Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν φαίνεται να έχει εισέλθει σε μια νέα φάση εξουσίας, όπου οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) κυριαρχούν στις στρατηγικές αποφάσεις, περιορίζοντας τον ρόλο του Ανώτατου Ηγέτη.
Τέλος της μονοπρόσωπης ηγεσίας
Η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα του πολέμου έβαλε τέλος σε ένα σύστημα δεκαετιών, όπου ένας ηγέτης είχε τον απόλυτο έλεγχο.
Τη θέση του ανέλαβε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ωστόσο, σύμφωνα με πηγές, ο ρόλος του είναι πλέον περισσότερο επικυρωτικός παρά αποφασιστικός, αναφέρει σε δημοσίευμα του το Reuters.
Όπως αναφέρουν άτομα με γνώση των εσωτερικών διεργασιών, ο ίδιος «νομιμοποιεί» αποφάσεις που λαμβάνονται από στρατιωτικούς και αξιωματούχους ασφαλείας, αντί να τις καθορίζει.
Οι Φρουροί της Επανάστασης στο τιμόνι
Η πραγματική εξουσία φαίνεται να έχει μεταφερθεί σε έναν στενό πυρήνα που περιλαμβάνει το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, το γραφείο του ηγέτη και κυρίως τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Οι IRGC ελέγχουν πλέον τόσο τη στρατιωτική στρατηγική όσο και κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις, διαμορφώνοντας τη στάση της Τεχεράνης απέναντι στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον.
Καθυστερήσεις και έλλειψη ενιαίας διοίκησης
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης του Πακιστάν, που έχει εμπλοκή στις διαμεσολαβήσεις, δήλωσε:
«Οι Ιρανοί αντιδρούν εξαιρετικά αργά. Φαίνεται ότι δεν υπάρχει ενιαία δομή λήψης αποφάσεων. Κάποιες φορές χρειάζονται 2 με 3 ημέρες για να απαντήσουν».
Σκληρή γραμμή χωρίς εσωτερικές ρήξεις
Παρά τις πιέσεις, αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις εσωτερικών συγκρούσεων στην ηγεσία.
Αντίθετα, ένας ενιαίος σκληροπυρηνικός πυρήνας φαίνεται να καθορίζει την πολιτική, απορρίπτοντας υποχωρήσεις προς τις ΗΠΑ.
Η βασική διαφωνία με την Ουάσινγκτον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, με το Ιράν να προτείνει σταδιακές συνομιλίες χωρίς άμεση αναφορά στο ζήτημα, κάτι που οι ΗΠΑ απορρίπτουν.
Καθοριστικός ρόλος στρατιωτικών προσώπων
Στο διπλωματικό πεδίο, ρόλο έχει ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ σημαντική επιρροή αποκτά και ο πρόεδρος της Βουλής, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών.
Ωστόσο, στο πεδίο των επιχειρήσεων, καθοριστικός θεωρείται ο διοικητής των IRGC, Αχμάντ Βαχίντι, ο οποίος φέρεται να είχε κεντρικό ρόλο ακόμη και τη νύχτα ανακοίνωσης της εκεχειρίας.
Αόρατος ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, που τραυματίστηκε σοβαρά στις αρχικές επιθέσεις, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και επικοινωνεί μέσω συνεργατών ή περιορισμένων ηχητικών μηνυμάτων, για λόγους ασφαλείας.
Μετατόπιση ισχύος προς τον στρατό
Αναλυτές κάνουν λόγο για ιστορική αλλαγή, με τη δύναμη να μεταφέρεται από το θρησκευτικό κατεστημένο στον στρατιωτικό μηχανισμό.
Όπως δήλωσε ο πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ:
«Περάσαμε από τη θεϊκή εξουσία στη σκληρή ισχύ. Από την επιρροή των κληρικών στην επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης».
Στρατηγική: αποφυγή πλήρους πολέμου, διατήρηση πίεσης
Παρά τις εντάσεις, το Ιράν φαίνεται να επιδιώκει να αποφύγει μια γενικευμένη σύγκρουση, διατηρώντας παράλληλα διαπραγματευτικά «χαρτιά», όπως ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ.
Η συνολική στρατηγική, σύμφωνα με αναλυτές, είναι να εξέλθει από τη σύγκρουση ισχυρότερο πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά, χωρίς να υποκύψει σε εξωτερικές πιέσεις.
