Ακόμη ένα από τα μέλη του πρωταγωνιστικού καστ της εμβληματικής ταινίας του νέου ελληνικού κινηματογράφου, «Γλυκιά Συμμορία», η ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη, έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου, έπειτα από διήμερη νοσηλεία σε Νοσοκομείο των Αθηνών, συνεπεία πνευμονικού οιδήματος.
Η Δέσποινα Τομαζάνη, γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου του 1945, με καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα. Σπούδασε θέατρο στη Αθήνα, κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης. Στη σκηνή βγήκε από τα 18 χρόνια, παίζοντας σε ελληνικά και γαλλικά θέατρα, αλλά και με ρόλους στον ελληνικό, σουηδικό, αμερικανικό και γαλλικό κινηματογράφο.
Η μακρά πορεία της στην Τέχνη δεν έχει να επιδείξει μόνο τα θεατρικά και θεατρικά της κατορθώματα, αλλά ταυτόχρονα περιλαμβάνει περγαμηνές στην ποίηση, το θέατρο, το διήγημα και το μυθιστόρημα. Πολλά από τα έργα της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά, αγγλικά και ιταλικά. Μάλιστα το στερνό της βιβλίο «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε» είναι ένα ιστορικό αφήγημα με την πλοκή του να ξετυλίγεται στη γενέτειρά της κι αφορά τον Χιώτη ήρωα της επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά.
Στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών χωρών η Τομαζάνη βραβεύτηκε με το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για την ταινία «L’ ombre de la terre» του Tajeb Louichi.
Οι ταινίες που έπαιξε είναι:
- «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ
- «Aμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λαγκερκβιστ
- «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ
- «Περιπλάνηση» του Χρ. Χριστοφή
- «Γλυκιά Συμμορία» του Νικ. Νικολαΐδη
- «Φωτογραφία» του Νικ. Παπατάκη
- «Τέλος Εποχής» του Αντ. Κόκκινου κ.ά.
Παράλληλα, έγραψε τους διαλόγους, έπαιξε και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας “Με λένε Στέλιο, βραβείο Κριτικών Φεστιβάλ Βενετίας 1973.
Διετέλεσε βοηθός του σκηνοθέτη Johan Bergestrole, ενώ συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό «Ηνίοχο».
Υπήρξε συν-σεναριογράφος στην ταινία του Γ. Πανουσόπουλου «Ελεύθερη Κατάδυση», κι υπέγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Β. Ντούρου. Για την τηλεόραση έγραψε τα σενάρια: «Μέντιουμ» και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού. Στην τηλεόραση ερμήνευσε ρόλους στα: «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ», «Το φύλλο» κ.ά.
Το ίδιο πλούσια υπήρξε κι η πορεία της στο θέατρο: Έπαιξε «Ηλέκτρα» στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης, στο Τόκιο και αλλού. Στο Γαλλικό Θέατρο συμμετείχε στο «Η Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν. Την «Περσεφόνη» του Ρίτσου σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ κ.ά.
Σκηνοθέτησε τα έργα: «O Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιακ. Καμπανέλλη, «Χιώτικο Παραμύθι» της Δ. Τομαζάνη, «Χιροσίμα Αγάπη μου» της Ντυράς, «Ίντα» της Δ. Τομαζάνη κ.ά.
Παράλληλα διακρίθηκε κι ως συγγραφέας, εκδίδοντας τα βιβλία:
- Το Αμίλητο Νερό, Καστανιώτης 1985
- Χιώτικο Παραμύθι (θέατρο), 1987
- Το Καφενείο των Ψεμάτων, Καστανιώτης 1989
- Φωτιά μέσα στο Νερό, Καστανιώτης 1989
- Ιντα, Δωδώνη 1991
- Εξ αιτίας του αινίγματος, Καστανιώτης 2000
- Θηλυκό Νόμισμα, Καστανιώτης 2001
- Εκτός, Δικτύου, Εκδ. ‘Αλφα Πι 2004
- Το βιβλίο που δεν γράφτηκε, Απόπειρα, 2026
