Η δίκη για την τραγωδία στα Τέμπη επαναλαμβάνεται την Τετάρτη 1η Απριλίου, στη σκιά μιας πρώτης ημέρας κατά την οποία το όποιο πλάνο υπήρχε για ομαλή διεξαγωγή της κατέρρευσε. Η εναρκτήρια συνεδρίαση την προηγούμενη Δευτέρα, τρία χρόνια μετά το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, σημαδεύτηκε από πρωτοφανείς σκηνές έντασης σε μια αίθουσα που αποδείχθηκε ανεπαρκής για τις ανάγκες μιας τόσο πολυπρόσωπης δίκης, με αποτέλεσμα το κλίμα να γίνει γρήγορα εκρηκτικό.
Οι οικογένειες των θυμάτων, που περίμεναν τόσο καιρό να βρεθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης, μιλούν για προσβολή και για έλλειψη στοιχειώδους σεβασμού. Πώς αλλιώς να το εκλάβουν, όταν χαροκαμένοι γονείς αναγκάστηκαν να καθίσουν στο εδώλιο, δίπλα δίπλα, με όσους θεωρούν υπεύθυνους για τον χαμό των παιδιών τους;
Από την πλευρά τους, οι συνήγοροι, ανεξαρτήτως αν εκπροσωπούν κατηγορουμένους ή υποστηρίζοντες την κατηγορία, κάνουν λόγο για «φιάσκο», ζητώντας τη μεταφορά της δίκης σε καταλληλότερη αίθουσα και προειδοποιώντας ότι, αν δεν αλλάξουν οι συνθήκες, θα προχωρήσουν σε αποχή. Ενδεικτικό της έκρυθμης κατάστασης που επικράτησε είναι ότι η πρόεδρος του δικαστηρίου υποχρεώθηκε να διακόψει τέσσερις φορές τη διαδικασία, προκειμένου να εκτονωθεί η ένταση. Οι τόνοι όμως δεν ήταν δυνατόν να πέσουν και έτσι αναγκάστηκε τελικώς να διακόψει τη συνεδρίαση και να ορίσει νέα δικάσιμο για την 1η Απριλίου, αφήνοντας ανοιχτό το ζήτημα της αίθουσας που έθεταν και θέτουν επιτακτικά όλες οι πλευρές.
Τι μπορεί ωστόσο να γίνει μέχρι την Τέταρτη; Λογικά τίποτα που να αλλάζει δραματικά την κατάσταση, με παράγοντες της δίκης να φοβούνται επανάληψη των όσων διαδραματίστηκαν στην πρώτη συνεδρίαση, ενδεχομένως και σε χειρότερο βαθμό.
Σαφής διαχωρισμός
Οι συγγενείς των θυμάτων, πάντως, επιμένουν ότι δεν επιδιώκουν καμία καθυστέρηση, αλλά αντίθετα ζητούν μια διαδικασία που να διασφαλίζει αξιοπρέπεια, διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή όλων των πλευρών. Μπορεί να επιτευχθεί αυτό; Πηγές του υπουργείου Δικαιοσύνης αναφέρουν πως μέχρι τη συνεδρίαση της 1ης Απριλίου θα έχουν διορθωθεί τα προβλήματα που ανέκυψαν, με καλύτερη οργάνωση της εισόδου και σαφή διαχωρισμό των θέσεων βάσει σχετικής διάταξης που θα εκδοθεί από την πρόεδρο του δικαστηρίου. Ενδεχομένως να υπάρξει και μια αύξηση των καθισμάτων (περίπου 20) μέσα στην κύρια αίθουσα, προκειμένου να εξυπηρετηθούν όλοι οι συνήγοροι.
Σύμφωνα με το παραπάνω πλάνο, πάντως, συγγενείς και επιζώντες, που είναι παράλληλα και υποστηρίζοντες τη διαδικασία, θα παρακολουθούν τη διαδικασία σε ξεχωριστό χώρο μέσω οθόνης, αποκομμένοι από τους δικηγόρους τους. Οσον αφορά τους δημοσιογράφους, οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως με μέριμνα του δικαστηρίου θα υπάρξουν ειδικές διαπιστεύσεις ούτως ώστε να διευκολυνθούν η είσοδός τους και η παρακολούθηση της δίκης.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, απέδωσε το κομφούζιο στην κακή ταξιθεσία, υπερασπιζόμενος την επιλογή της αίθουσας. Οπως είπε, πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαθέσιμη στη χώρα, με δυνατότητα άνω των 450 θέσεων. Κατά τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα δεν ήταν η υποδομή αλλά η λάθος διαχείριση της εισόδου, καθώς οι θέσεις που προορίζονταν για συνηγόρους καταλήφθηκαν από άτομα χωρίς θεσμικό ρόλο, με αποτέλεσμα δεκάδες δικηγόροι να μείνουν όρθιοι. «Μιλάμε για δίκη, όχι για άλλου τύπου εκδήλωση», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι πρέπει να δίνεται προτεραιότητα σε όσους έχουν άμεση εμπλοκή στη διαδικασία. Οι θέσεις όμως αυτές που αναφέρει ο υπουργός δεν βρίσκονται σε έναν ενιαίο χώρο, αλλά είναι μοιρασμένες σε διάφορα επίπεδα.
Βοηθητική αίθουσα
Η λειτουργία, για παράδειγμα, βοηθητικής αίθουσας με οπτικοακουστική σύνδεση, μπορεί, όπως λέει ο Γ. Φλωρίδης, να διασφαλίζει τεχνικά την παρακολούθηση της διαδικασίας. Είναι μια συνθήκη ωστόσο που απορρίπτεται από συγγενείς και συνηγόρους, οι οποίοι τονίζουν ότι η φυσική παρουσία στην κύρια αίθουσα αποτελεί στοιχειώδες δικαίωμα. Στο θέμα παρενέβη με ανακοίνωσή του και ο Αρειος Πάγος, αφήνοντας σαφείς αιχμές για απόπειρες καθυστέρησης της διαδικασίας, επισημαίνοντας μάλιστα ότι ορισμένοι από όσους καταγγέλλουν καθυστερήσεις ενδέχεται να συμβάλλουν οι ίδιοι σε αυτές. «Το γεγονός ότι ορισμένοι καταγγέλλοντες την καθυστέρηση της δίκης ήταν ταυτόχρονα και οι προκαλούντες δεν αποτελεί σύμπτωση. Ηδη τις τελευταίες εβδομάδες στα δικαστήρια της Λάρισας έχουν καταγραφεί ακραία παράνομες συμπεριφορές “ενδιαφερομένων” οι οποίες είχαν στόχο να καταστεί ανέφικτη η εκδίκαση της υπόθεσης», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Απορρίπτοντας κάθε σχετική συζήτηση περί μεταφοράς στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη, υπενθυμίζει ότι το Ανώτατο Δικαστήριο, με πρόσφατη απόφασή του, έχει ορίσει ως τόπο διεξαγωγής της δίκης το Εφετείο Λάρισας και αυτό δεν αλλάζει. Στην ανακοίνωση αναφέρεται -επίσης με ιδιαίτερη έμφαση- και ο κίνδυνος παραγραφής, καθώς 33 από τους 36 κατηγορουμένους αντιμετωπίζουν, εκτός από το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών με ενδεχόμενο δόλο, και σειρά πλημμελημάτων, τα οποία παραγράφονται εάν παρέλθει η οκταετία από την τέλεσή τους. Γεγονός που, όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του Αρείου Πάγου, καθιστά επιτακτική την αποφυγή καθυστερήσεων, καθώς «η απαίτηση της κοινωνίας είναι η δίκη να ξεκινήσει, να διεξαχθεί και να ολοκληρωθεί με απόδοση ευθυνών».
