Ήταν 4 Απριλίου όταν ακούστηκε ένας εκκωφαντικός θόρυβος κατά την διάρκεια της νύχτας στη Μεσαρά. Ολόκληρο το μπαλκόνι ενός παλιού σπιτιού κατέρρευσε, χωρίς ευτυχώς να υπάρξουν θύματα. Παρόμοιο περιστατικό σημειώθηκε και στον Νέο Κόσμο, όπου τμήματα μπαλκονιού κατέληξαν πάνω σε σταθμευμένο όχημα, χωρίς να βρίσκεται κανένας στο σημείο. Μία 43χρονη μητέρα στην Κόρινθο, δεν είχε όμως την ίδια τύχη. Καταπλακώθηκε από στηθαίο ταράτσας και έχασε ακαριαία την ζωή της, μπροστά στα μάτια των τριών παιδιών της και του συζύγου της. Ο τραγικός θάνατός της, επανέφερε στο προσκήνιο μία μεγάλη πληγή για την πολιτεία. Τα εγκαταλελειμμένα, τα επικινδύνως ετοιμόρροπα ή ασυντήρητα κτίρια που εξακολουθούν να αποτελούν δημόσιο κίνδυνο για τους πολίτες που απλώς… περπατάνε κάτω από αυτά.
Ρεπορτάζ: Κωνσταντίνα Χαϊνά
Η συχνότητα κατάρρευσης μπαλκονιών και τμημάτων κτιρίων αναδεικνύει πλέον ένα δομικό ζήτημα που υπερβαίνει τα όρια των μεμονωμένων περιστατικών, αλλά αποτελεί μία διαρκή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια. Ειδικοί του κλάδου που μίλησαν στο enikos.gr, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, και συγκλίνουν στην εκτίμηση πως η Πολιτεία οφείλει να ανοίξει άμεσα έναν νέο κύκλο συζήτησης, θέτοντας στο επίκεντρο τη θέσπιση υποχρεωτικών προληπτικών ελέγχων, τόσο οπτικών, όσο και στο εσωτερικό των κτιρίων, ανά συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ώστε να ώστε να προλαμβάνεται η φθορά πριν αυτή μετατραπεί σε μοιραίο δυστύχημα.
«Ακούστηκε ένα μπαμ»
Πέρα από τα παραπάνω περιστατικά, ανάμεσα σε άλλα, πριν από 1 μήνα, στην Νέα Ιωνία, έπεσε τμήμα ταράτσας πολυκατοικίας πάνω σε ένα αυτοκίνητο, με τα τσιμέντα να φτάνουν μέχρι το δρόμο, όπως μπορείτε να δείτε στις φωτογραφίες που έστειλε αναγνώστης του enikos.gr. «Το ακίνητο είναι δίπλα σε δημοτικό σχολείο, και καθημερινά παρκάρουν εκεί οι γονείς που αφήνουν τα παιδάκια τους. Ευτυχώς το περιστατικό σημειώθηκε κατά την διάρκεια της νύχτας και αποφύγαμε τα χειρότερα» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Όλα έγιναν περίπου στις 23:00 το βράδυ, όταν, όπως καταγγέλλει ο αναγνώστης, «ακούστηκε ένα μπαμ. Στη συνέχεια αντίκρισα αυτό το χάλι στο αυτοκίνητο και στους δρόμους. Κάλεσα την αστυνομία, κατέγραψε το περιστατικό και έφυγε. Ένα μήνα αργότερα, το μόνο που έχει αλλάξει, είναι η τοποθέτηση μίας αυτοσχέδιας κορδέλας στο συγκεκριμένο σημείο, με την οποία παίζουν τα παιδιά και περνάνε από κάτω, ενώ δεν υπάρχει καμία αποζημίωση για την ζημιά του αυτοκινήτου. Γενικότερα όμως, δεν υπάρχει καμία μέριμνα και ο κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει».
«Το 80% των κτιρίων είναι κατασκευές πριν από το 1980»
Μπορεί το ζήτημα, στο σύνολό του, να είναι πολυπαραγοντικό, ωστόσο οι λόγοι που καταρρέουν τμήματα κτιρίων ή μπαλκονιών είναι σε κάθε περίπτωση, σχεδόν ίδιοι, όπως εξηγεί στο enikos.gr ο ομότιμος καθηγητής Δομοστατικής στο ΕΜΠ κ. Κωνσταντίνος Σπυράκος. Τις περισσότερες φορές, οφείλεται σε λάθος κατασκευή, παλαιότητα ή η μη συντήρηση. «Για παράδειγμα, στην Κόρινθο, ο οπλισμός που είχε στο άνω μέρος της πλάκας, είχε πολύ μικρή επικάλυψη σκυροδέματος. Με το πέρασμα του χρόνου σκούριασε, έλιωσε και έχασε ένα μέρος της διατομής του, άρα μειώθηκε πάρα πολύ ο οπλισμός. Παράλληλα, η πλάκα είχε πολύ μικρό πάχος, και στο άκρο του μπαλκονιού, υπήρχε ένα επιπλέον πρεβάζι, που αποτελούσε πρόσθετο φορτίο. Οπωσδήποτε, κάποια στιγμή θα έπεφτε».
Το δυστύχημα στην Κόρινθο φέρεται πως σημειώθηκε κατά την διάρκεια εργασιών που γίνονταν σε ένα, μέχρι πρότινος, εγκαταλελειμμένο κτίριο. «Προτού κάποιος ξεκινήσει τις αλλαγές και τα έργα, θα πρέπει να φωνάξει, προφανώς, έναν μηχανικό για να κάνει μία επιθεώρηση, τουλάχιστον στην περιοχή που θέλει να γίνουν οι επεμβάσεις. Όμως, πρέπει να είναι σωστή και ολοκληρωμένη» αναφέρει ο κ. Σπυράκος, και αναφερόμενος στα παλιά κτίρια τονίζει πως «ο ιδιοκτήτης είναι αυτός, ο οποίος θα πρέπει να φροντίσει να κάνει μία καταγγελία έστω στην Πολεοδομία για επικινδυνότητα. Όταν επισκεφθεί το ακίνητο, θα συντάξει μία έκθεση, και θα του ζητήσει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, σε σύντομο χρονικό διάστημα, ή έστω θα μπει ένα προστατευτικό. Οι φθορές, ρωγμές, η σκουριά, είναι σαφείς ενδείξεις ότι κάτι τρέχει, και πρέπει να ελεγχθεί».
Σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο, κρίνεται απαραίτητο να ανοίξει ένας νέος κύκλος μεγάλης συζήτησης για το συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς, όπως επισημαίνει, αφορά όλη την κοινωνία, και όλους τους ανθρώπους που περπατούν καθημερινά, κεντρικούς δρόμους στον αστικό ιστό, υπό τον κίνδυνο να τραυματιστούν, ή ακόμη και να χάσουν την ζωή τους. «Το 80% των κτιρίων, είναι κατασκευές πριν από το 1980. Αυτές, έχουν υποστεί πολλά με την πάροδο του χρόνου, πόσω μάλλον, όταν αναφερόμαστε σε εγκαταλελειμμένο ακίνητο, ενώ τα διατηρητέα απαιτούν ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Σίγουρα, πρέπει να αναθεωρήσουμε κάποια πράγματα και να εκμεταλλευτούμε πλέον όσα μπορούν να γίνουν με πιο σύγχρονα εργαλεία. Είναι ανάγκη να ανοίξει ένας δημόσιος διάλογος» αναφέρει και προσθέτει πως:
«Αν υπήρχε μία θεσμοθέτηση που να έλεγε ότι εάν ένα κτίριο έχει κλείσει δεκαετία, πρέπει να ελέγχεται έστω οπτικά από έναν μηχανικό, θα προλαβαίναμε πολλές καταστάσεις. Αρκεί να μην ήταν ποινικό όμως για τον μηχανικό, εάν είναι να θεσμοθετηθεί κάτι τέτοιο, πρέπει να γίνει με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψιν και τους ιδιοκτήτες, το ΤΕΕ, και όλους, ώστε να είναι στην σωστή κατεύθυνση».
«Τα κτίρια παλιώνουν και κανένας δεν τα συντηρεί»
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), κ. Γιώργος Στασινός, επισημαίνει πως σίγουρα τα περιστατικά θα γίνονται όλο και συχνότερα, από ότι είναι ήδη, εάν δεν αντιμετωπιστεί το θέμα άμεσα. «Όσον αφορά τους χώρους, στους οποίους κινείται αρκετός κόσμος, θα πρέπει να γίνεται έλεγχος μηχανικού, που θα βεβαιώνει ότι τα εξωτερικά στοιχεία ενός κτιρίου είναι ασφαλή».
Όπως λέει ο κ. Στασινός, εφόσον δεν υπάρχει δυνατότητα να το κάνει το κράτος, μπορεί να δημιουργηθεί ένα μητρώο μηχανικών, ή «να εκμεταλλευτούμε τα υπάρχοντα μητρώα, που μία φορά τον χρόνο, ή στα δύο χρόνια, αναλόγως την κατάσταση του κάθε κτίσματος, να βεβαιώνει, υποχρεωτικά, κάποιος μηχανικός ότι είναι ασφαλή τα στοιχεία στην όψη του κτιρίου. Δεν υπάρχει άλλη λύση».
Σε κάθε κτίριο, ο διαχειριστής ή ο ιδιοκτήτης, σύμφωνα με τον κ. Στασινό, θα πρέπει αρχικά να παίρνει την ευθύνη ώστε να έχει μία δήλωση μηχανικού, ο οποίος με την σειρά του, με δική του ευθύνη, θα ελέγχει τα εξωτερικά στοιχεία της όψης του κτιρίου, πως είναι ασφαλή. «Έτσι θα προλαβαίνουμε καταστάσεις, γιατί αυτός είναι ο στόχος. Όσο περνάνε τα χρόνια, τα κτίρια παλιώνουν και κανένας δεν τα συντηρεί. Για αυτό, έχουμε αυτά τα αποτελέσματα. Στο μέλλον, θα πρέπει να γίνονται έλεγχοι και στο εσωτερικό του κτιρίου».
Συγκεκριμένα, το ΤΕΕ προτείνει όλα τα κτίρια από κάποια παλαιότητα και πάνω να ελέγχονται υποχρεωτικά για την ασφάλειά τους και ειδικά οι προσόψεις, εξώστες κλπ, με επιλογή μέσα από Μητρώο Μηχανικών και υποχρεωτικότητα ελέγχων, σε συνδυασμό με τα ηλεκτρονικά συστήματα του ΤΕΕ (Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίων κλπ) και ήδη λειτουργούντες ελεγκτικούς μηχανισμούς (Ελεγκτές Δόμησης κλπ). Επιπλέον, ο έλεγχος ασφάλειας και καταλληλότητας πρέπει να περιλαμβάνει και τις μηχανολογικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, επίσης με υποχρεωτικότητα ανά παλαιότητα και ταξινόμηση κινδύνου.
«Η καθιέρωση υποχρεωτικών περιοδικών ελέγχων σε όλα τα κτίρια είναι ο μόνος δρόμος που θα βοηθήσει έμπρακτα να μειωθούν ατυχήματα και δυστυχήματα. Θα δημιουργήσει καλύτερους όρους ασφάλειας και προστασίας της ζωής των πολιτών, αυξάνοντας παράλληλα την αξία της περιουσίας τους. Νοοτροπία συντήρησης δεν πρόκειται να αποκτήσουμε ξαφνικά και μαγικά. Θα το πετύχουμε μόνο μέσα από θεσμοθέτηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων που βοηθούν έμπρακτα τους πολίτες. Το ΤΕΕ είναι εδώ για να συμβάλει με λύσεις στις ανάγκες των Ελλήνων και τις απαραίτητες πρωτοβουλίες της Πολιτείας.» τονίζει ο κ. Στασινός.
Σε εκκρεμότητα 1.600 αιτήσεις για ελέγχους
Σε ρεπορτάζ του enikos.gr τον Μάιο του 2025, ο αντιδήμαρχος Υποδομών του δήμου Αθηναίων, Ανδρέας Γραμματικογιάννης, είχε επισημάνει πως τα ετοιμόρροπα κτίρια στην Αθήνα, για τα οποία απαιτείται άμεση κατεδάφιση, είναι τουλάχιστον 70. Ερωτηθείς, γιατί δεν γίνεται ένας συστηματικός προληπτικός έλεγχος στα συγκεκριμένα ακίνητα, είχε πει ότι: «Εάν χαρακτηριστούν επικινδύνως ετοιμόρροπα πρέπει να κατεδαφίζονται άμεσα, ενώ για τα ετοιμόρροπα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα προστασίας, όπως σκαλωσιές, περιφράξεις, λαμαρίνες κλπ. Όμως αυτά είναι προσωρινά μέτρα, τα οποία βέβαια έχουν καταντήσει να είναι μόνιμα, καθώς δεν συμμορφώνεται ο ιδιώτης. Κατά την γνώμη μου, θα μπορούσε να γίνει ένα ανάλογο μεγάλο project που να αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, όπως έτρεξε ο προσεισμικός έλεγχος στα σχολεία. Τουλάχιστον, θα μπορούσε να γίνει στα κτίρια που είναι άνω των 50 ετών και θα έπρεπε να υπάρχει ένα αντίστοιχο κονδύλι».
Ο κ. Δημήτρης Πετρόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Ανωτάτων Σχολών, μιλώντας στο enikos.gr, ανέφερε πως βρίσκονται σε εκκρεμότητα περίπου 1.600 αιτήσεις προς τον δήμο Αθηναίων, προκειμένου να ελεγχθούν για επικινδυνότητα κτίρια εντός των ορίων του Δήμου.
Πρόκειται, όπως λέει, για 10 αιτήματα την ημέρα, τονίζοντας πως με την υφιστάμενη υποστελέχωση των Υπηρεσιών Δόμησης, δεν είναι δυνατό να ικανοποιηθούν. «Είναι 2-3 συνάδελφοι που έχουν να τα αντιμετωπίσουν όλα αυτά. Είναι πρακτικά αδύνατο να ελεγχθούν, δεν βγαίνουν τα νούμερα» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο κ. Πετρόπουλος εξηγεί πως από το 2008-2009 δεν γίνονταν καθόλου διορισμοί, «ενώ έφευγαν όλες οι γενιές που είχαν διοριστεί την δεκαετία του ’80 με σύνταξη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την μεγάλη μείωση των μηχανικών στο δημόσιο. Τα τελευταία χρόνια, κυρίως από το 2020 και μετά, κάποιοι διορισμοί που άρχισαν να γίνονται, πρακτικά βγαίνουν άγονοι για τον κλάδο των μηχανικών. Έχουμε ποσοστά επιτυχίας 30%. Αυτή τη στιγμή, οι αμοιβές στο δημόσιο είναι κολλημένες στα επίπεδα του 2011, έπειτα από τεράστιες μειώσεις, ενώ οι ευθύνες από την άλλη είναι τρομακτικές. Όλοι αυτοί οι έλεγχοι, έχουν την υπογραφή κάποιου μηχανικού, ο οποίος είναι φορτωμένος με όλη αυτή τη δουλειά. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα φαινόμενο που δεν υπήρχε έως τώρα, δηλαδή η άρνηση του διορισμού. Δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει η κατάσταση εάν δεν αλλάξουν οι όροι, και πρέπει να το σκεφτούμε σχετικά σύντομα γιατί από τους 8.000 που υπηρετούν σε όλη τη χώρα, σε όλες τις υπηρεσίες, ο μέσος όρος ηλικίας είναι τα 55 έτη. Άρα σε 10 χρόνια, πάνω από τους μισούς, θα έχουν βγει στην σύνταξη».
Παράλληλα, όπως επισημαίνει, εφόσον δεν υπάρχει το απαραίτητο προσωπικό, έτσι, δεν προχωρούν και οι έλεγχοι στα ακίνητα. «Όλα μένουν πίσω. Το ίδιο γίνεται με τα σχολεία, με τα αντιπλημμυρικά έργα, με το οδικό δίκτυο, με τις οικοδομικές άδειες, σε όλο το φάσμα του τεχνικού αντικειμένου, υπάρχουν αυτές οι ελλείψεις. Είναι άπειρα τα παραδείγματα. Εάν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, τα αποτελέσματα θα είναι το ίδιο τραγικά, αφού όσο “γερνάνε” οι υποδομές, δημιουργούνται και μεγαλύτερα προβλήματα».
