Σε μια προσπάθεια να θωρακίσει τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε υβριδικές απειλές και τεχνητά προκαλούμενες μεταναστευτικές ροές, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξήγγειλε τη δημιουργία ενός νέου θεσμικού εργαλείου έκτακτης ανάγκης, καθώς και τη διεύρυνση του ρόλου της Frontex.
Αναφερόμενη εκτενώς στο ζήτημα της μετακίνησης πληθυσμών, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της για την «Κατάσταση της Ένωσης», στο Στρασβούργο, η επικεφαλής της Κομισιόν στάθηκε ιδιαίτερα στην κρίση που εκδηλώθηκε στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, ξεκαθαρίζοντας ότι η προστασία των συνόρων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα της ΕΕ.
«Σε όλη τη διάρκεια αυτής της ομιλίας, αναφέρθηκα στην ανάγκη η Ευρώπη να ενεργεί ενωμένη. Διαφορετικά, κινδυνεύει να διαλυθεί», τόνισε.
«Αυτό το καλοκαίρι, για άλλη μια φορά, αυτή η πραγματικότητα τέθηκε υπό δοκιμασία στα σύνορά μας».
Η στήριξη στην Ισπανία και η εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού
Η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι «ευάλωτοι άνθρωποι γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από αναλγητους διακινητές και λαθρεμπόρους, από τους αντιπάλους μας».
Απευθυνόμενη απευθείας στον ισπανικό λαό, διακήρυξε την πλήρη αλληλεγγύη της Ένωσης, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Τα σύνορα της Θέουτα είναι ευρωπαϊκά σύνορα. Διότι η Θέουτα είναι Ισπανία. Η Θέουτα είναι Ευρώπη. Και η Ευρώπη θα είναι εκεί για να σας βοηθήσει».
Παράλληλα, επεσήμανε ότι το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο «πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως», συμπληρώνοντας ωστόσο ότι η Ένωση χρειάζεται νέους κανόνες για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, «ειδικά σε σενάρια όπου μαζικές μετακινήσεις σχεδιάζονται και χρησιμοποιούνται ως όπλο».
Όπως τόνισε, «Τα γεγονότα αυτού του καλοκαιριού δείχνουν ότι τα εργαλεία μας πρέπει να εξελιχθούν — ειδικά για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».
Νέος μηχανισμός έκτακτης ανάγκης και ο «διακόπτης» αναστολής
Για την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων, η Πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε την πρόταση για ένα νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο/Εργαλείο Ανταπόκρισης σε Καταστάσεις Έκτακτης Ανάγκης (European Emergency Response Framework/Instrument), το οποίο θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις αιφνίδιας και μαζικής εισροής παράτυπων μεταναστών.
«Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα προτείνουμε ένα νέο Ευρωπαϊκό Εργαλείο Ανταπόκρισης σε Καταστάσεις Έκτακτης Ανάγκης. Θα ενεργοποιείται μόνο υπό ένα αυστηρά καθορισμένο σύνολο κριτηρίων. Και σε αυτές τις περιπτώσεις, θα επιτρέπει μια χρονικά περιορισμένη και αυστηρά καθορισμένη ευελιξία στις τυπικές διαδικασίες», εξήγησε.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές που επικαλείται το Euronews, αυτή η ευελιξία στις τυπικές διαδικασίες θα μπορούσε στην πράξη να μεταφραστεί ακόμη και σε προσωρινή αναστολή του δικαιώματος ασύλου.
Όπως ξεκαθάρισε η ίδια, το μήνυμα των Βρυξελλών είναι απόλυτα σαφές: «Θα συμμορφωνόμαστε πάντα με τις αξίες μας και τα θεμελιώδη δικαιώματα, αλλά δεν θα κάνουμε ποτέ συμβιβασμούς στην προστασία των συνόρων μας, διότι εμείς, οι Ευρωπαίοι, αποφασίζουμε ποιος έρχεται στην Ένωσή μας και υπό ποιες συνθήκες. Και όχι οι διακινητές και οι λαθρέμποροι».
Αναμόρφωση της Frontex, επιστροφές και η πρωτοβουλία για τη Μεσόγειο
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex), «ειδικά για την επιτάχυνση των επιστροφών» παράτυπων μεταναστών.
Έχοντας ήδη δεσμευτεί το 2024 για τον τριπλασιασμό του προσωπικού της Frontex, ώστε να φτάσει έως και τους 30.000 αξιωματικούς, η Φον ντερ Λάιεν φαίνεται πλέον να προτείνει τη μεταρρύθμιση της εντολής (mandate) του οργανισμού, προσδίδοντάς του έναν πιο ενεργό και προληπτικό ρόλο.
Στόχος είναι η βελτίωση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε η Frontex να μπορεί να εντοπίζει και να προβλέπει ευρείας κλίμακας μεταναστευτικές μετακινήσεις, ενισχύοντας παράλληλα τη συνεργασία με τρίτες χώρες εκτός ΕΕ.
Τέλος, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια της παράτυπης μετατανάστευσης, η Πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε τη δημιουργία μιας νέας «Πρωτοβουλίας Δεξιοτήτων και Θέσεων Εργασίας για τη Νεολαία της Μεσογείου» (Mediterranean Youth Skills and Jobs Initiative), η οποία θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με εταίρους σε τρίτες χώρες.
Με πληροφορίες από: Politico, Guardian, Euronews, Reuters, European Commission
