ΗΠΑ – Ιράν: Τι έχει απομείνει από την ενδιάμεση συμφωνία ενώ οι μάχες συνεχίζονται – Από την εκεχειρία, στα αδιέξοδα

Η πρόσφατη ενδιάμεση διπλωματική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με στόχο την κατάπαυση του πυρός και την εξομάλυνση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, κατέρρευσε εντός ενός μηνός, οδηγώντας σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Η αποτυχία της συμφωνίας αναδεικνύει το αγεφύρωτο χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών και επαναφέρει τον κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης στην περιοχή.

Διεθνή Νέα
Κλιμάκωση της έντασης

Πηγή: Standard

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Η Μέση Ανατολή βρίσκεται για άλλη μια φορά στη δίνη μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης, με την πρόσφατη προσπάθεια διπλωματικής εκτόνωσης μεταξύ της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης να καταρρέει με πάταγο.
  • Το «σημείο μηδέν» για την κατάρρευση της συμφωνίας αποτέλεσε η μάχη για τα Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ιράν ερμήνευσε τη διάταξη ως δικαίωμα μονομερούς ελέγχου και επιβολής διοδίων.
  • Ως άμεση συνέπεια της κλιμάκωσης, ο ναυτικός αποκλεισμός κατά του Ιράν επανήλθε πλήρως και οι ΗΠΑ ανακάλεσαν τις άδειες εξαγωγής πετρελαίου, στερώντας από την Τεχεράνη μια πολύτιμη οικονομική ανάσα.

Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του enikos.gr

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται για άλλη μια φορά στη δίνη μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης, με την πρόσφατη προσπάθεια διπλωματικής εκτόνωσης μεταξύ της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης να καταρρέει με πάταγο. Το φιλόδοξο Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU), το οποίο υπογράφηκε με στόχο την κατάπαυση του πυρός και την εξομάλυνση της ναυσιπλοΐας στον κρίσιμο δίαυλο των Στενών του Ορμούζ, αποδείχθηκε εξαιρετικά εύθραυστο. Αντί για την προσδοκώμενη αποκλιμάκωση, η περιοχή μετατρέπεται εκ νέου σε πεδίο εκατέρωθεν πυραυλικών πληγμάτων και αεροπορικών επιδρομών, αποδεικνύοντας ότι το χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει αγεφύρωτο.

Γκαλιμπάφ προς ΗΠΑ: «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν θα τελειώσει ποτέ με παράδοση του Ιράν»

 


Η αποτυχία αυτής της μεταβατικής συμφωνίας, λιγότερο από έναν μήνα μετά την υπογραφή της, αναδεικνύει τα δομικά προβλήματα της διπλωματικής προσέγγισης και επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύρραξης. Ακολουθεί η ανατομία των βασικών όρων της συμφωνίας και η σκληρή πραγματικότητα που επικρατεί αυτή τη στιγμή στο μέτωπο.

Τραμπ: «Βομβάρδισα τη μεγαλύτερη γέφυρα του Ιράν» – «Γίνονται λάθη, ο πόλεμος είναι άσχημος» είπε για το πλήγμα σε σχολείο

1. Το Πολεμικό Σκηνικό και η Κατάρρευση της Εκεχειρίας

Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, μαζί με τους αντίστοιχους συμμάχους τους, δεσμεύτηκαν με την υπογραφή του Μνημονίου για την άμεση και οριστική παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα ,συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παράλληλα, ανέλαβαν την υποχρέωση να απέχουν από κάθε χρήση βίας, απειλή πολέμου ή στρατιωτική επιχείρηση που θα έπληττε την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία των εμπλεκόμενων κρατών.

 

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Η θεωρητική εκεχειρία έδωσε γρήγορα τη θέση της στα όπλα. Οι ΗΠΑ πραγματοποιούν συνεχείς αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικούς στόχους, ως απάντηση στις επιθέσεις που δέχονται εμπορικά πλοία. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη απαντά με πυρά εναντίον αραβικών κρατών που παρέχουν διευκολύνσεις ή φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις. Το μόνο θετικό στοιχείο στην περιοχή είναι ότι η ξεχωριστή κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο δείχνει να αντέχει, παρά τη γενικευμένη ανάφλεξη.

 

2. Η Μάχη για τα Στενά του Ορμούζ

Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ:

Το Ιράν είχε δεσμευτεί να διασφαλίσει την ελεύθερη και δωρεάν διέλευση των εμπορικών πλοίων για ένα διάστημα 60 ημερών από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν. Η συμφωνία προέβλεπε την άμεση έναρξη της ναυσιπλοΐας και την πλήρη αποκατάστασή της εντός 30 ημερών, αφού πρώτα η Τεχεράνη προχωρούσε στην αποναρκοθέτηση της περιοχής. Παράλληλα, προβλεπόταν η έναρξη διαλόγου με το Σουλτανάτο του Ομάν και άλλα παράκτια κράτη για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

 


Αυτό το σημείο αποτέλεσε το «σημείο μηδέν» για την κατάρρευση της συμφωνίας. Το Ιράν ερμήνευσε τη διάταξη ως δικαίωμα μονομερούς ελέγχου και επιβολής διοδίων μετά το πέρας των 60 ημερών. Η Ουάσινγκτον αντέδρασε έντονα, απαιτώντας ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς οικονομικές επιβαρύνσεις, και σχεδίασε μια εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή μέσω των ακτών του Ομάν. Οι ιρανικές επιθέσεις σε πλοία που χρησιμοποίησαν αυτή τη νέα δίοδο αναζωπύρωσαν τις μάχες, με αποτέλεσμα η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ να καταβαραθρωθεί εκ νέου.

 

 

3. Η Επιστροφή του Ναυτικού Αποκλεισμού από τις ΗΠΑ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχρεούνταν να ξεκινήσουν άμεσα τη σταδιακή άρση του ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν, με στόχο την πλήρη εξάλειψή του εντός 30 ημερών, επιτρέποντας στη ναυτιλιακή κίνηση να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα. Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν εντός 30 ημερών από την υπογραφή μιας τελικής, μόνιμης συμφωνίας.

Ο αποκλεισμός επανήλθε πλήρως. Αντιδρώντας στις ιρανικές παρενοχλήσεις εμπορικών σκαφών, οι ΗΠΑ σφράγισαν και πάλι τα ιρανικά λιμάνια. Η κατάσταση κλιμακώθηκε δραματικά όταν αμερικανικά πολεμικά πλοία άνοιξαν πυρ εναντίον σκάφους που επιχείρησε να παραβιάσει τη ζώνη αποκλεισμού.

4. Ακύρωση των Πετρελαϊκών Διευκολύνσεων

Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, είχε δεσμευτεί να εκδώσει ειδικές άδειες και εξαιρέσεις (waivers) από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει ελεύθερα αργό πετρέλαιο και παράγωγα προϊόντα. Οι εξαιρέσεις αυτές κάλυπταν επίσης τις απαραίτητες τραπεζικές συναλλαγές, τις ασφαλίσεις πλοίων και τις μεταφορικές υπηρεσίες.

Αν και οι αμερικανικές Αρχές εξέδωσαν αρχικά τις σχετικές άδειες, προχώρησαν στην άμεση ανάκλησή τους μόλις ξεκίνησαν οι νέες επιθέσεις της Τεχεράνης στη ναυσιπλοΐα, στερώντας από το Ιράν μια πολύτιμη οικονομική ανάσα.

 

5. Διπλωματικό «Πάγωμα» και Απουσία Διαλόγου

Τα δύο μέρη είχαν συμφωνήσει σε ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα 60 ημερών (με δυνατότητα παράτασης) για τη διαπραγμάτευση και την υπογραφή μιας οριστικής ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι συνομιλίες για τα πιο ακανθώδη ζητήματα θα ξεκινούσαν αμέσως μόλις έμπαιναν σε τροχιά υλοποίησης τα πρώτα βασικά βήματα της ενδιάμεσης συμφωνίας.

Οι διπλωματικοί δίαυλοι έχουν νεκρώσει. Οι συνομιλίες διακόπηκαν κατά τη διάρκεια της κηδείας του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ , ο οποίος έπεσε νεκρός από τα πρώτα κοινά πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ, και έκτοτε δεν υπάρχει καμία ένδειξη επανέναρξης. Με τα τωρινά δεδομένα, η καταληκτική προθεσμία των 60 ημερών στα μέσα Αυγούστου φαντάζει πρακτικά ανέφικτη.

6. Το Πυρηνικό Πρόγραμμα στο Σκοτάδι

Το Ιράν δεσμεύτηκε εκ νέου ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, συμφωνήθηκε ένας μηχανισμός για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, με βάση τη μέθοδο της επιτόπιας υποβάθμισης (downblending) υπό την αυστηρή εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).

Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ένας γρίφος για δυνατούς λύτες. Η Τεχεράνη επιμένει στον ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματός της, χωρίς όμως να κάνει καμία ουσιαστική παραχώρηση. Μάλιστα, αρνείται πεισματικά να επιτρέψει στους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ την πρόσβαση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις που έχουν βομβαρδιστεί, εκεί όπου εικάζεται ότι βρίσκονται θαμμένα τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.

7. Εκκρεμότητες και Οικονομικά Αδιέξοδα

Πέρα από τα στρατιωτικά και πυρηνικά ζητήματα, η συμφωνία προέβλεπε τη δημιουργία ενός γιγαντιαίου ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν. Ωστόσο, η πηγή αυτών των κεφαλαίων δεν ορίστηκε ποτέ με σαφήνεια. Επιπλέον, η πλήρης άρση των αμερικανικών κυρώσεων, αν και είχε υποσχεθεί από την Ουάσινγκτον, παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την πρόοδο στα υπόλοιπα φλέγοντα ζητήματα, μια πρόοδος που αυτή τη στιγμή φαντάζει πιο μακρινή από ποτέ.

Πηγή: Associated Press