Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη έρχεται να ρίξει νέο φως στο μακρινό παρελθόν της Κεντρικής Ευρώπης, αποδεικνύοντας πως η γη κρύβει ακόμη ανεκτίμητα μυστικά κάτω από την επιφάνειά της. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στην πόλη Σομπάτελι (Szombathely) της δυτικής Ουγγαρίας, αρχαιολόγοι έφεραν στο φως έναν σπάνιο «θησαυρό» που αποτελείται από περισσότερα από 200 ασημένια κελτικά νομίσματα.
Το εύρημα αυτό, ωστόσο, αποτελεί μόνο ένα κομμάτι ενός μεγαλύτερου ιστορικού παζλ, καθώς στον ίδιο χώρο εντοπίστηκαν ίχνη που μαρτυρούν σχεδόν 7.000 χρόνια αδιάλειπτης ανθρώπινης παρουσίας και δραστηριότητας.
Περισσότερα από δύο κιλά ασημένια νομίσματα στο φως
Αρχαιολόγοι στην Ουγγαρία ανακάλυψαν έναν «θησαυρό» με περισσότερα από 200 ασημένια κελτικά νομίσματα (208 συγκεκριμένα), μαζί με ευρήματα που μαρτυρούν σχεδόν 7.000 χρόνια ανθρώπινης δραστηριότητας, κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο Σομπάτελι (Szombathely).
Οι ανακαλύψεις αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο αρχαιολογικών ερευνών που συνδέονται με την κατασκευή ενός νέου υποσταθμού ηλεκτρικής ενέργειας, όπου οι ερευνητές εντόπισαν σχεδόν 400 αρχαιολογικά στοιχεία (κατασκευές και ίχνη) και ανέσυραν αρκετές χιλιάδες τεχνουργήματα
Ειδικοί από το Εθνικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο του Κέντρου Δημόσιων Συλλογών του Εθνικού Μουσείου της Ουγγαρίας ερεύνησαν τον χώρο μεταξύ 2023 και 2025, φέρνοντας στο φως ευρήματα που χρονολογούνται από την 5η χιλιετία π.Χ. έως και την πρώιμη νεότερη περίοδο.
Η σημαντικότερη ανακάλυψη είναι ένας «θησαυρός» που περιέχει περισσότερα από 200 ασημένια κελτικά νομίσματα, το συνολικό βάρος των οποίων ξεπερνά τα δύο κιλά. Τα νομίσματα εντοπίστηκαν σε βάθος μόλις 30–40 εκατοστών κάτω από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους.

Ο ασημένιος «θησαυρός» των Κελτών
Ο «θησαυρός» αποτελείται από τετράδραχμα τύπου Βέλεμ (Velem), τα οποία χρονολογούνται από τα τέλη του 2ου έως τις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. Τα τετράδραχμα ήταν ασημένια νομίσματα αξίας τεσσάρων δραχμών, ενώ τα δείγματα που ανακαλύφθηκαν στο Σομπάτελι κόπηκαν πιθανότατα στην περιοχή του Βέλεμ-Σέντβιντ (Velem-Szentvid), περίπου 15 χιλιόμετρα μακριά από τον χώρο της ανασκαφής.
Τα νομίσματα είχαν εναποτεθεί μέσα σε έναν λάκκο, με ορισμένα από αυτά να φαίνεται πως είχαν τοποθετηθεί μέσα σε ένα μικρό δοχείο.

Επειδή ο «θησαυρός» είχε θαφτεί σε τόσο μικρό βάθος, αιώνες αγροτικής δραστηριότητας είχαν διαταράξει την αρχική του διάταξη και είχαν διασκορπίσει ορισμένα από τα νομίσματα. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν αρχικά αρκετά μεμονωμένα δείγματα, προτού χρησιμοποιήσουν ανιχνευτές μετάλλων για να ακολουθήσουν τα ίχνη των διάσπαρτων νομισμάτων προς τον κύριο όγκο του θησαυρού.
Ο λόγος για τον οποίο θάφτηκε το ασήμι παραμένει αβέβαιος. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αποτελεί περιουσία που αποκρύφθηκε σε μια περίοδο αστάθειας, πιθανώς με την πρόθεση να ανακτηθεί αργότερα. Εναλλακτικά, η εναπόθεσή τους ενδέχεται να είχε τελετουργικό χαρακτήρα, με τα νομίσματα να λειτουργούν ενδεχομένως ως προσφορά.
Ο εντοπισμός του κατά τη διάρκεια μιας ελεγχόμενης αρχαιολογικής ανασκαφής επέτρεψε στους ερευνητές να καταγράψουν με ακρίβεια τη θέση και το ευρύτερο αρχαιολογικό πλαίσιο των νομισμάτων — πληροφορίες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον προσδιορισμό του λόγου για τον οποίο ο «θησαυρός» εναποτέθηκε εκεί πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια.
Ίχνη ζωής 7.000 ετών κάτω από τη γη
Η ανασκαφή έδειξε ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα στον χώρο πηγαίνει πολύ πιο πίσω στον χρόνο. Τα παλαιότερα αντικείμενα περιλαμβάνουν έναν μικρό λειασμένο λίθινο πέλεκυ (ηλικίας 7.000 ετών), ο οποίος ενδέχεται να χρησιμοποιούνταν για τον καθαρισμό δασικών εκτάσεων, την επεξεργασία ξύλου ή σε οικοδομικές εργασίες.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης μια γυάλινη χάντρα της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου με μοτίβο «ματιού παγωνιού» (7ος ή 6ος αιώνας π.Χ.). Ταφές από την ίδια περίοδο περιείχαν κεραμικά αγγεία στα οποία είχαν τοποθετηθεί τρόφιμα και ποτά δίπλα στους νεκρούς (πιθανότατα ως εφόδια ή προσφορές στο πλαίσιο ταφικών τελετουργιών).
Στα τεκμήρια της καθημερινής ζωής κατά την κελτική περίοδο περιλαμβάνονται δύο ακέραιες μυλόπετρες από χειρόμυλο, οι οποίες ανακαλύφθηκαν στο εσωτερικό ενός ημιυπόγειου κτίσματος (σκαμμένου στο έδαφος).

Ίχνη μιας ρωμαϊκής αγροτικής έπαυλης
Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, η περιοχή αποτελούσε μέρος μιας αγροτικής έπαυλης (villa rustica). Παρόλο που τα κτίρια κατεδαφίστηκαν μεταγενέστερα και μεγάλο μέρος του οικοδομικού τους υλικού διασκορπίστηκε, οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να ανασυνθέσουν εν μέρει τη διάταξη του κεντρικού κτιρίου.
Το τμήμα που ανασκάφηκε κάλυπτε έκταση περίπου 300 τετραγωνικών μέτρων. Ανάμεσα στα ρωμαϊκά ευρήματα ξεχωρίζει ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο θραύσμα πλίνθου (τούβλου), το οποίο διατηρεί το αποτύπωμα πατούσας ενός σκύλου που προφανώς περπάτησε πάνω στην επιφάνειά του προτού αυτό στεγνώσει και σκληρύνει. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το τούβλο αυτό ενδέχεται να αποτελούσε αρχικά μέρος της επικάλυψης πάνω από τον θάλαμο θέρμανσης ενός ρωμαϊκού συστήματος ενδοδαπέδιας θέρμανσης (υπόκαυστου).
Οι ανασκαφές καταδεικνύουν τη μακρά ιστορία κατοίκησης γύρω από το σύγχρονο Σομπάτελι, με διαδοχικές κοινότητες να αξιοποιούν το τοπίο για εγκατάσταση, γεωργία, βιοτεχνικές δραστηριότητες και ταφές επί χιλιάδες χρόνια. Τα ευρήματα αναμένεται να εκτεθούν για το κοινό σε μια περιοδική έκθεση στο Μουσείο Σαβάρια (Savaria Museum) στο Σομπάτελι.