Η προστασία της υγείας του εγκεφάλου μπορεί να ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα προβλήματα μνήμης. Νέα μελέτη δείχνει ότι τρεις παράγοντες που μπορούν να αντιμετωπιστούν —η υπέρταση, ο διαβήτης και το κάπνισμα— συνδέονται με το χρονικό διάστημα που μπορεί να ζήσει κάποιος χωρίς άνοια. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κομμάτι μιας στρατηγικής για υγιή γήρανση.
Οι 3 παράγοντες που συνδέονται με λιγότερα χρόνια χωρίς άνοια, σύμφωνα με νέα μελέτη
Η άνοια επηρεάζει περισσότερα από 57 εκατομμύρια ανθρώπους, με τα αίτια και τις επιπτώσεις της να συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο εντατικής επιστημονικής έρευνας. Μάλιστα, το 42% των ενηλίκων διατρέχει κίνδυνο να εμφανίσει άνοια κάποια στιγμή μετά την ηλικία των 55 ετών. Παρόλο που ορισμένοι παράγοντες, όπως η ηλικία και η γονιδιακή προδιάθεση, βρίσκονται εκτός του ελέγχου μας, μελέτες δείχνουν ότι άλλοι παράγοντες μπορούν να τροποποιηθούν.
Μια νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Neurology Open Access παρακολούθησε περισσότερους από 12.000 ενήλικες για 26 χρόνια. Η έρευνα έδειξε ότι τρεις παράγοντες —η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα— έχουν τεράστια επίδραση στα χρόνια που ζει κανείς χωρίς συμπτώματα άνοιας. Δηλαδή, μπορούν να μειώσουν τα χρόνια υγιούς εγκεφαλικής λειτουργίας.
- Άτομα χωρίς κανέναν από τους 3 παράγοντες κινδύνου: Είχαν κατά μέσο όρο 30 χρόνια υγιούς εγκεφαλικής λειτουργίας μετά την ηλικία των 55 ετών.
- Άτομα και με τους 3 παράγοντες κινδύνου: Είχαν κατά μέσο όρο μόλις 17,5 χρόνια χωρίς άνοια.
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 12.409 ενήλικες που συμμετείχαν στη μακροχρόνια μελέτη Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC), η οποία παρακολουθεί εθελοντές από το 1986. Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν αρχικά υγιείς (χωρίς άνοια), ηλικίας 45 έως 65 ετών, και η παρακολούθησή τους διήρκεσε κατά μέσο όρο 26 χρόνια.
Στην αρχή της έρευνας, κάθε συμμετέχων αξιολογήθηκε για τρεις βασικούς παράγοντες κινδύνου:
- Υψηλή αρτηριακή πίεση (Υπέρταση)
- Σακχαρώδης διαβήτης
- Κάπνισμα
Στη συνέχεια, μέσω στατιστικών μοντέλων, οι επιστήμονες υπολόγισαν το προσδόκιμο επιβίωσης χωρίς άνοια για τις ηλικίες από 55 έως 95 ετών, συσχετίζοντας τα χρόνια εγκεφαλικής υγείας με τον αριθμό των επιβαρυντικών παραγόντων που είχε κάθε άτομο στη μέση ηλικία.
Τι έδειξε η μελέτη για την άνοια και τους παράγοντες κινδύνου
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι συμμετέχοντες που δεν είχαν κανέναν από τους τρεις παράγοντες κινδύνου αναμενόταν να ζήσουν περίπου 30,1 χρόνια χωρίς άνοια από την ηλικία των 55 ετών.
Κάθε επιπλέον παράγοντας κινδύνου μείωνε αυτόν τον αριθμό, ενώ όσοι εμφάνιζαν και τους τρεις παράγοντες είχαν κατά μέσο όρο μόλις 17,5 χρόνια χωρίς άνοια — μια διαφορά της τάξης των 13 ετών.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών ομάδων:
- Φύλο: Οι γυναίκες κατέγραψαν περισσότερα χρόνια χωρίς άνοια σε σύγκριση με τους άνδρες, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παραγόντων κινδύνου που είχαν.
- Φυλή: Οι λευκοί συμμετέχοντες είχαν κατά μέσο όρο περισσότερα χρόνια χωρίς άνοια σε σύγκριση με τους μαύρους συμμετέχοντες.
Ωστόσο, οι ερευνητές επεσήμαναν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως αυτοί οι τρεις παράγοντες προκαλούν άμεσα την άνοια. Αντίθετα, η παρουσία τους στη μέση ηλικία συνδέθηκε απλώς με λιγότερα χρόνια χωρίς τη νόσο.
Επιπλέον, οι παράγοντες κινδύνου αξιολογήθηκαν μόνο μία φορά στην αρχή της έρευνας. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν αλλαγές που συνέβησαν αργότερα (όπως η διακοπή του καπνίσματος ή η μεταγενέστερη εμφάνιση διαβήτη) δεν καταγράφηκαν στα τελικά αποτελέσματα.
Πώς εφαρμόζονται αυτά τα ευρήματα στην καθημερινή ζωή
«Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να αντιμετωπίζουν ενεργά αυτούς τους παράγοντες στη μέση ηλικία, ως στρατηγική για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου για περισσότερο από μία δεκαετία», δήλωσε ο Josef Coresh, M.D., Ph.D., επικεφαλής της μελέτης και ιδρυτικός διευθυντής του Optimal Aging Institute στο NYU Langone.
Τα καλά νέα είναι ότι και οι τρεις παράγοντες κινδύνου που εντόπισε η μελέτη μπορούν είναι διαχειρίσιμοι μέσω ενός συνδυασμού αλλαγών στον τρόπο ζωής και ιατρικής φροντίδας.
Άνοια: 3 στρατηγικές πρόληψης βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα
- Τακτικός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης
- Έλεγχος του σακχάρου του αίματος
- Διακοπή του καπνίσματος
Τακτικός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης
Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) συχνά δεν παρουσιάζει συμπτώματα, γι’ αυτό και αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος». Το να γνωρίζετε τις τιμές της πίεσής σας είναι το πρώτο βήμα. Επιπλέον, εξετάστε τα ενδεχόμενα να:
- Μειώσετε την πρόσληψη νατρίου (αλάτι).
- Καταναλώνετε περισσότερες τροφές πλούσιες σε κάλιο.
- Υιοθετήσετε ένα διατροφικό πρότυπο βασισμένο σε φυτικές τροφές (plant-forward diet).
Έλεγχος του σακχάρου του αίματος
Σύμφωνα με την έρευνα, ο διαβήτης αποτελεί έναν από τους πιο τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για άνοια και συνδέεται στενά με τη διατροφή. Αποτελεσματικές στρατηγικές για τη ρύθμιση του σακχάρου είναι:
- Η κατανάλωση λιγότερης προστιθέμενης ζάχαρης.
- Η αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών.
- Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.
Διακοπή του καπνίσματος
Το κάπνισμα συνδέεται με την επιταχυνόμενη γήρανση του εγκεφάλου μέσω πολλαπλών μηχανισμών, όπως η μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο και η αυξημένη συστημική φλεγμονή. Η διακοπή του καπνίσματος σε οποιαδήποτε ηλικία ωφελεί την υγεία, αλλά όσο νωρίτερα γίνει, τόσο το καλύτερο.
