Ενόψει της εξαιρετικά κρίσιμης εκλογικής αναμέτρησης στο Ισραήλ, το πολιτικό μέλλον του Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται πως δεν αποτελεί πλέον τον μοναδικό ή απαραίτητο πυλώνα για τους σχεδιασμούς της Ουάσινγκτον στη Μέση Ανατολή. Παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε σε επίσημη στήριξη προς τον μακροβιότερο Ισραηλινό Πρωθυπουργό, στους διαδρόμους του Λευκού Οίκου διαμορφώνεται μια διαφορετική πραγματικότητα: στενοί σύμβουλοι του Αμερικανού Προέδρου βλέπουν σημαντικές ευκαιρίες για την ατζέντα των ΗΠΑ ακόμη και στην περίπτωση που αναδειχθεί μια νέα ηγεσία στο Τελ Αβίβ.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το ειδησεογραφικό δίκτυο Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει συνεργαστεί ποτέ με άλλον Ισραηλινό πρωθυπουργό πέραν του Νετανιάχου και δεν διατηρεί προσωπική γνωριμία με κανέναν από τους υπόλοιπους διεκδικητές της εξουσίας.
Οι δυο τους έχουν διαμορφώσει μια στενή αλλά συχνά θυελλώδη σχέση, με έναν από τους συμβούλους του Τραμπ να περιγράφει την οπτική του Αμερικανού Προέδρου αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι, για εκείνον ο Νετανιάχου είναι «ο διάβολος που [ήδη] γνωρίζει».
Οι κρίσιμες βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ είναι προγραμματισμένες για την Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2026. Οι κάλπες θα ανοίξουν στις 07:00 το πρωί και θα κλείσουν στις 22:00 το βράδυ (τοπική ώρα), ενώ τα πρώτα στοιχεία από τα exit polls αναμένεται να δοθούν στη δημοσιότητα αμέσως μετά το κλείσιμό τους.
Η αναμέτρηση αυτή αποτελεί την πρώτη εκλογική διαδικασία από την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 και εκλαμβάνεται ευρέως ως ένα καθοριστικό, άτυπο δημοψήφισμα για την ηγεσία του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η στήριξη και οι εσωτερικές διαφωνίες
Έπειτα από δισταγμούς εβδομάδων, ο Τραμπ εξέφρασε την υποστήριξή του προς τον Νετανιάχου, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί πως μια τυχόν ήττα του θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Axios, Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη στήριξη αυτή ως μια στρατηγική «win-win» για τον Αμερικανό Πρόεδρο, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της κάλπης.
Εάν ο Νετανιάχου επικρατήσει ή παραμείνει στην εξουσία ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, ο Τραμπ θα μπορεί να πιστωθεί την πολιτική του διάσωση, χρησιμοποιώντας αυτό το έρεισμα για να αποσπάσει υποχωρήσεις.
Στον αντίποδα, εάν ο Νετανιάχου ηττηθεί και οι αντίπαλοί του σχηματίσουν κυβέρνηση, οι νέοι ηγέτες του Ισραήλ θα έχουν κάθε κίνητρο να καλλιεργήσουν θερμές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο, καθιστώντας την υποστήριξη του Τραμπ στον πολιτικό τους αντίπαλο μια απλή υποσημείωση.
Παρά ταύτα, όπως αποκαλύπτει το Axios επικαλούμενο πηγές με γνώση των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, πολλοί από τους στενότερους συμβούλους του Τραμπ ήταν αντίθετοι με την απόφαση στήριξης του Νετανιάχου, θεωρώντας πως έπρεπε να τηρήσει ουδετερότητα.
Χαρακτηριστική ήταν η στάση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος απέφυγε να ακολουθήσει τη γραμμή Τραμπ, την ίδια ώρα που εντείνεται η δυσαρέσκεια απέναντι στον Νετανιάχου σε τμήματα του κινήματος MAGA.
Σε δηλώσεις του προς δημοσιογράφους, ο Βανς ανέφερε πως δεν επιτίθεται ούτε υποστηρίζει τον «Μπίμπι» Νετανιάχου, προσθέτοντας ότι αυτό που μετράει είναι η στήριξη του προέδρου Τραμπ.
Ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος, ο οποίος είχε στηρίξει τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, λίγες ημέρες πριν από την εκλογική του ήττα τον Απρίλιο, ξεκαθάρισε πως δεν προτίθεται να εμπλακεί ξανά σε ξένες εκλογικές αναμετρήσεις.
Πηγές που επικαλείται το Axios αναφέρουν ότι ο Βανς περιλαμβάνεται μεταξύ των ανώτατων Αμερικανών αξιωματούχων που απογοητεύτηκαν από τον Νετανιάχου κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Ο Βανς και άλλοι κορυφαίοι συνεργάτες του Τραμπ θεωρούν πως οι εκτιμήσεις που παρείχε ο Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο πριν από τον πόλεμο αποδείχθηκαν λανθασμένες, εντείνοντας τις αμφιβολίες για το αν παραμένει ο κατάλληλος εταίρος για την επίτευξη των περιφερειακών στόχων της Ουάσινγκτον.
Η ατζέντα για τη Μέση Ανατολή
Με την ολοκλήρωση των εκλογών στο Ισραήλ και των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, ο Ντόναλντ Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια καθοριστική απόφαση για τη Μέση Ανατολή: το κατά πόσο θα συμμετάσχει μαζί με τον Νετανιάχου σε μια νέα ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.
Αν και ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός εμφανίζεται πρόθυμος να προχωρήσει, το εκλογικό αποτέλεσμα ενδέχεται να επηρεάσει τις αποφάσεις του Τραμπ ή τουλάχιστον τη χρονική συγκυρία μιας νέας ανάφλεξης.
Παράλληλα, ο Αμερικανός Πρόεδρος επιθυμεί να προσπεράσει τη διαμάχη με το Ιράν και να αφοσιωθεί σε μια φιλόδοξη διπλωματική ατζέντα.
Αυτή περιλαμβάνει την εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, τη διαμεσολάβηση για συμφωνίες του Ισραήλ με τον Λίβανο και τη Συρία, καθώς και την επίτευξη μιας ιστορικής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με το Axios, η πρόοδος αυτών των στόχων εξαρτάται άμεσα από το ποιος θα διακυβερνήσει το Ισραήλ και από τη σύνθεση της κυβέρνησης συνεργασίας που θα προκύψει.
Τους τελευταίους έξι μήνες, αρκετοί από τους ανώτατους συμβούλους του Τραμπ έχουν εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για τους χειρισμούς Νετανιάχου σε κρίσιμες περιφερειακές προτεραιότητες.
Στο μέτωπο της Γάζας, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους για τη διστακτικότητα του Νετανιάχου να προωθήσει την εφαρμογή του αμερικανικού ειρηνευτικού σχεδίου.
Στη Συρία, ο απεσταλμένος Τομ Μπάρακ διατηρεί ανάλογους προβληματισμούς για την τακτική της ισραηλινής κυβέρνησης απέναντι στη Δαμασκό και τις συνεχείς στρατιωτικές επιχειρήσεις στη συριακή επικράτεια.
Όσον αφορά τον Λίβανο και τη Δυτική Όχθη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και η ομάδα του, παρότι διατηρούν καλύτερη σχέση με τον Νετανιάχου, θεωρούν ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να κάνει περισσότερα για την ενίσχυση της λιβανέζικης κυβέρνησης, ενώ εκφράζουν δυσαρέσκεια για την αδυναμία συγκράτησης των επιθέσεων Ισραηλινών εποίκων εναντίον Παλαιστινίων.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια νέα ισραηλινή κυβέρνηση, χωρίς τη συμμετοχή των ακροδεξιών εταίρων του Νετανιάχου, θα ήταν πολύ πιο συνεργάσιμη.
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου, Άννα Κέλι, αρνήθηκε να σχολιάσει τις εξελίξεις, παραπέμποντας στο Axios στην ανάρτηση στήριξης του Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social.
Οι δημοσκοπήσεις
Την ίδια στιγμή, οι δημοσκοπήσεις συνθέτουν ένα σκηνικό έντονης αβεβαιότητας. Οι τελευταίες από τα τρία μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα του Ισραήλ δείχνουν ότι ο συνασπισμός του Νετανιάχου υπολείπεται σημαντικά της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, συγκεντρώνοντας μόλις 50 έδρες στην 120μελή Κνεσέτ -17 λιγότερες από τη σημερινή του δύναμη- με το κόμμα Λικούντ να υποχωρεί στις 20 έδρες από 32.
Αντίθετα, η αντιπολίτευση υπό τον πρώην αρχηγό του στρατού, Γκάντι Αϊζενκότ, συγκεντρώνει από 52 έως 56 έδρες, ενώ τα αραβικά κόμματα εξασφαλίζουν 14 έως 16 έδρες.
Μόνη εξαίρεση αποτελεί η δημοσκόπηση του φιλοκυβερνητικού Channel 14, που δίνει 60 έδρες στον συνασπισμό Νετανιάχου.
Προοπτική αδιεξόδου
Όπως υπογραμμίζει το Axios, τα στοιχεία αυτά δείχνουν προς ένα πιθανό πολιτικό αδιέξοδο, καθώς ούτε ο Νετανιάχου ούτε ο Αϊζενκότ φαίνεται να συμπληρώνουν τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο Αϊζενκότ θα έπρεπε να συμπεριλάβει τα αραβικά κόμματα -σενάριο που έχει αποκλείσει- ή να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας με την ανοχή τους, μια επιλογή που βρισκει αντίθετους ορισμένους από τους δυνητικούς εταίρους του.
Παράλληλα, μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας θεωρείται εξαιρετικά απίθανη, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για νέες προσφυγές στις κάλπες, με τον Νετανιάχου να διατηρεί την υπηρεσιακή πρωθυπουργία.
Έτσι, αντί για τον σχηματισμό μιας νέας κυβέρνησης που θα ήταν πιο δεκτική στην ατζέντα του Λευκού Οίκου, η εκλογική αναμέτρηση ενδέχεται να εγκλωβίσει τον Ντόναλντ Τραμπ σε μια παρατεταμένη διαχείριση ενός εξασθενημένου Νετανιάχου και ενός ισραηλινού πολιτικού συστήματος βυθισμένου σε μια νέα, διαρκή κρίση.
