Τι προσπαθεί να πετύχει η Άγκυρα με το επιχειρούμενο «γκριζάρισμα» της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης και την «περικύκλωση» του Καστελλόριζου.
Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Έπειτα από μία τριετία ελεγχόμενης ύφεσης στα ελληνοτουρκικά, όλα δείχνουν ότι η σχέση των δύο χωρών επιστρέφει στην πεπατημένη των εντάσεων. Τον Δεκαπενταύγουστο, οι Τούρκοι προχώρησαν στη μεγαλύτερη πρόκληση του τελευταίου διαστήματος ανακοινώνοντας τη θέσπιση δύο θαλάσσιων πάρκων στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, που θεσπίστηκαν με προεδρικό διάταγμα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δεν περιορίζονται στην αιγιαλίτιδα ζώνη της Τουρκίας, όπως συνέβη με τα ελληνικά. Η Άγκυρα επιχειρεί να εντάξει σε αυτά περιοχές διεθνών υδάτων, τα οποία επιθυμεί να μετατρέψει σε θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή, δίνοντας στην Τουρκία, τη δυνατότητα να επιβάλει ειδικούς όρους σε δραστηριότητες που συνδέονται με τις ελευθερίες της ανοιχτής θάλασσας.
Στο βορειοανατολικό Αιγαίο, η Τουρκία δημιουργεί περιορισμούς στην επικοινωνία μεταξύ ελληνικών νησιών, ειδικά μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, ενώ περιλαμβάνει ακόμη και τον κόλπο του Ξηρού. Στο Καστελλόριζο η χάραξη του πάρκου δημιουργεί την εικόνα μιας προσπάθειας αποκοπής του νησιού από τον υπόλοιπο ελληνικό κορμό.
Θαλάσσιες ζώνες
Η κίνηση της Άγκυρας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή περιβαλλοντική πρωτοβουλία. Εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθειά της να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από στρατηγικό δόγμα σε πολιτική πρακτική. Η θέσπιση των θαλάσσιων πάρκων αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Διπλωματικές πηγές θεωρούν πλέον δεδομένο ότι σειρά παίρνει το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες που θα σημαίνει την περαιτέρω θεσμική κατοχύρωση των τουρκικών διεκδικήσεων από την Εθνοσυνέλευση.
Η κίνηση αυτή οδηγεί σε εντάσεις και ραγδαία επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, κάτι που δείχνει και η σκληρή απάντηση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, αμέσως μετά τις τουρκικές ανακοινώσεις: «Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας.
Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στον βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται, συνεπώς, για ενέργεια, η οποία δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα», αναφέρει στην ανακοίνωσή του το ελληνικό ΥΠΕΞ και προσθέτει: «Ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών».
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, η Αθήνα δεν πρόκειται να μείνει εκεί, αλλά θα προχωρήσει και σε διάβημα προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, σε επιστολή στον ΟΗΕ και σε άλλες ενέργειες σε διεθνή fora.
Σε κάθε περίπτωση, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι το μέλλον στα ελληνοτουρκικά προδιαγράφεται θολό και όχι ήρεμο. Η Άγκυρα με αυτή την ενέργεια δείχνει ότι επιστρέφει στην πολιτική των διεκδικήσεων στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, στέλνοντας ταυτόχρονα ένα σαφές μήνυμα προς την Ελλάδα σε σχέση με τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Εστίες έντασης πλέον μπορούν να προκύψουν ανά πάσα στιγμή αν η Αγκυρα επιχειρήσει να επιβάλει απαγορεύσεις και να παρεμποδίσει δραστηριότητες ελληνικών πλοίων στις περιοχές που έχει ανακηρύξει θαλάσσια πάρκα. Και αναμένεται κλιμάκωση της έντασης σε περίπτωση που το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες έρθει στη Βουλή ή σε περίπτωση που η Αθήνα αποφασίσει να προχωρήσει με τις έρευνες βυθού για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και η Αγκυρα, όπως έκανε το 2024, αποφασίσει να τις παρενοχλήσει.
Όπως λένε χαρακτηριστικά διπλωματικές πηγές, η επανάληψη των ερευνών βυθού για την πόντιση του καλωδίου ενδεχομένως να αποτελέσει το πιο κρίσιμο τεστ για την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Το ότι η περίοδος που ξεκινά στο τέλος του καλοκαιριού δεν θα είναι ήρεμη, το έδειξε -πέρα από τις ανακοινώσεις για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα- και η αντίδραση της Άγκυρας όσον αφορά το ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ.
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί, δήλωσε ότι «δεν θα παράγει οποιεσδήποτε νομικές συνέπειες για τη χώρα μας στο πλαίσιο των αλληλένδετων προβλημάτων του Αιγαίου μεταξύ των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένων γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες».
Η παρέμβαση του Κετσελί προκάλεσε μια νέα αυστηρή απάντηση από το ελληνικό ΥΠΕΞ, το οποίο χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς του «αβάσιμους, απολύτως απαράδεκτους και απορριπτέους» που «καταδεικνύουν την εμμονή σε αναθεωρητικές θέσεις, οι οποίες δεν έχουν κανένα νόμιμο έρεισμα».
«Το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως ξεκάθαρο. Η ελληνική κυριαρχία ορίζεται σαφώς και οριστικώς από διεθνή συμβατικά κείμενα και δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Κάθε άλλη προσέγγιση αντιβαίνει στο Διεθνές Δίκαιο και θα λαμβάνει ανάλογη αντίδραση», τονίζει το υπουργείο Εξωτερικών.
Το ότι η περίοδος των «ήρεμων νερών» έχει φτάσει στο τέλος της αποδεικνύεται και από την επιδεικτική απουσία οποιασδήποτε διάθεσης για μια στοιχειώδη συνεννόηση με την ελληνική πλευρά. Το δείχνει η κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο, με την επανεμφάνιση των μαζικών παραβιάσεων από F-16 έπειτα από μια περίοδο σχετικής ηρεμίας.
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Μετά την υπογραφή του Συμφώνου της Μέκκας και το βάλτωμα της αμερικανικής ισχύος στα Στενά του Ορμούζ, η Τουρκία αισθάνεται ενισχυμένη και ελεύθερη να δοκιμάσει τα σχέδιά της στην ευρύτερη περιοχή, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το να ξεδιπλώσει την ηγεμονική της αντίληψη για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Όπως λένε έμπειροι διπλωμάτες, στην Άγκυρα έχει διαμορφωθεί η πεποίθηση πως «τώρα είναι η ευκαιρία». Κάτι που δεν προοιωνίζεται θετικές εξελίξεις για την Ελλάδα και μάλιστα σε μια προεκλογική χρονιά.
