Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Εργασίας, τα πρόσφατα στοιχεία των διεθνών οργανισμών αποτυπώνουν μια ζοφερή πραγματικότητα. Παρά τις δεσμεύσεις και τις παγκόσμιες καμπάνιες, εκατομμύρια ανήλικοι στερούνται το δικαίωμα στην εκπαίδευση και την ανέμελη παιδική ηλικία, εγκλωβισμένοι σε σκληρές και συχνά επικίνδυνες συνθήκες εργασίας προκειμένου να επιβιώσουν.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα του μόλις 14 ετών Ριάμ, ο οποίος εργάζεται σε μηχανουργείο στην περιοχή Ραγερμπαζάρ της Ντάκα, χωρίς κανέναν απολύτως εξοπλισμό ασφαλείας. Μια εικόνα, που καθρεφτίζει τη σκληρή καθημερινότητα, δισεκατομμυρίων ανηλίκων.
Σήμερα, σε όλο τον κόσμο υπάρχουν περίπου 2,4 δισεκατομμύρια παιδιά κάτω των 18 ετών. Από αυτά, σχεδόν 138 εκατομμύρια, δηλαδή περίπου ένα στα 17 παιδιά, είναι θύματα παιδικής εργασίας. Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) και της UNICEF, είναι ότι 54 εκατομμύρια εξ αυτών απασχολούνται σε επικίνδυνες εργασίες που απειλούν άμεσα την υγεία και τη σωματική τους ακεραιότητα.
Το ανεκπλήρωτο ορόσημο και οι «αόρατοι» κίνδυνοι
Το 2015, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, είχε θέσει ως παγκόσμιο στόχο την πλήρη εξάλειψη της παιδικής εργασίας έως το 2025. Η προθεσμία αυτή παρήλθε χωρίς αποτέλεσμα. Παρά τη συνολική μείωση των δεικτών, δύο στα πέντε εργαζόμενα παιδιά εξακολουθούν να εκτελούν επικίνδυνα καθήκοντα, τα οποία περιλαμβάνουν βαριά χειρωνακτική εργασία, έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες, χρήση επικίνδυνων μηχανημάτων, εξαντλητικά ωράρια και εργασία σε παντελώς ακατάλληλα περιβάλλοντα.
Η ηλικιακή κατανομή των 54 εκατομμυρίων παιδιών που βρίσκονται σε καθεστώς επικίνδυνης εργασίας σοκάρει:
- 10,3 εκατομμύρια παιδιά (περίπου 1 στα 5) είναι ηλικίας μόλις 5 έως 11 ετών.
- 12,8 εκατομμύρια παιδιά (περίπου 1 στα 4) ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 12-14 ετών.
- 30,8 εκατομμύρια παιδιά (περίπου 4 στα 7) είναι έφηβοι 15 έως 17 ετών.
Η UNICEF και η ΔΟΕ προειδοποιούν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι οι συνθήκες αυτές προκαλούν τραυματισμούς, χρόνιες ασθένειες και ανεπανόρθωτες βλάβες στη σωματική και ψυχική ανάπτυξη των ανηλίκων. Παράλληλα, η αποχή από την εκπαίδευση εγκλωβίζει τις οικογένειές τους σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας που κληροδοτείται από γενιά σε γενιά.
Οι κλάδοι της οικονομίας που «τρέφονται» από τους ανηλίκους
Ο πρωτογενής τομέας παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης παιδιών παγκοσμίως. Η γεωργία συγκεντρώνει το 61% των συνολικών περιπτώσεων, πράγμα που σημαίνει ότι περίπου 84 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται σε χωράφια, δάση, αλιευτικά σκάφη και στην κτηνοτροφία. Σε πολλές αγροτικές κοινότητες, το μεροκάματο ξεκινά πριν από την ανατολή του ηλίου, καθιστώντας αδύνατη τη σχολική παρακολούθηση. Τα παιδιά μεταφέρουν βαριά τσουβάλια, ψεκάζουν καλλιέργειες με τοξικά φυτοφάρμακα, χειρίζονται κοφτερά εργαλεία και εργάζονται κάτω από συνθήκες ακραίας ζέστης.
Την ίδια στιγμή, ο τομέας των υπηρεσιών –στον οποίο περιλαμβάνονται οι οικιακές εργασίες, το λιανικό εμπόριο και η φιλοξενία– απορροφά το 27% των εργαζόμενων παιδιών. Το υπόλοιπο 13% εντοπίζεται στη βαριά βιομηχανία, τις κατασκευές και τα ορυχεία.
Η γεωγραφία της εκμετάλλευσης και οι δομικές αιτίες
Από τις φυτείες κακάο στη Δυτική Αφρική μέχρι τους ορυζώνες της Νότιας Ασίας, η γεωργία πρωταγωνιστεί στην παιδική εκμετάλλευση, κυρίως επειδή πρόκειται για έναν τομέα άτυπο, που βασίζεται στην οικογενειακή εργασία και είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί ή να ρυθμιστεί νομικά.
Η Lucia Soleti, εκτελούσα χρέη αναπληρώτριας εκπροσώπου προγραμμάτων της UNICEF στην Γκάνα, επισημαίνει ότι η παιδική εργασία στη Δυτική Αφρική τροφοδοτείται από τη βαθιά φτώχεια, την έλλειψη κοινωνικών δομών, καθώς και από τα συνεχή κλιματικά και οικονομικά σοκ. Μόνο στην Γκάνα, περισσότερα από 1,1 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 5 έως 17 ετών επηρεάζονται άμεσα, δουλεύοντας κυρίως στα χωράφια, στα ορυχεία, στο ψάρεμα και σε σπίτια.
Το επίκεντρο της παγκόσμιας κρίσης παραμένει η Υποσαχάρια Αφρική, όπου εργάζονται 87 εκατομμύρια παιδιά, αριθμός μεγαλύτερος από ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο μαζί. Η ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση, οι πολεμικές συγκρούσεις και η οικονομική αστάθεια έχουν εξανεμίσει τα όποια θετικά βήματα είχαν σημειωθεί τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, η περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού κατέγραψε την πιο αισθητή μείωση, αν και η παιδική εργασία παραμένει βαθιά ριζωμένη στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες προϊόντων (τρόφιμα, ένδυση, ορυκτά) που καταλήγουν στις αγορές της Δύσης.
Αναλύοντας την κατάσταση στη Νιγηρία, η Mona Aika, επικεφαλής του τμήματος προστασίας παιδιών της UNICEF στη χώρα, τονίζει στο Al Jazeera ότι το πρόβλημα είναι βαθύτατα συστημικό και δεν λύνεται απλώς με σεμινάρια ή αστυνομική καταστολή:
«Η αργή υποχώρηση των ποσοστών στην Υποσαχάρια Αφρική, οφείλεται σε πολλούς δομικούς παράγοντες: στη φτώχεια, στην περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση, στις αδύναμες κοινωνικές δομές, στην εξάρτηση των αγροτικών νοικοκυριών από τα χέρια της οικογένειας, στις εκτοπίσεις πληθυσμών, στα κλιματικά σοκ και στην αδυναμία εφαρμογής των νόμων. Για να αλλάξει αυτό, απαιτούνται ισχυρά συστήματα παιδικής προστασίας, κοινωνική πρόνοια, στήριξη του εισοδήματος των φτωχών οικογενειών και, πάνω απ’ όλα, μια διαρκής, συντονισμένη κρατική δράση».
Πηγή: Al Jazeera
