Σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της ελευθερίας του Τύπου στην Ινδία προκαλεί ο νόμος της κυβέρνησης του Ναρέντρα Μόντι για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, με δημοσιογραφικούς οργανισμούς να προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε κλείσιμο συντακτικών γραφείων.
Η υπόθεση έφτασε την Τρίτη 27 Οκτωβρίου στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας, όπου εξετάζεται μία από τις σημαντικότερες δικαστικές προσφυγές κατά της νομοθεσίας.
Σύμφωνα με το Reuters, 21 εκδοτικοί και δημοσιογραφικοί οργανισμοί, μεταξύ των οποίων εταιρείες που ανήκουν στους Ινδούς δισεκατομμυριούχους Μουκές Αμπάνι και Γκαουτάμ Αντάνι, αμφισβητούν τη συνταγματικότητα των σχετικών διατάξεων, υποστηρίζοντας ότι απειλούν την ερευνητική δημοσιογραφία και την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών.
«Πρόκειται για ένα καθεστώς προληπτικής λογοκρισίας»
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η απαίτηση να ζητούν οι δημοσιογράφοι τη συγκατάθεση των προσώπων για τα οποία πρόκειται να δημοσιεύσουν πληροφορίες.
Οι εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι μια τέτοια υποχρέωση θα μπορούσε να καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη τη δημοσίευση αποκαλύψεων και ερευνών, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν πρόσωπα που δεν επιθυμούν τη δημοσιοποίηση στοιχείων για τις δραστηριότητές τους.
«Αλλάζει ολόκληρη την έννοια του τι αποτελεί είδηση», δήλωσε ενώπιον των δικαστών η Μάνταβι Γκοράντια Ντιβάν, δικηγόρος της Ένωσης Εκδοτών Ψηφιακών Ειδήσεων (DNPA).
«Τα δημοσιογραφικά γραφεία θα κλείσουν, εάν πρέπει να ζητάμε άδεια. Τότε πρόκειται για ένα πλήρες καθεστώς προληπτικής λογοκρισίας», προειδοποίησε.
Οι δηλώσεις της αποτυπώνουν τον βασικό φόβο των εκδοτών: ότι η υποχρέωση προηγούμενης συγκατάθεσης θα μπορούσε να επιτρέψει σε πρόσωπα που βρίσκονται στο επίκεντρο δημοσιογραφικών ερευνών να εμποδίζουν τη δημοσίευση πληροφοριών.
Φόβοι και για την αποκάλυψη δημοσιογραφικών πηγών
Η δικαστική προσφυγή δεν περιορίζεται στο ζήτημα της συγκατάθεσης.
Οι 21 οργανισμοί υποστηρίζουν επίσης ότι ο νόμος θα μπορούσε να επιτρέψει στην κυβέρνηση να εντοπίζει τις πηγές των δημοσιογράφων, υπονομεύοντας μία από τις βασικότερες εγγυήσεις της ερευνητικής δημοσιογραφίας.
Όπως μετέδωσε το Reuters, οι εκδότες θεωρούν ότι η νομοθεσία μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα των μέσων ενημέρωσης να διερευνούν υποθέσεις δημόσιου ενδιαφέροντος.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απουσία ρητής εξαίρεσης για τη δημοσιογραφική δραστηριότητα.
Στο υπόμνημα που κατέθεσαν νωρίτερα τον Οκτώβριο, οι προσφεύγοντες επισήμαναν ότι ανάλογες εξαιρέσεις προβλέπονται σε νομοθετικά πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Βρετανίας και της Σιγκαπούρης.
Οι διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης και η συνέχεια της δικαστικής μάχης
Σύμφωνα με τους δημοσιογραφικούς οργανισμούς, σε συνάντηση που είχαν με κυβερνητικούς εκπροσώπους τον Αύγουστο έλαβαν διαβεβαιώσεις ότι η νομοθεσία θα προστατεύει την ελευθερία του Τύπου.
Ωστόσο, οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν συνοδεύτηκαν από ρητή πρόβλεψη εξαίρεσης των δημοσιογράφων από τις επίμαχες υποχρεώσεις.
Η απουσία μιας τέτοιας διάταξης αποτελεί, σύμφωνα με τους εκδότες, σοβαρό πρόβλημα, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμών στη δημοσιογραφική εργασία.
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας αποφάσισε να συνεχίσει την εξέταση της υπόθεσης τον Νοέμβριο.
Η δικαστική διαμάχη αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ελευθερία της ενημέρωσης, με τους προσφεύγοντες να ζητούν εγγυήσεις ότι η νέα νομοθεσία δεν θα μετατραπεί σε εργαλείο περιορισμού της δημοσιογραφικής έρευνας.
