαιτήθηκαν για την κατασκευή τους υποδηλώνουν όχι μόνο πολύπλοκες κοινότητες ικανές για τέτοια κατορθώματα, αλλά και τη μεγάλη σημασία αυτών των τοποθεσιών”.
Εκτός από την πολυεπίπεδη κατασκευή από ξύλο και κλαδιά κάτω από τις πέτρες, οι αρχαιολόγοι βρήκαν εκατοντάδες κομμάτια νεολιθικής κεραμικής στα γύρω νερά.
Από την ξύλινη εξέδρα στην πέτρινη οχύρωση: Η εξέλιξη του νησιού
Τα crannogs είναι μικρά τεχνητά νησιά, ηλικίας συνήθως χιλιάδων ετών, και εκατοντάδες από αυτά βρίσκονται στις λίμνες (lochs) της Σκωτίας. Η τοποθεσία στο Λοχ Μποργκαστάιλ ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 2009.
Μέσα από εργασίες πεδίου που πραγματοποιούνται από το 2021, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν τα διαφορετικά στάδια εξέλιξης του συγκεκριμένου crannog. Διαπίστωσαν ότι δημιουργήθηκε για πρώτη φορά πριν από περισσότερα από 5.000 χρόνια και ξεκίνησε ως μια κυκλική ξύλινη αναβαθμίδα, διαμέτρου περίπου 23 μέτρων, καλυμμένη με κλαδιά.
Περίπου 2.000 χρόνια αργότερα, κατά τη Μέση Εποχή του Χαλκού, προστέθηκε ένα ακόμα στρώμα από κλαδιά και πέτρες, ενώ παρατηρήθηκε περαιτέρω δραστηριότητα 1.000 χρόνια μετά, κατά την Εποχή του Σιδήρου.
Ένα πέτρινο μονοπάτι, το οποίο τώρα βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια του νερού, οδηγεί από την όχθη της λίμνης προς το νησί
Στο πλαίσιο της εργασίας πεδίου, οι ερευνητές δημιούργησαν εικόνες που απεικονίζουν την εμφάνιση του νησιού πάνω και κάτω από την επιφάνεια του νερού, χρησιμοποιώντας την επιστήμη της φωτογραμμετρίας.
Drones… του βυθού: Πώς οι αρχαιολόγοι χαρτογράφησαν το κρυμμένο νησί
Κατά τη διαδικασία αυτή, λαμβάνονται φωτογραφίες του αντικειμένου από πολλές διαφορετικές γωνίες, οι οποίες στη συνέχεια “συρράπτονται” από εξειδικευμένο λογισμικό για τη δημιουργία ενός ψηφιακού μοντέλου υψηλής ανάλυσης.
Η εφαρμογή της φωτογραμμετρίας σε ρηχά νερά, όπως αυτά γύρω από το crannog, παρουσιάζει δυσκολίες, γι’ αυτό οι αρχαιολόγοι ανέπτυξαν μια νέα τεχνική κατά τη διάρκεια της έρευνάς τους.
Χρησιμοποίησαν δύο μικρές αδιάβροχες κάμερες –με υψηλή απόδοση σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού και ευρύ οπτικό πεδίο.
Αυτές ήταν στερεωμένες σε σταθερή απόσταση πάνω σε ένα πλαίσιο, εξασφαλίζοντας ακριβή επικάλυψη των εικόνων, ώστε να αναπληρώνονται τυχόν ελλιπή ή αλλοιωμένα δεδομένα. Ένας δύτης κατηύθυνε τις κάμερες μέσα στο νερό με ακρίβεια θέσης επιπέδου εκατοστού, η οποία λέγεται ότι είναι ισάξια με εκείνη που επιτυγχάνει ένα εναέριο drone.
Η τεχνική τους περιγράφεται σε ένα πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο στο περιοδικό Advances in Archaeological Practice. Οι εικόνες δημιουργήθηκαν σε συνεργασία με ειδικούς από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ.
