Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη στο Μαντζικέρτ: Ανακαλύφθηκαν αιχμές βελών από την ιστορική μάχη του 1071, η οποία άνοιξε τον δρόμο για την εγκατάσταση των Τούρκων στην Ανατολία.
- Η ακριβής τοποθεσία της Μάχης του Μαντζικέρτ, ένα καθοριστικό ορόσημο στην ιστορία της Εγγύς Ανατολής, παρέμενε άγνωστη για αιώνες, παρά την τεράστια ιστορική της σημασία.
- Οι ανασκαφές, που ξεκίνησαν το 2020 στο Μους, εστιάζουν σε ένα σελτζουκικό νεκροταφείο, πιθανώς ένα «νεκροταφείο μαρτύρων», με τη ραδιοχρονολόγηση να τοποθετεί τα ευρήματα στον 11ο και 12ο αιώνα.
Η Μάχη του Μαντζικέρτ, μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Σελτζούκων, το 1071, αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά ορόσημα στην ιστορία της Εγγύς Ανατολής, καθώς σηματοδότησε την αρχή της μόνιμης τουρκικής παρουσίας στην Ανατολία.
Παρά την τεράστια ιστορική της σημασία, η ακριβής τοποθεσία της σύγκρουσης παρέμενε για αιώνες πεδίο επιστημονικών αναζητήσεων. Σήμερα, οι σύγχρονες αρχαιολογικές ανασκαφές έρχονται να ρίξουν νέο φως στο παρελθόν, φέρνοντας στο φως χειροπιαστές αποδείξεις από το πεδίο των μαχών.
Έρευνες σε βάθος χρόνου: Πώς οργανώθηκε η ανασκαφή στο Μους
Αρχαιολόγοι που εργάζονται για τον εντοπισμό του πεδίου μάχης της Μάχης του Μαντζικέρτ (1071) –μιας μάχης που άνοιξε τον δρόμο για την εγκατάσταση των Τούρκων στην Ανατολία– ανακάλυψαν αιχμές βελών κατά τη διάρκεια ανασκαφών σε μια τοποθεσία που πιστεύεται ότι είναι νεκροταφείο της σελτζουκικής περιόδου.
Οι ανασκαφές στο Μαντζικέρτ, το οποίο βρίσκεται στο Μους της ανατολικής Τουρκίας, ξεκίνησαν το 2020 με την υποστήριξη της Γενικής Διεύθυνσης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Μουσείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας. Το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με τη Διεύθυνση του Μουσείου Αχλάτ και το Πανεπιστήμιο Alparslan του Μους και βρίσκεται πλέον στην έβδομη περίοδο ανασκαφών στο πεδίο.
Μια 44μελής ομάδα αρχαιολόγων, ανθρωπολόγων, ιστορικών τέχνης και ιστορικών από διάφορα πανεπιστήμια εργάζεται υπό την επιστημονική διεύθυνση του καθηγητή Αντνάν Τσεβίκ (Adnan Çevik) του Πανεπιστημίου Sıtkı Koçman των Μούγλων, αναζητώντας υλικές αποδείξεις που συνδέονται με την ιστορική μάχη.
Στο μικροσκόπιο των ερευνητών το «Νεκροταφείο των Μαρτύρων»
Οι ερευνητές εστιάζουν την προσοχή τους σε μια περιοχή στη γειτονιά Αφσίν (Afşin), περίπου 7,5 χιλιόμετρα από το κέντρο της επαρχίας, όπου βρίσκεται μια τοποθεσία που πιστεύεται ότι είναι σελτζουκικό νεκροταφείο – πιθανώς ένα «νεκροταφείο μαρτύρων».
Στην περιοχή έχουν ήδη ξεκινήσει ανασκαφές σε 18 επιπλέον τάφους. Ο Τσεβίκ δήλωσε στο Πρακτορείο Ανατολού (AA) ότι το έργο έχει πλέον φτάσει στο έβδομο έτος του και συνεχίζει να προσδιορίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια την τοποθεσία και την έκταση του πεδίου της μάχης.
«Προσπαθούμε να ανασυνθέσουμε όχι μόνο την 26η Αυγούστου, αλλά ολόκληρη την αλληλουχία των γεγονότων μεταξύ 22 και 28 Αυγούστου», είπε, αναφερόμενος στο ευρύτερο χρονοδιάγραμμα της μάχης. «Ολοκληρώσαμε τον καθαρισμό της επιφάνειας και ξεκινήσαμε τις ανασκαφές. Εργαζόμαστε σε αυτό που πιστεύουμε ότι είναι ένα σελτζουκικό νεκροταφείο, το οποίο πιθανότατα περιλαμβάνει στρατιώτες που έχασαν τη ζωή τους στη μάχη».
Ο ίδιος δήλωσε ότι η ραδιοχρονολόγηση από προηγούμενες ανασκαφικές περιόδους τοποθετεί τα ευρήματα της τοποθεσίας στον 11ο και 12ο αιώνα, γεγονός που συμβαδίζει με την περίοδο της μάχης. Μέχρι στιγμής έχουν ανασκαφεί περίπου 52 τάφοι, με τα πλάνα να προβλέπουν την προσέγγιση ενός συνόλου 100 τάφων.
Η ομάδα χρησιμοποίησε γεωραντάρ (GPR) και άλλες γεωφυσικές μεθόδους για να χαρτογραφήσει τις υπόγειες δομές και να καθοδηγήσει το ανασκαφικό έργο, εστιάζοντας σε επιλεγμένες περιοχές αντί να πραγματοποιεί εκτεταμένες εκσκαφές σε όλη την τοποθεσία.
«Φέτος εντοπίσαμε τρεις περιοχές-στόχους και ξεκινήσαμε τις ανασκαφές στην πρώτη από αυτές», δήλωσε ο Τσεβίκ. «Έχουμε εντοπίσει περίπου 18 τάφους σε αυτό το τμήμα και θα συνεχίσουμε τις εργασίες μέχρι να φτάσουμε στα καλύμματα των ταφών».
Ο ίδιος εξήγησε ότι η αρχαιολογία των πολεμικών συγκρούσεων βασίζεται συνήθως σε δύο βασικούς τύπους στοιχείων: στα στρατιωτικά τεχνουργήματα και στα ανθρώπινα λείψανα που εντοπίζονται στο ίδιο πλαίσιο.
«Μέχρι τώρα, δεν είχαμε βρει μεταλλικά αντικείμενα που να συνδέονται με τη μάχη», ανέφερε. «Φέτος, η πιο σημαντική εξέλιξη είναι η ανακάλυψη αιχμών βελών από εκείνη την περίοδο. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για εμάς».
Το εύρημα-κλειδί που ξεκλειδώνει τα μυστικά της μάχης
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι τάφοι, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που ανήκουν σε γυναίκες, χρονολογούνται σταθερά στον 11ο και 12ο αιώνα, με βάση τα αποτελέσματα της ραδιοχρονολόγησης. Οι καλυπτήριες πέτρες των τάφων εντοπίστηκαν σε βάθος που κυμαίνεται από 80 εκατοστά έως 1 μέτρο.
Ο Τσεβίκ ανέφερε ότι η τοποθεσία είναι πιθανότατα ένα μουσουλμανικό νεκροταφείο με θέα στο πεδίο της μάχης και βρίσκεται κοντά στο ρέμα Τσιβικάν (Çivikan), γεγονός που συμβαδίζει απόλυτα με τις περιγραφές των ιστορικών πηγών.
«Η σταθερή χρονολόγηση των ευρημάτων κατά τη διάρκεια αρκετών ανασκαφικών περιόδων υποδηλώνει ότι αυτό μπορεί να είναι ένα νεκροταφείο μαρτύρων που συνδέεται με τη μάχη», δήλωσε. «Πιστεύουμε επίσης ότι η πρώιμη τουρκο-ισλαμική εγκατάσταση στην περιοχή ενδέχεται να ξεκίνησε από αυτό το σημείο, και εργαζόμαστε για να το υποστηρίξουμε αυτό με αρχαιολογικές αποδείξεις».