Ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε ότι δεν έχει πλέον λόγο να κοιτάζει πίσω. Με τη φράση ότι «ο ιστορικός κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ έχει κλείσει» έβαλε ο ίδιος την τελεία σε μια πολιτική διαδρομή που σημάδεψε τη μεταπολιτευτική Αριστερά και άνοιξε, χωρίς περιστροφές, το κεφάλαιο της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Το μήνυμα είχε αποδέκτη την Κουμουνδούρου, όπου η εσωκομματική σύγκρουση βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη, με την ηγεσία να αμφισβητείται, τα κορυφαία στελέχη να συγκρούονται δημόσια και τις φυγόκεντρες τάσεις να ενισχύονται.
Των Γ. ΤΣΑΚΙΡΗ, Μ. ΖΑΦΕΙΡΙΑΔΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Η αντίθεση των δύο εικόνων είναι ενδεικτική των ανακατατάξεων που συντελούνται στον χώρο της Αριστεράς. Από τη μία, ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να επιβάλει μια νέα πολιτική ατζέντα, μιλώντας αποκλειστικά για κυβερνησιμότητα, πρόγραμμα και εξουσία. Από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να εγκλωβίζεται σε έναν κύκλο εσωστρέφειας, όπου η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τις εσωκομματικές ισορροπίες, τις αποφάσεις των οργάνων και την επόμενη ημέρα της ηγεσίας.
Το πρώτο μήνυμα ότι κινείται πλέον σε τελείως διαφορετικό πλαίσιο το έστειλε ο Αλ. Τσίπρας με τους 50 τομεάρχες που επέλεξε ως σκιώδη κυβέρνηση, τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν το man to man στους υπουργούς της κυβέρνησης.
Ο πρώην πρωθυπουργός βασίστηκε κυρίως σε πρόσωπα χωρίς κομματικές περγαμηνές, πανεπιστημιακούς, επιστήμονες, τεχνοκράτες, στελέχη της αυτοδιοίκησης, αλλά και νέα στελέχη που έχουν συνδεθεί με την ιδρυτική πορεία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, ενώ έχει ρίξει το βάρος στους παραγωγικούς τομείς, στην κοινωνική πολιτική, καθώς και στα ζητήματα θεσμών, δικαιωμάτων και εξωτερικής πολιτικής.
Στις «οδηγίες» του προς τους τομεάρχες, στην πρώτη συνεδρίαση μαζί τους, τους κάλεσε να μιλούν απλά αλλά όχι απλουστευτικά, να μην πατούν τις… πεπονόφλουδες που τους στήνουν οι αντίπαλοι, να εξηγούν όχι να εντυπωσιάζουν, με αυτοπεποίθηση, όχι με αλαζονεία.
«Αυτό που ζητούν οι πολίτες από εμάς δεν είναι μόνο κριτική. Ο πολιτικός κύκλος του κυρίου Μητσοτάκη είναι εμφανές αν όχι ότι έχει κλείσει, ότι κλείνει. Ο κόσμος περιμένει από εμάς να δει και να ακούσει το όραμα και το σχέδιο της εναλλακτικής διακυβέρνησης», είπε χαρακτηριστικά.
Το παρελθόν
Το δεύτερο μήνυμα δόθηκε με την τελευταία συνέντευξή του, η οποία είχε σαφές πολιτικό αποτύπωμα. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, όπως υπογράμμισε, δεν δημιουργήθηκε για να αναπαράγει ισορροπίες του παρελθόντος ούτε για να λειτουργήσει ως μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά για να καλύψει -όπως ο ίδιος εκτιμά- ένα υπαρκτό πολιτικό κενό στον προοδευτικό χώρο. Η επιμονή του ότι δεν ενδιαφέρεται για «καταγραφή ποσοστών», αλλά για την οικοδόμηση μιας εναλλακτικής πρότασης εξουσίας, δείχνει και τη στρατηγική επιλογή να μεταφέρει τη συζήτηση από την εκλογική συγκυρία στο επίπεδο της πολιτικής ηγεμονίας.
«Δεν επέστρεψα στην ενεργό πολιτική δράση για να καταγράφω ποσοστά», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στόχος της ΕΛ.Α.Σ είναι να αποτελέσει μια κυβερνώσα δύναμη της Αριστεράς και όχι μια παράταξη που περιορίζεται μόνο στη διαμαρτυρία. «Στόχος μου δεν είναι να είμαι αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά να κυβερνήσω», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Αλ. Τσίπρας.
Οσον αφορά τους πρώην συντρόφους του στον ΣΥΡΙΖΑ, ήταν σαφής. «Αν παραιτηθούν, είναι ευπρόσδεκτοι», είπε αφήνοντας την πόρτα ανοιχτή, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο για ακόμη μία φορά ότι τα όργανα της ΕΛ.Α.Σ θα κρίνουν και θα αποφασίσουν τα ψηφοδέλτια του κόμματος.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αποστροφή του ότι «ρεζερβέ θέσεις δεν υπάρχουν» για όσους θελήσουν να ενταχθούν στο νέο εγχείρημα. Πρόκειται για μήνυμα διπλής κατεύθυνσης: αφενός διατηρεί ανοιχτό το πεδίο συμμετοχής, αφετέρου αποτρέπει την εικόνα μιας μηχανικής μετακίνησης στελεχών από τον ΣΥΡΙΖΑ. Η έμφαση στις συλλογικές διαδικασίες και στην ισότιμη συμμετοχή λειτουργεί ως προσπάθεια συγκρότησης νέας πολιτικής ταυτότητας με διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα παραδοσιακά κομματικά σχήματα.
Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός επιχείρησε να δώσει και σαφές προγραμματικό στίγμα, εστιάζοντας σε ζητήματα φορολογικής δικαιοσύνης, ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους και αναδιανομής. Η αναφορά σε εθνικό ταμείο ανάπτυξης και σε αύξηση των αποδοχών κρίσιμων επαγγελματικών κατηγοριών εντάσσεται στην προσπάθεια διαμόρφωσης ενός συνεκτικού οικονομικού αφηγήματος, το οποίο θα παρουσιαστεί αναλυτικά το επόμενο διάστημα.
Στον αντίποδα, ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να κινείται σε περιβάλλον έντονης εσωτερικής πίεσης. Ο Σωκράτης Φάμελλος επιχείρησε να επαναβεβαιώσει τη γραμμή της συλλογικής λειτουργίας και της οργανωτικής συνοχής, τονίζοντας ότι οι αποφάσεις των οργάνων πρέπει να γίνουν σεβαστές. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις κορυφαίων στελεχών κατέδειξαν ότι η κρίση παραμένει ενεργή και πολυεπίπεδη.
Ο Παύλος Πολάκης άσκησε ευθεία κριτική στη στρατηγική της ηγεσίας, θέτοντας ζήτημα αλλαγής πορείας. Ο Νίκος Παππάς εστίασε στην απουσία σαφούς οδικού χάρτη και στη δημοσκοπική κάμψη, ενώ η Ρένα Δούρου προειδοποίησε ότι η παράταση της εσωστρέφειας υπονομεύει την εκλογική ετοιμότητα του κόμματος. Η συζήτηση για ενδεχόμενη νέα συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής αποτυπώνει ότι η εσωκομματική αντιπαράθεση δεν έχει κλείσει, αλλά μεταφέρεται σε νέα επίπεδα.
Την εικόνα επιβάρυναν και δημόσιες τοποθετήσεις όπως εκείνη του Κώστα Μπάρκα, ο οποίος δήλωσε πως «ο ΣΥΡΙΖΑ θα είναι παρών στις εκλογές όχι ενδεχομένως ως ενιαίο κόμμα», δείχνοντας πως πλέον τα τύμπανα μίας ακόμη διάσπασης ηχούν δυνατά.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Αλ. Τσίπρας επιλέγει συνειδητά να μην εμπλακεί στην καθημερινή εσωκομματική αντιπαράθεση. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του περιορίζονται σε ζητήματα πολιτικής κατεύθυνσης και προγραμματικού λόγου, αποφεύγοντας την αντιπαράθεση με πρόσωπα και εσωτερικές ισορροπίες. Η επιλογή αυτή ενισχύει την εικόνα ενός πολιτικού που επιχειρεί να τοποθετηθεί στο επόμενο πολιτικό κύμα, αφήνοντας πίσω του τις συγκρούσεις που κυριάρχησαν στο πρόσφατο παρελθόν.
Πόλεμος σε δύο μέτωπα
Στην αντεπίθεση με στόχο πλέον το εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα θέλει να περάσει ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος επιχειρεί για πρώτη φορά μια αντίστιξη με τους βασικούς πολιτικούς του αντιπάλους. Περιγράφοντας το «επιτελικό κράτος» του Κυριάκου Μητσοτάκη ως ένα «σύστημα εξουσίας ιδιωτικής χρήσης» και την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλ. Τσίπρα ως ένα «προσωπικό κόμμα Ι.Χ.», μιλά για «προσωπικά συστήματα εξουσίας» που κατ’ εξοχήν παράγουν αδιαφάνεια, αντιπαραβάλλοντας το ΠΑΣΟΚ ως ένα κόμμα του λαού, των μελών, ένα δημοκρατικό κόμμα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, το οποίο λειτουργεί ως κύτταρο δημοκρατίας και μπορεί να διασφαλίσει τη σταθερότητα, τη συνέπεια, την αξιοπιστία, χωρίς εξαρτήσεις από τα συμφέροντα.
Μπορεί ο Ν. Ανδρουλάκης να μην τοποθετεί επισήμως τους δύο πολιτικούς άνδρες στο ίδιο κάδρο, υποστήριξε όμως ότι «αν το ΠΑΣΟΚ δεν είναι ισχυρό κόμμα στις επόμενες εθνικές εκλογές και έχουμε μια πολιτική εικόνα “Μητσοτάκη – Τσίπρα”, νομίζω ότι θα μπούμε στη μηχανή του χρόνου και θα πάμε πολύ πίσω σε μια εποχή τοξικότητας, μισαλλοδοξίας, μηδενικού σεβασμού των θεσμών, σε μια περίοδο αστάθειας». Στην πραγματικότητα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να αποδομήσει ένα ενδεχόμενο νέο δίπολο μεταξύ Μητσοτάκη και Τσίπρα, υπονοώντας ότι σε μια τέτοια περίπτωση η χώρα θα επέστρεφε σε νέες περιπέτειες, με δοκιμασίες για τους θεσμούς, τη δημοκρατία, την οικονομία και την κοινωνία, με παιχνίδια με τη Δικαιοσύνη, στησίματα πολιτικών αντιπάλων και έωλες υποσχέσεις, όπως εκείνες που θα… έσκιζαν τα μνημόνια. Με τις επιλογές του αυτές καθιστά σαφές ότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει πλέον μέτωπο μόνο με τη Ν.Δ. αλλά και με την ΕΛ.Α.Σ, με την οποία πλέον υφίσταται εμπόλεμη κατάσταση, με στόχο να αποτρέψει σε πρώτη φάση πιθανές διαρροές προς το κόμμα του Αλ. Τσίπρα.
Οι δημοσκοπήσεις
«Διαβάζοντας» κάπως διαφορετικά τις δημοσκοπήσεις, στο ΠΑΣΟΚ υποστηρίζουν ότι οι μετρήσεις αποτελούν έναν καμβά. Δείχνουν δηλαδή ότι η Ν.Δ. υφίσταται μια φθορά, είναι σε αποδρομή, αλλά οι ψηφοφόροι που την εγκαταλείπουν κατευθύνονται στην αποχή, στους αναποφάσιστους ή στον… καναπέ τους. Από την άλλη πλευρά, διαπιστώνουν ένα κατακερματισμένο τοπίο στην προοδευτική αντιπολίτευση, που δεν έχει όμως προοπτική, αφού «όταν έρχεσαι με τα ποσοστά που έφυγες ως “αποτυχημένος”, αυτό δεν μπορεί να συνιστά πολιτική αλλαγή», όπως χαρακτηριστικά λένε στο ΠΑΣΟΚ, «φωτογραφίζοντας» τον Αλ. Τσίπρα. Σε αυτό το σκηνικό, η Χαριλάου Τρικούπη διαβεβαιώνει ότι υπάρχει ένα κόμμα στο οποίο μπορούν οι ψηφοφόροι να νιώσουν ασφάλεια, είτε επέλεξαν τη Ν.Δ. στο παρελθόν, είτε ανήκουν στους λεγόμενους κεντρώους, ή τους προοδευτικούς πολίτες της χώρας. Και αυτό δεν είναι άλλο από το ΠΑΣΟΚ.
Το δίπολο
Δεν είναι τυχαίο ότι στη Χαριλάου Τρικούπη περιγράφουν ένα τυχόν νέο δίπολο Μητσοτάκη – Τσίπρα ως «οπισθοδρόμηση» και αντιπαραβάλλουν το ΠΑΣΟΚ ως εκείνη την πολιτική δύναμη που θα οριοθετήσει τις εξουσίες της. Μιλούν για ένα κόμμα με πρόγραμμα, στελέχη και κουλτούρα δημοκρατίας, που έχει πολιτικό αντίπαλο τη σημερινή κυβέρνηση και στοχεύει στη νίκη στις εκλογές για να γίνει παρελθόν η Ν.Δ. Την ίδια ώρα, όμως, εξηγούν ότι την πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να τη φέρει ο Αλ. Τσίπρας, ένας άνθρωπος που έχει ήδη δοκιμαστεί και έχει φέρει συγκεκριμένα αποτελέσματα στο παρελθόν. «Να φύγει το ένα σύστημα Ι.Χ. και να έρθει ένα άλλο σύστημα Ι.Χ.;», λένε, θυμίζοντας με νόημα πως ο Ν. Ανδρουλάκης πιστεύει σε ένα άλλο μοντέλο εξουσίας και σε έναν άλλο τρόπο αντίληψης της διαχείρισης του κράτους. «Είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει εξαρτήσεις ή προστάτες και δεν έχει κυβερνήσει μέχρι σήμερα, για να έχει αποτύχει. Ευαγγελίζεται μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα, με διάκριση των εξουσιών και πόλεμο κατά της διαφθοράς, με ένα κράτος που θα σέβεται τα χρήματα του πολίτη», λένε για τον πρόεδρό τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Χαριλάου Τρικούπη εκτιμά ότι η κυβέρνηση θα κηρύξει εκλογές όποτε νιώσει ότι τη βολεύει περισσότερο και ετοιμάζονται για την τελική ευθεία της μάχης. Συνεχίζουν προγραμματικά και επενδύοντας στην εξωστρέφεια, με τον Ν. Ανδρουλάκη να επισκέπτεται, σήμερα, την Κάσο και αμέσως μετά την Κάρπαθο. Πρόκειται για μια εβδομάδα αφιερωμένη στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα, με τον πρόεδρο και τους αρμόδιους τομεάρχες να επιδιώκουν συναντήσεις με τους αρμόδιους υπουργούς, προκειμένου να έχουν θεσμική ενημέρωση για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα της χώρας, πριν φτάσουμε στη μεγάλη εκδήλωση της Θεσσαλονίκης με αυτή τη θεματική στις 6 Ιουλίου. Σε αυτή τη μίνι ημερίδα, ο Ν. Ανδρουλάκης αναμένεται να παρουσιάσει τη στρατηγική του κόμματος για θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής, να εξηγήσει τι εννοεί με το «νέο Ελσίνκι» στα ελληνοτουρκικά, αλλά και την ανάγκη -παρότι το ΠΑΣΟΚ στηρίζει κάθε εγχείρημα υπέρ της καλύτερης άμυνας της χώρας- να μη μένει εκτός κάδρου η εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Αμέσως μετά, σειρά θα πάρει άλλη θεματική εκδήλωση, που θα εστιάζει αυτή τη φορά στους συνταξιούχους, ενώ παράλληλα θα τρέχει αφενός η διεύρυνση, αφετέρου η συγκρότηση των ψηφοδελτίων που προχωρά επίσης κανονικά.
Τελευταία προσθήκη που έχει ανακοινωθεί -αυτή τη φορά από τον χώρο της αυτοδιοίκησης- είναι του Γιάννη Σγουρού, ενός ανθρώπου που έχει συνδέσει το όνομά του τόσο με τον αθλητισμό όσο και με τη Νομαρχία Αθηνών και την Περιφέρεια Αττικής αντίστοιχα, αλλά πλέον περνά στην κεντρική πολιτική σκηνή του τόπου, διεκδικώντας μια θέση με το ψηφοδέλτιο του ΠΑΣΟΚ στην Α’ Αθήνας. Η συνάντησή του, πάντως, με τον πρόεδρο του κόμματος πριν από την ανακοίνωση της υποψηφιότητας έκανε πολλούς να μιλούν για την αρχή τέτοιων συναντήσεων και κυρίως για την αρχή νέων ανακοινώσεων, που θα έχουν να κάνουν και με ηχηρές μεταγραφές στο εξής.
