Η αναζήτηση κατοικίας προς ενοικίαση έχει μεταφερθεί πλέον σε πολύ μεγάλο βαθμό στο διαδίκτυο. Ειδικά αυτή την περίοδο, χιλιάδες φοιτητές και οικογένειες αναζητούν το νέο τους σπίτι μέσα από ιστοσελίδες αγγελιών και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Την ίδια στιγμή, όμως, η μεγάλη ζήτηση, η περιορισμένη διαθεσιμότητα και κυρίως το υψηλό κόστος στέγασης δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για επιτήδειους που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την ανάγκη ενός ανθρώπου να βρει γρήγορα και οικονομικά κατοικία.
Και εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Όταν μια αγγελία είναι «πολύ καλή για να είναι αληθινή»
Ένα από τα πρώτα σημάδια που πρέπει να προβληματίσουν τον ενδιαφερόμενο είναι η πολύ μεγάλη απόκλιση του ζητούμενου μισθώματος από τις τιμές της περιοχής.
Μπορεί, για παράδειγμα, να εμφανιστεί μια αγγελία με ένα πλήρως ανακαινισμένο και επιπλωμένο διαμέρισμα, με εντυπωσιακές φωτογραφίες, σε μια περιοχή όπου αντίστοιχα ακίνητα μισθώνονται προς 600 ή 700 ευρώ, και το συγκεκριμένο να προσφέρεται στα 300 ή 350 ευρώ.
Η χαμηλή τιμή από μόνη της ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρόκειται για απάτη. Όταν όμως η απόκλιση αγγίζει ακόμη και το 40%-50% από τις συνήθεις ζητούμενες τιμές της ίδιας περιοχής και συνδυάζεται με άλλα ύποπτα στοιχεία, τότε ο υποψήφιος ενοικιαστής οφείλει να είναι εξαιρετικά προσεκτικός.
Οι ίδιες οι οδηγίες της Ελληνικής Αστυνομίας επισημαίνουν ότι οι πολίτες πρέπει να διατηρούν επιφυλάξεις όταν μια διαδικτυακή προσφορά εμφανίζεται υπερβολικά καλή για να είναι αληθινή.
Οι εντυπωσιακές φωτογραφίες δεν αποτελούν εγγύηση
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις φωτογραφίες.
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται φωτογραφίες πραγματικών κατοικιών που έχουν αντιγραφεί από άλλες αγγελίες ή άλλες διαδικτυακές πηγές. Έτσι δημιουργείται μια εξαιρετικά ελκυστική αγγελία για ένα ακίνητο που ο άνθρωπος που την ανάρτησε μπορεί να μην έχει καν δικαίωμα να εκμισθώσει.
Οι φωτογραφίες μπορεί να προέρχονται από παλαιότερη αγγελία πώλησης ή ενοικίασης, από ιστοσελίδα μεσιτικού γραφείου ή ακόμη και από ακίνητο που βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική περιοχή.
Γι’ αυτό και οι όμορφες φωτογραφίες δεν πρέπει να αποτελούν από μόνες τους κριτήριο αξιοπιστίας.
Ένας απλός πρόσθετος έλεγχος είναι η αντίστροφη αναζήτηση εικόνας (reverse image search). Εάν οι ίδιες φωτογραφίες εμφανίζονται σε διαφορετικές πόλεις, διαφορετικές διευθύνσεις ή παλαιότερες αγγελίες με διαφορετικά στοιχεία, υπάρχει σοβαρός λόγος προβληματισμού.
«Ο ιδιοκτήτης βρίσκεται στο εξωτερικό – στείλτε την προκαταβολή»
Ένα ακόμη μοτίβο που πρέπει να ενεργοποιεί αμέσως τις άμυνες του ενδιαφερομένου είναι η δυσκολία άμεσης επικοινωνίας.
Υπάρχουν αγγελίες χωρίς εμφανές τηλέφωνο, όπου η πρώτη επικοινωνία πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω e-mail ή εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων.
Στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστεί μια ιστορία σύμφωνα με την οποία ο «ιδιοκτήτης» βρίσκεται στο εξωτερικό, δεν μπορεί να δείξει το ακίνητο άμεσα ή υπάρχει πολύ μεγάλη ζήτηση και, επομένως, απαιτείται μια προκαταβολή για να «δεσμευτεί» το σπίτι.
Μπορεί ακόμη να ζητηθεί η αποστολή χρημάτων προκειμένου, δήθεν, να σταλούν τα κλειδιά με courier ή να πραγματοποιηθεί η διαδικασία μέσω κάποιας «εταιρείας εγγύησης».
Σε αυτό το σημείο χρειάζεται ένας ξεκάθαρος κανόνας:
Δεν καταβάλλουμε χρήματα για ένα ακίνητο που δεν έχουμε δει και για το οποίο δεν έχουμε προηγουμένως διασταυρώσει ποιος είναι ο άνθρωπος με τον οποίο συναλλασσόμαστε και με ποια ιδιότητα το εκμισθώνει.
Όταν ο «ιδιοκτήτης» δεν είναι ιδιοκτήτης
Μία από τις πιο επικίνδυνες μορφές απάτης είναι εκείνη κατά την οποία ο ενδιαφερόμενος βλέπει πραγματικά το ακίνητο, συνομιλεί με έναν άνθρωπο που εμφανίζεται απολύτως πειστικός ως ιδιοκτήτης και τελικά ανακαλύπτει ότι ο άνθρωπος αυτός δεν έχει καμία σχέση με την ιδιοκτησία του ακινήτου.
Δεν πρόκειται για ένα θεωρητικό σενάριο.
Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις στις οποίες επιτήδειοι εντοπίζουν πραγματικά διαμερίσματα που προσφέρονται προς ενοικίαση, αποκτούν με διάφορους τρόπους πρόσβαση στο ακίνητο και στη συνέχεια αναρτούν δική τους αγγελία.
Ο υποψήφιος ενοικιαστής φτάνει κανονικά στο ακίνητο, του ανοίγουν την πόρτα, βλέπει το σπίτι, συζητά τους όρους της μίσθωσης και θεωρεί εύλογα ότι έχει απέναντί του τον ιδιοκτήτη.
Στη συνέχεια του ζητείται προκαταβολή ή εγγύηση.
Το κρίσιμο είναι ότι το γεγονός πως κάποιος έχει τα κλειδιά ενός ακινήτου δεν σημαίνει ότι είναι και ο ιδιοκτήτης του ή ότι έχει νόμιμη εξουσιοδότηση να το εκμισθώσει.
Γι’ αυτό, πριν από την καταβολή χρημάτων, πρέπει να γνωρίζουμε με ποιον ακριβώς συναλλασσόμαστε.
Νοικιάζουν ένα σπίτι για λίγες ημέρες και μετά το εμφανίζουν ως δικό τους
Μία ακόμη ιδιαίτερα οργανωμένη μέθοδος είναι η αξιοποίηση κατοικιών βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Ο επιτήδειος μπορεί να μισθώσει ένα διαμέρισμα για λίγες ημέρες μέσω πλατφόρμας βραχυχρόνιας μίσθωσης και στη συνέχεια να το αναρτήσει σε ιστοσελίδα αγγελιών ως διαθέσιμο για μακροχρόνια μίσθωση.
Έτσι διαθέτει πραγματικά κλειδιά και πραγματική πρόσβαση στο ακίνητο.
Ο ενδιαφερόμενος πηγαίνει στο ραντεβού, επισκέπτεται ένα υπαρκτό και πλήρως επιπλωμένο διαμέρισμα και είναι πολύ δύσκολο να υποψιαστεί ότι ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί του το έχει μισθώσει για λίγες ημέρες και δεν είναι ο ιδιοκτήτης του.
Στη συνέχεια μπορεί να ζητήσει μία ή δύο εγγυήσεις και το πρώτο μίσθωμα και να εξαφανιστεί.
Άρα πρέπει να καταρρίψουμε έναν σημαντικό μύθο:
«Αφού μπήκα μέσα στο σπίτι και μου το έδειξε, αποκλείεται να είναι απάτη».
Δυστυχώς, δεν αποκλείεται.
Το ίδιο σπίτι μπορεί να «νοικιαστεί» σε πολλούς ανθρώπους
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό σενάριο είναι η πολλαπλή είσπραξη προκαταβολών για το ίδιο ακίνητο.
Ο απατεώνας αναρτά μια ελκυστική αγγελία, προγραμματίζει διαφορετικά ραντεβού και ενημερώνει κάθε ενδιαφερόμενο ότι υπάρχει πολύ μεγάλη ζήτηση:
«Έχω άλλους πέντε ενδιαφερόμενους. Αν θέλετε να το κρατήσετε, πρέπει να δώσετε σήμερα την προκαταβολή».
Έτσι μπορεί να εισπράξει χρήματα από πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους για το ίδιο διαμέρισμα και στη συνέχεια να εξαφανιστεί.
Η πίεση χρόνου είναι ένα από τα βασικότερα στοιχεία που πρέπει να προβληματίζουν τον ενδιαφερόμενο.
Η πραγματική ευκαιρία δεν πρέπει να απαιτεί να καταθέσουμε χρήματα μέσα σε λίγα λεπτά χωρίς προηγουμένως να έχουμε πραγματοποιήσει τους απαραίτητους ελέγχους.
Μπορεί να παρουσιαστεί ακόμη και ως μεσίτης
Ο επιτήδειος δεν χρειάζεται πάντοτε να παρουσιάζεται ως ιδιοκτήτης.
Μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι μεσίτης, εκπρόσωπος μεσιτικού γραφείου, συγγενής του ιδιοκτήτη ή άνθρωπος που έχει αναλάβει τη διαχείριση του ακινήτου.
Γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν κάποιος εμφανίζεται ως επαγγελματίας μεσίτης.
Δεν αρκεί κάποιος να δηλώνει στο τηλέφωνο, σε ένα e-mail, σε μία αγγελία ή σε ένα προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι είναι μεσίτης.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει την επωνυμία του μεσιτικού γραφείου, το ΑΦΜ και τα στοιχεία ΓΕΜΗ της επιχείρησης και να διασταυρώσει ότι πρόκειται πράγματι για υπαρκτή και νόμιμα καταχωρισμένη επιχείρηση.
Αν κάποιος εμφανίζεται ως μεσίτης αλλά αρνείται να δώσει τα επαγγελματικά του στοιχεία, αποφεύγει να γνωστοποιήσει την επωνυμία του γραφείου του ή ζητά να καταβληθούν χρήματα σε λογαριασμό τρίτου προσώπου, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικός.
Και εδώ ισχύει ένας απλός κανόνας:
Δεν αρκεί κάποιος να μας πει ότι είναι μεσίτης. Ελέγχουμε ποιος είναι, ποιο γραφείο εκπροσωπεί και αν τα επαγγελματικά στοιχεία που μας δίνει μπορούν να διασταυρωθούν.
«Είμαι συγγενής του ιδιοκτήτη» ή «το διαχειρίζομαι εγώ»
Άλλο παράδειγμα που απαιτεί προσοχή είναι όταν κάποιος εμφανίζεται ως συγγενής ή εκπρόσωπος του ιδιοκτήτη.
Μπορεί να ισχυριστεί ότι «το σπίτι είναι της μητέρας μου», «ο ιδιοκτήτης βρίσκεται στο εξωτερικό και το διαχειρίζομαι εγώ» ή «έχω εξουσιοδότηση να το νοικιάσω».
Μπορεί πράγματι αυτό να ισχύει. Πριν, όμως, καταβληθούν χρήματα, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ζητήσει να γνωρίζει ποιος είναι ο πραγματικός ιδιοκτήτης και με ποια ιδιότητα ενεργεί το πρόσωπο που βρίσκεται απέναντί του.
Η φράση «εκπροσωπώ τον ιδιοκτήτη» δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη εξουσιοδότησης.
Προσοχή στα στοιχεία επικοινωνίας
Ο ενδιαφερόμενος πρέπει επίσης να ελέγχει όσο είναι δυνατόν τα στοιχεία επικοινωνίας που συνοδεύουν την αγγελία.
Ένας τηλεφωνικός αριθμός από το εξωτερικό ή ένας αριθμός που δεν μπορεί να συνδεθεί με τον άνθρωπο που παρουσιάζεται ως ιδιοκτήτης δεν αποδεικνύει από μόνος του απάτη. Αποτελεί όμως λόγο για πρόσθετο έλεγχο, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με υπερβολικά χαμηλό μίσθωμα, αποκλειστική επικοινωνία μέσω μηνυμάτων και απαίτηση άμεσης προκαταβολής.
Το κρίσιμο είναι αν τα στοιχεία του προσώπου που ζητά τα χρήματα μπορούν να ταυτοποιηθούν και να διασταυρωθούν με το ακίνητο και τη συναλλαγή.
Προσοχή στον τραπεζικό λογαριασμό όπου καταβάλλονται τα χρήματα
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στον τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο μας ζητείται να καταθέσουμε την προκαταβολή, την εγγύηση ή το πρώτο μίσθωμα.
Αν ο άνθρωπος που παρουσιάζεται ως ιδιοκτήτης έχει ένα συγκεκριμένο όνομα, αλλά μας ζητά να καταθέσουμε τα χρήματα σε λογαριασμό εντελώς διαφορετικού προσώπου, θα πρέπει να ζητήσουμε εξηγήσεις και να πραγματοποιήσουμε πρόσθετους ελέγχους.
Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια περίπτωση αποτελεί απάτη. Σημαίνει, όμως, ότι δεν πρέπει να μεταφέρουμε χρήματα χωρίς να γνωρίζουμε σε ποιον τα καταβάλλουμε και για ποιον λόγο.
Προσοχή σε links για δήθεν «ασφαλή πληρωμή»
Μια άλλη μέθοδος είναι η αποστολή συνδέσμων μέσω e-mail, SMS, WhatsApp ή άλλων εφαρμογών.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ενημερωθεί ότι πρέπει να ακολουθήσει έναν σύνδεσμο για να καταβάλει «με ασφάλεια» την προκαταβολή, να επιβεβαιώσει τα στοιχεία του ή να δεσμεύσει το ακίνητο.
Οι σύνδεσμοι αυτοί μπορεί να οδηγούν σε ιστοσελίδες που έχουν δημιουργηθεί ώστε να μοιάζουν με γνωστές πλατφόρμες ή τραπεζικά ιδρύματα και να αποσπάσουν τραπεζικά στοιχεία και κωδικούς.
Δεν δίνουμε ποτέ PIN, κωδικούς e-banking, στοιχεία κάρτας ή κωδικούς επιβεβαίωσης συναλλαγών σε τρίτους.
Ακόμη και η επίσκεψη στο ακίνητο δεν αρκεί πάντα
Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε ένα βασικό συμπέρασμα.
Η επίσκεψη στο ακίνητο είναι απολύτως απαραίτητη, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αρκεί από μόνη της.
Το γεγονός ότι κάποιος μας άνοιξε την πόρτα και μας έδειξε ένα πραγματικό διαμέρισμα δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι είναι ο ιδιοκτήτης ή ότι έχει νόμιμη εξουσιοδότηση να το εκμισθώσει.
Χρειάζεται να διασταυρώνουμε και το ακίνητο και τον άνθρωπο με τον οποίο συναλλασσόμαστε.
12 βασικοί κανόνες πριν δώσουμε χρήματα
Πριν από οποιαδήποτε προκαταβολή ή συμφωνία για μίσθωση κατοικίας:
1.Ελέγχουμε την τιμή της περιοχής. Μια αδικαιολόγητα μεγάλη έκπτωση πρέπει να μας κάνει πιο προσεκτικούς, όχι πιο βιαστικούς.
2.Δεν αρκούμαστε στις φωτογραφίες. Επισκεπτόμαστε το ακίνητο και επιβεβαιώνουμε ότι αντιστοιχεί πράγματι στην αγγελία.
3.Ζητάμε πλήρη στοιχεία του εκμισθωτή και γνωρίζουμε με ποια ιδιότητα διαθέτει το ακίνητο προς μίσθωση.
4.Εάν μεσολαβεί μεσίτης ή μεσιτικό γραφείο, ζητάμε την επωνυμία, το ΑΦΜ και τα στοιχεία ΓΕΜΗ και τα διασταυρώνουμε πριν από οποιαδήποτε καταβολή χρημάτων.
5.Εάν κάποιος δηλώνει εκπρόσωπος ή συγγενής του ιδιοκτήτη, ελέγχουμε με ποια ιδιότητα ενεργεί και ποιος είναι ο πραγματικός εκμισθωτής.
6.Δεν καταβάλλουμε προκαταβολή μόνο και μόνο για να “κρατηθεί” το ακίνητο πριν πραγματοποιηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι.
7.Ελέγχουμε τον δικαιούχο του τραπεζικού λογαριασμού στον οποίο μας ζητείται να καταθέσουμε χρήματα και αν τα στοιχεία του συμφωνούν με τα στοιχεία της συναλλαγής.
8.Δεν αποστέλλουμε στοιχεία κάρτας, PIN, κωδικούς e-banking ή κωδικούς επιβεβαίωσης συναλλαγών.
9.Δεν ανοίγουμε ύποπτους συνδέσμους που αποστέλλονται μέσω e-mail, SMS ή εφαρμογών επικοινωνίας για δήθεν πληρωμή ή «εγγύηση κράτησης».
10.Κρατάμε αντίγραφο της αγγελίας και της επικοινωνίας – screenshots, e-mails, τηλέφωνα, μηνύματα και στοιχεία τραπεζικού λογαριασμού.
11.Δεν υποκύπτουμε στην πίεση του “στείλε τώρα γιατί υπάρχουν άλλοι δέκα ενδιαφερόμενοι”. Η τεχνητή πίεση χρόνου αποτελεί συνηθισμένο εργαλείο των επιτήδειων.
12.Εάν κάτι μας δημιουργεί αμφιβολία, σταματάμε τη συναλλαγή και ελέγχουμε. Είναι προτιμότερο να χάσουμε μια πραγματική ευκαιρία παρά να χάσουμε τα χρήματά μας από μια ψεύτικη.
Οι φοιτητές και οι οικογένειές τους χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή
Αυτή την περίοδο το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της αναζήτησης φοιτητικής κατοικίας.
Χιλιάδες νέοι άνθρωποι αναζητούν για πρώτη φορά κατοικία μακριά από τον τόπο της μόνιμης κατοικίας τους, ενώ πολλές φορές οι γονείς πραγματοποιούν την αναζήτηση από απόσταση.
Ένας γονιός που βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, βλέπει ένα όμορφο ανακαινισμένο διαμέρισμα σε ιδιαίτερα χαμηλή τιμή και ακούει ότι «αν δεν στείλετε σήμερα 300 ή 500 ευρώ, θα δοθεί στον επόμενο», είναι πολύ εύκολο να πιεστεί.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος.
Οι επιτήδειοι γνωρίζουν ότι αυτή την περίοδο υπάρχει μεγάλη ζήτηση για μικρές κατοικίες, γνωρίζουν ότι οι τιμές είναι υψηλές και γνωρίζουν ότι μια αγγελία με ένα εντυπωσιακό διαμέρισμα σε τιμή ακόμη και 50% χαμηλότερη από τα δεδομένα της περιοχής μπορεί να προσελκύσει πολύ γρήγορα το ενδιαφέρον.
Η ανάγκη για στέγη δεν πρέπει να μετατρέπεται σε βιασύνη και η βιασύνη σε οικονομική παγίδα.
Η ψηφιοποίηση της αγοράς ακινήτων έχει προσφέρει τεράστιες δυνατότητες στους πολίτες. Παράλληλα, όμως, απαιτεί μεγαλύτερη ενημέρωση και μεγαλύτερη υπευθυνότητα από όλους μας.
Η βασική συμβουλή προς κάθε ενδιαφερόμενο ενοικιαστή είναι απλή:
Βλέπουμε το ακίνητο. Ελέγχουμε ποιος το εκμισθώνει. Αν υπάρχει μεσίτης, διασταυρώνουμε τα επαγγελματικά του στοιχεία. Ελέγχουμε σε ποιον καταβάλλουμε τα χρήματα. Δεν αποστέλλουμε προκαταβολές υπό πίεση.
Και κυρίως, όταν μια αγγελία μοιάζει υπερβολικά καλή για να είναι αληθινή, δεν πρέπει να φοβόμαστε ότι θα χάσουμε την “ευκαιρία” – πρέπει πρώτα να βεβαιωθούμε ότι η ευκαιρία υπάρχει πραγματικά.
Θεμιστοκλής Μπάκας : Πρόεδρος Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates
