Ένα νέο είδος άγριας γάτας, μικρότερο από τη μέση οικόσιτη γάτα, αναγνωρίστηκε στα ομιχλώδη δάση της Βολιβίας, σηματοδοτώντας την πρώτη επίσημη επιστημονική περιγραφή νέου είδους γάτας που ζει σήμερα στη φύση εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Το μικροσκοπικό αιλουροειδές, γνωστό στις τοπικές κοινότητες ως «Tilcayo», έχει ανοιχτό καφέ τρίχωμα με χαρακτηριστικές κηλίδες και ζυγίζει μόλις 1,4 κιλά.
Σύμφωνα με το Reuters, οι ερευνητές επιβεβαίωσαν μέσω γενετικών αναλύσεων ότι πρόκειται για ξεχωριστό είδος, στο οποίο έδωσαν την επιστημονική ονομασία Leopardus tilcayo, διατηρώντας το όνομα με το οποίο είναι γνωστό στους κατοίκους της περιοχής.
Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (17/9) στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology και αφορά ένα αιλουροειδές που ζει στα ορεινά δάση Γιούνγκας της Βολιβίας, όπου η υψηλή υγρασία και τα σύννεφα δημιουργούν ένα ιδιαίτερο οικοσύστημα.
Μόλις 46 εκατοστά μήκος και 1,4 κιλά βάρος
Το Tilcayo ανήκει στην ομάδα των μικρόσωμων άγριων αιλουροειδών που είναι γνωστά ως «τιγρόγατες» και απαντώνται σε μεγάλο μέρος της Νότιας Αμερικής.
Έχει μήκος περίπου 46 εκατοστά και βάρος γύρω στα 1,4 κιλά, γεγονός που το καθιστά μικρότερο από μια συνηθισμένη οικόσιτη γάτα.
«Το τρίχωμά του είναι ανοιχτό καφέ, με κηλίδες ακανόνιστου σχήματος σε ολόκληρο το σώμα του», εξήγησε η Πάολα Νογκάλες-Ασκαρούνς, εξερευνήτρια του National Geographic και μία από τους συγγραφείς της μελέτης.
Οι κηλίδες αυτές, γνωστές ως rosettes, αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα αρκετών άγριων αιλουροειδών.
Παρά τη νέα αναγνώρισή του, οι επιστήμονες γνωρίζουν ακόμη ελάχιστα για τη βιολογία και τις συνήθειες του Tilcayo.
Υπολείμματα μικρών τρωκτικών που εντοπίστηκαν σε δείγματα περιττωμάτων υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να αποτελούν μέρος της διατροφής του, ενώ καταγραφές από αυτόματες φωτογραφικές κάμερες δείχνουν ότι πιθανώς είναι περισσότερο δραστήριο τη νύχτα.
Το μυστήριο μιας γάτας που δεν ταίριαζε με τις επιστημονικές περιγραφές
Η ερευνητική ομάδα άρχισε να εξετάζει πιο προσεκτικά το αιλουροειδές όταν διαπίστωσε ότι τα χαρακτηριστικά του δεν συμφωνούσαν με τις διαθέσιμες επιστημονικές περιγραφές άλλων τιγρογατών.
«Τα χαρακτηριστικά του δεν ταίριαζαν με τις περιγραφές, οι περισσότερες από τις οποίες βασίζονταν σε γάτες της Βραζιλίας», ανέφερε η Νογκάλες-Ασκαρούνς.
Η παρατήρηση αυτή οδήγησε τους επιστήμονες σε ένα βασικό ερώτημα: ποια ακριβώς τιγρόγατα ζει στα δάση της Βολιβίας;
Για να απαντήσουν, ανέλυσαν γενετικό υλικό από 38 αιλουροειδή που είχαν καταγραφεί σε διάφορες χώρες της Νότιας Αμερικής. Στα δείγματα περιλαμβάνονταν και οκτώ δείγματα από μουσειακά εκθέματα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι τιγρόγατες, που παλαιότερα θεωρούνταν ένα ενιαίο είδος, αποτελούν στην πραγματικότητα πέντε γενετικά διακριτά είδη.
Η εξελικτική ιστορία του ξεκίνησε πριν από 1,4 εκατομμύρια χρόνια
Ο εξελικτικός βιολόγος Γιόνας Λεσκρουάρ, από το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας στο Βέλγιο και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης, παραδέχθηκε ότι το αποτέλεσμα εξέπληξε ακόμη και την ερευνητική ομάδα.
«Δεν περιμέναμε ποτέ ότι αυτή η τιγρόγατα της Βολιβίας θα αποτελούσε ξεχωριστό είδος. Κανείς δεν είχε προτείνει προηγουμένως ότι επρόκειτο για διαφορετικό ζώο, ούτε καν για υποείδος», δήλωσε.
Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι η εξελικτική γραμμή του Tilcayo διαχωρίστηκε από εκείνες των υπόλοιπων τιγρογατών πριν από περίπου 1,4 εκατομμύρια χρόνια.
Όπως εξήγησε ο Λεσκρουάρ, όσο περισσότερες διαφορές εμφανίζονται στο DNA δύο πληθυσμών, τόσο μεγαλύτερο εκτιμάται ότι είναι το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εξελίσσονταν χωριστά.
Στην περίπτωση των αιλουροειδών, μια τόσο μεγάλη γενετική απόσταση θεωρείται γενικά επαρκής για την αναγνώριση διαφορετικού είδους.
Το ένα από τα δύο ζώα ζει σήμερα σε καταφύγιο άγριας ζωής
Οι επιστήμονες έχουν εξετάσει μέχρι στιγμής μόλις δύο ζωντανά άτομα του νέου είδους, ενώ διαθέτουν και περιορισμένο αριθμό καταγραφών από αυτόματες κάμερες.
Το ένα είναι ένα αρσενικό ηλικίας δέκα ετών, το οποίο ζει σήμερα στο καταφύγιο άγριας ζωής Senda Verde, στη Βολιβία.
Προηγουμένως, το ζώο φιλοξενούνταν στο σπίτι μιας οικογένειας της περιοχής.
Η περιορισμένη γνώση για τον πληθυσμό του Tilcayo καθιστά δύσκολη την εκτίμηση της κατάστασης διατήρησής του.
Η ερευνητική ομάδα αναγνώρισε επίσης ένα νέο υποείδος τιγρόγατας στα δάση Γιούνγκας του Περού, στο οποίο έδωσε την ονομασία Leopardus tigrinus antisuyo. Το όνομα προέρχεται από το Αντισούγιου, περιοχή της παλαιάς αυτοκρατορίας των Ίνκας στην οποία περιλαμβανόταν ο σημερινός βιότοπός του.
Κίνδυνος εξαφάνισης πριν ακόμη γνωρίσουμε τα νέα είδη
Η αναγνώριση του Tilcayo δημιουργεί νέα δεδομένα για την προστασία των μικρών άγριων αιλουροειδών της Νότιας Αμερικής.
Η Κόκκινη Λίστα της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) αντιμετωπίζει σήμερα τις τιγρόγατες ως δύο είδη που χαρακτηρίζονται ευάλωτα και έχουν μειούμενους πληθυσμούς.
Οι ερευνητές έχουν ήδη διαβιβάσει τα ευρήματά τους στην IUCN, η οποία αναμένεται να αξιολογήσει ξεχωριστά τις πέντε εξελικτικές γραμμές.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακριβέστερη αποτύπωση των κινδύνων που αντιμετωπίζει κάθε είδος. Μάλιστα, το Tilcayo ενδέχεται να καταταχθεί σε υψηλότερη κατηγορία κινδύνου όταν εξεταστεί αυτόνομα.
Η ανάγκη προστασίας του είναι ιδιαίτερα έντονη στα δάση Γιούνγκας, ένα από τα πλέον απειλούμενα οικοσυστήματα της περιοχής.
Σύμφωνα με τη Νογκάλες-Ασκαρούνς, τα ορεινά δάση δέχονται αυξανόμενες πιέσεις από την αποψίλωση, την επέκταση της γεωργίας, τις πυρκαγιές που προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες και τις εξορύξεις.
Η αποκατάσταση των δασικών εκτάσεων που έχουν καταστραφεί από φωτιές, η προστασία των εναπομεινάντων φυσικών δασών και η διατήρηση της σύνδεσης μεταξύ των ενδιαιτημάτων αποτελούν άμεσες προτεραιότητες.
Ο Εντουάρντο Εϊζιρίκ, εξελικτικός βιολόγος στο Ποντιφικό Καθολικό Πανεπιστήμιο του Ρίο Γκράντε ντο Σουλ στη Βραζιλία και κύριος συγγραφέας της μελέτης, υπογράμμισε ότι η ανακάλυψη έχει σημασία πέρα από την ίδια την οικογένεια των αιλουροειδών.
«Υπάρχουν πολλά είδη στον κόσμο που δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει και κινδυνεύουν να εξαφανιστούν πριν καν μάθουμε ότι υπάρχουν», προειδοποίησε.
