Μια πρωτοφανής επιχείρηση παραπλάνησης εκτυλίχθηκε στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ τον περασμένο μήνα, καθώς οι αμερικανικές αρχές ασφαλείας αναγκάστηκαν να φυγαδεύσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, από την Τουρκία με στρατιωτικό αεροσκάφος, χρησιμοποιώντας ακόμη και όχημα τροφοδοσίας, προκειμένου να αποτρέψουν μια άμεση και αξιόπιστη απειλή από το Ιράν.
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψαν τη Δευτέρα δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι, κορυφαία στελέχη της αμερικανικής διοίκησης ενεπλάκησαν σε ένα περίπλοκο σχέδιο για να απομακρύνουν με ασφάλεια τον Αμερικανό Πρόεδρο.
Το χρονικό
Ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι είχαν δηλώσει δημοσίως ότι θα αναχωρούσε από την Τουρκία στις 8 Ιουλίου επιβαίνοντας σε ένα από τα παλαιότερα μοντέλα του Air Force One, αντί για το πολυτελές Boeing 747-8 που του είχε δωρίσει το Κατάρ και με το οποίο είχε φτάσει στη Σύνοδο.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε δηλώσει τότε στους δημοσιογράφους ότι προέβη σε αυτή την αλλαγή «για χάρη των παλιών καιρών».
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβιβάστηκε στο παλαιότερο αεροσκάφος από την αριστερή πόρτα, μπροστά στις κάμερες. Δημοσιογραφικά δίκτυα, μεταξύ των οποίων και οι New York Times, ανέφεραν ότι ταξίδεψε με αυτό έως τη Βρετανία, όπου και μετεπιβιβάστηκε ξανά στο νεότερο αεροσκάφος.
Τότε, οι NYT είχαν καλύψει το γεγονός αποδίδοντας την απόφαση σε ανησυχίες για την ασφάλεια του τζετ που δώρισε το Κατάρ, καθώς δεν διέθετε όλα τα αμυντικά συστήματα των παλαιότερων προεδρικών αεροσκαφών.
Ωστόσο, η πραγματικότητα ήταν τελείως διαφορετική.
Αντί να πετάξει με το παλαιότερο, τροποποιημένο 747, ο Αμερικανός Πρόεδρος απομακρύνθηκε μυστικά από το αεροσκάφος μέσω ενός οχήματος/κιβωτίου τροφοδοσίας catering.
Το όχημα αυτό ανυψώθηκε στην αθέατη πλευρά του αεροσκάφους —αντίθετα δηλαδή από την πλευρά όπου επιβιβάζονταν οι δημοσιογράφοι που τον συνόδευαν— σύμφωνα με έναν από τους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Στη συνέχεια, ο Τραμπ μεταφέρθηκε σε ένα τρίτο, στρατιωτικό αεροσκάφος, με το οποίο πέταξε υπό απόλυτη μυστικότητα προς τη Βρετανία.
Οι δημοσιογράφοι που επέβαιναν στο παλαιότερο Air Force One δεν ενημερώθηκαν ποτέ ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν συνταξίδευε μαζί τους από την Τουρκία προς τη στρατιωτική βάση της Βρετανίας.
Έτσι, μετατράπηκαν σε ακούσιους συμμετέχοντες στο σχέδιο παραπλάνησης, λειτουργώντας —μαζί με ορισμένα μέλη του προσωπικού του Λευκού Οίκου— ως δόλωμα αντιπερισπασμού.
Η άφιξη στη Βρετανία
Μετά την άφιξη του Τραμπ στη Βρετανία, μεταφέρθηκε κρυφά πίσω στο παλαιότερο Air Force One, αναφέρουν οι New York Times.
Στη συνέχεια αποβιβάστηκε σε κοινή θέα μπροστά στους δημοσιογράφους, διέσχισε την πίστα του αεροδρομίου και επιβιβάστηκε στο αεροσκάφος από το Κατάρ, με το οποίο ταξίδεψε τελικά προς την Ουάσινγκτον.
Το ευρείας κλίμακας αυτό σχέδιο φαίνεται πως καταστρώθηκε μέσα σε λίγες μόλις ώρες, αφότου οι αρχές έκριναν ότι η απειλή του Ιράν κατά του Τραμπ ήταν αξιόπιστη.
Η εξέλιξη αυτή ήρθε έπειτα από χρόνια απειλών της Τεχεράνης εναντίον του, αλλά και εν μέσω του πολέμου που ο ίδιος εξαπέλυσε κατά της χώρας αυτής, αποτελώντας μια σπάνια περίπτωση κατά την οποία το κοινό παραπλανήθηκε πλήρως σχετικά με το πού βρισκόταν ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Οι αξιωματούχοι δεν είχαν παραδεχθεί προηγουμένως ότι ο Τραμπ δεν βρισκόταν εκεί όπου ισχυρίζονταν.
Η μυστική επιχείρηση αποκαλύφθηκε αρχικά από την Washington Post, η οποία ταυτοποίησε το αεροσκάφος που μετέφερε τον Τραμπ από την Τουρκία στη Βρετανία ως ένα C-32A — μια στρατιωτική παραλλαγή του Boeing 757.
Η παραδοχή του Λευκού Οίκου
Αφότου οι Times αποκάλυψαν τον περασμένο μήνα τις ελλείψεις ασφαλείας του τζετ από το Κατάρ εν μέσω ανησυχιών για την ιρανική απειλή, ο Στίβεν Τσανγκ, διευθυντής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, φαίνεται πως άφησε να εννοηθεί ότι υπήρξε ένα τέχνασμα στην αναχώρηση του Τραμπ από την Τουρκία.
«Όπως δήλωσε πρόσφατα ο Πρόεδρος, υπάρχουν πολλοί εχθροί της Αμερικής που τον έχουν στο στόχαστρο και χρησιμοποιούμε κάθε μέσο που διαθέτουμε —συμπεριλαμβανομένου του αντιπερισπασμού και της παραπλάνησης— για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις απειλές», είχε αναφέρει τότε.
Η απειλή
Πηγές με γνώση των γεγονότων ανέφεραν ότι η ιρανική απειλή δεν αφορούσε συγκεκριμένα το αεροσκάφος από το Κατάρ, αλλά ότι ο Τραμπ αποτελούσε στόχο σε οποιοδήποτε αεροπλάνο κι αν επέβαινε.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ενημερώθηκε για την απειλή ενώ βρισκόταν στην Τουρκία. Αμέσως τέθηκε σε εφαρμογή ένα σχέδιο, στο οποίο ενεπλάκη μια μικρή ομάδα ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του στρατηγού Νταν Κέιν, προέδρου του Γενικού Επιτελείου Στρατού, και του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.
Ο Λευκός Οίκος επανεξέδωσε τη δήλωση του Τσανγκ από την εβδομάδα της συνόδου του ΝΑΤΟ, παραλείποντας μόνο τη φράση που ανέφερε «τον αντιπερισπασμό και την παραπλάνηση». Τη Δευτέρα, το υπουργείο Άμυνας και ο εκπρόσωπος του στρατηγού Κέιν παρέπεμψαν όλες τις ερωτήσεις στον Λευκό Οίκο.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι που μίλησαν για το σχέδιο παραπλάνησης διατήρησαν την ανωνυμία τους λόγω της ευαισθησίας των θεμάτων ασφαλείας.
Η τακτική των μυστικών υπηρεσιών
Είναι εξαιρετικά σπάνιο για Αμερικανούς Προέδρους να μετακινούνται χωρίς τη συνοδεία της διαπιστευμένης ομάδας δημοσιογράφων, ή τουλάχιστον χωρίς να υπάρχει μια γενική ενημέρωση για το πού βρίσκεται ο αρχηγός του κράτους, σημειώνουν οι NYT.
Για παράδειγμα, ο Τζορτζ Ουάσινγκτον Μπους είχε κρατήσει μαζί του μια μικρή ομάδα δημοσιογράφων όταν πέταξε πρώτα σε μια στρατιωτική βάση και μετά πίσω στην Ουάσινγκτον τις χαοτικές ώρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Επίσης, διάφοροι πρόεδροι —συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ— έχουν ταξιδέψει σε ζώνες πολέμου έχοντας δημοσιογράφους στο πλευρό τους.
Ο Ντόναλντ Μίχαλεκ, πρώην πράκτορας της Μυστικής Υπηρεσίας που υπηρέτησε στις ομάδες προστασίας των προέδρων Μπους και Ομπάμα, ανέφερε ότι η υπηρεσία έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν εικονικές αυτοκινητοπομπές και πτήσεις αντιπερισπασμού για να μετακινήσει κρυφά προέδρους.
«Όποτε ο πρόεδρος βρίσκεται σε ένα θέατρο επιχειρήσεων όπου υπάρχει πιθανός πολεμικός κίνδυνος, η Μυστική Υπηρεσία εφαρμόζει προστατευτικά αντίμετρα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης αεροσκάφους αντιπερισπασμού», δήλωσε.
Πρόσθεσε δε ότι η υπηρεσία θέτει ανέκαθεν ως προτεραιότητα την ασφάλεια του προέδρου έναντι της διαφάνειας προς το κοινό.
«Η υπηρεσία δεν είναι γραφείο δημοσίων σχέσεων. Η υπηρεσία είναι η Μυστική Υπηρεσία. Η πρωταρχική της δουλειά είναι να κρατά τον πρόεδρο ασφαλή», σημείωσε.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απειλή οδήγησε τον Λευκό Οίκο να παραπλανήσει εσκεμμένα τους δημοσιογράφους που κάλυπταν τον Τραμπ, αφήνοντάς τους να μεταδίδουν ότι ταξίδευε με ένα αεροσκάφος που στην πραγματικότητα χρησιμοποιούνταν ως δόλωμα.
Το παρασκήνιο της πτήσης
Όταν ο Τραμπ έφτασε στο αεροδρόμιο για να αναχωρήσει από την Τουρκία, μια κάμερα που είχε τοποθετηθεί εκ των προτέρων τον κατέγραψε να επιβιβάζεται στο παλιό Air Force One. Οι δημοσιογράφοι που ταξίδευαν μαζί του, σπεύδοντας να επιβιβαστούν από τις χαμηλές σκάλες στο πίσω μέρος, πρόλαβαν να τον δουν μόνο ελάχιστα.
Αναφορά της δημοσιογραφικής ομάδας σημείωνε κατά την απογείωση: «Μας δόθηκε οδηγία να κρατήσουμε τα σκίαστρα των παραθύρων στη καμπίνα του Τύπου κλειστά».
Το παλαιότερο Air Force One προσγειώθηκε στις 10:16 μ.μ. στη στρατιωτική βάση Μίλντενχολ στην Αγγλία, με τον Τραμπ να αποβιβάζεται 40 λεπτά αργότερα.
Πριν από αυτό, και χωρίς να το γνωρίζουν οι δημοσιογράφοι, ο Τραμπ μεταφέρθηκε με όχημα από το τρίτο αεροσκάφος στο οποίο είχε επιβιβαστεί στο παλιό Air Force One, εισήλθε από διαφορετική είσοδο και κατέβηκε τη σκάλα από την πάνω αριστερή πόρτα όπως έκανε συνήθως, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Από εκεί περπάτησε μέχρι το τζετ του Κατάρ, ενώ η μικρή ομάδα των δημοσιογράφων παρακολουθούσε. Στη συνέχεια, ο Τραμπ και οι δημοσιογράφοι επιβιβάστηκαν στο νέο αεροσκάφος για την επιστροφή στην Ουάσινγκτον.
Όταν ρωτήθηκε από τους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια της πτήσης επιστροφής για το γιατί πέταξαν με το παλιό Air Force One μέχρι τη Βρετανία, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι ήθελε να δουν το νέο αεροσκάφος τα στρατεύματα που στάθμευαν στη βάση του Ηνωμένου Βασιλείου.
Όταν πιέστηκε για το γιατί δόθηκε εντολή να κλείσουν τα σκίαστρα των παραθύρων κατά την πτήση από την Τουρκία, ο Τραμπ είπε ότι δεν γνώριζε κάποια συγκεκριμένη απειλή, αλλά περιέγραψε τον εαυτό του ως τελούντα υπό συνεχή πολιορκία από το Ιράν.
«Είμαι ο αριθμός ένα στη λίστα τους, πριν από εσάς», είπε στους δημοσιογράφους. «Αλλά αν φύγω εγώ, φεύγετε κι εσείς. Σωστά;».
Το ιστορικό των ιρανικών απειλών και οι διαρροές
Ο Τραμπ και σειρά συμβούλων του αντιμετωπίζουν απειλές από το Ιράν εδώ και χρόνια, ιδιαίτερα αφότου ο ίδιος, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, διέταξε τη δολοφονία του ισχυρού Ιρανού διοικητή, αντιστράτηγου Κασέμ Σουλεϊμανί.
Οι σύμβουλοι του Τραμπ κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024 αποκάλυψαν ιδιωτικά σε συμμάχους ότι έλαβαν πληροφορίες πως το Ιράν ήλπιζε ακόμη να βλάψει τον Τραμπ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη συχνή χρήση αεροσκαφών αντιπερισπασμού και κατά τη διάρκεια της εκστρατείας.
Το προσωπικό του τον επιβίβαζε μερικές φορές σε ένα μυστικό τζετ χωρίς να ενημερώνει τα μέσα ενημέρωσης, ενώ τα στελέχη του πετούσαν με το ιδιωτικό του αεροπλάνο.
Η διοίκηση Μπάιντεν είχε αυξήσει μέτρα προστασίας για τον Τραμπ εκείνο το καλοκαίρι έπειτα από νέες πληροφορίες για σχέδια δολοφονίας του.
Λίγο αργότερα, ο ίδιος επιβίωσε από μια απόπειρα δολοφονίας στο Μπάτλερ της Πενσυλβάνια, ενώ ακολούθησε και δεύτερη απόπειρα τον Σεπτέμβριο του 2024 – αυτές δεν συνδέθηκαν ποτέ με το Ιράν.
Οι συλλογικές αυτές απειλές —που κυμαίνονταν από μια δικαστικά διωκόμενη συνωμοσία δολοφονίας επί πληρωμή από Ιρανό πράκτορα μέχρι την παραβίαση των λογαριασμών email και μέσων κοινωνικής δικτύωσης στελεχών της εκστρατείας— δημιούργησαν ένα κλίμα «πολιορκίας» για τον Τραμπ και τους βοηθούς του.
Αυτό οδήγησε σε φόβο, εσωστρέφεια και, ορισμένες φορές, παρανοϊκές συμπεριφορές που διαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο οι αξιωματούχοι αλληλεπιδρούσαν με τη διοίκηση Μπάιντεν -η οποία ήταν υπεύθυνη για την κατανομή των πόρων της Μυστικής Υπηρεσίας-, τα μέσα ενημέρωσης και άλλους κυβερνητικούς παράγοντες.
Μετά το δημοσίευμα των NY Times σχετικά με τις ανησυχίες ασφαλείας στην Τουρκία και το γεγονός ότι το τζετ του Κατάρ στερούνταν των αμυντικών δυνατοτήτων των παλαιότερων προεδρικών αεροσκαφών, ο Τραμπ οργίστηκε σφοδρά με τις διαρροές.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης εξέδωσε κλητεύσεις για κατάθεση σε σώμα ενόρκων προς τους δημοσιογράφους που υπέγραφαν τα ρεπορτάζ, καθώς και σε ορισμένα μέλη των οικογενειών τους. Οι κλητεύσεις αυτές αποσύρθηκαν αφότου ομοσπονδιακός δικαστής επέπληξε τους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς για τη διαδικασία που ακολούθησαν.
Σύμφωνα με πλειάδα αξιωματούχων, ο Αμερικανός Πρόεδρος συνεχίζει να εκφράζει την οργή του για τις πληροφορίες που διαρρέουν από την κυβέρνησή του και οι οποίες έρχονται σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται ο ίδιος δημοσίως, ιδιαίτερα όσον αφορά τον πόλεμο στο Ιράν, τον οποίο ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.
