Φανταστείτε έναν φυσικό «καθαριστή» των θαλασσών που όχι μόνο προστατεύει τις ακτές από τα μανιασμένα κύματα, αλλά αποτελεί και το ιδανικό καταφύγιο για χιλιάδες θαλάσσια είδη.
Ο λόγος για τους υποθαλάσσιους υφάλους που σχηματίζονται από πυκνές αποικίες στρειδιών.
Αν και για τους περισσότερους από εμάς τα στρείδια είναι απλώς ένας εκλεκτός γαστρονομικός μεζές, για τους επιστήμονες αποτελούν έναν από τους πολυτιμότερους «πνεύμονες» των ωκεανών μας. Δυστυχώς, η ανθρώπινη δραστηριότητα και η κλιματική αλλαγή οδήγησαν στην εξαφάνιση του μεγαλύτερου μέρους τους κατά τον τελευταίο αιώνα. Σήμερα, όμως, μια νέα ανατρεπτική επιστημονική μελέτη έρχεται να ρίξει φως σε έναν κυριολεκτικά κρυμμένο θησαυρό, αποδεικνύοντας ότι η επιστροφή αυτών των οικοσυστημάτων στις θάλασσές μας δεν είναι απλώς μια πράξη οικολογικής ευαισθησίας, αλλά μια επένδυση μαμούθ τρισεκατομμυρίων δολαρίων για την παγκόσμια οικονομία.
Οι επιστήμονες εντόπισαν τεράστιες παράκτιες περιοχές όπου οι ύφαλοι στρειδιών θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν, αλλά σήμερα απουσιάζουν σχεδόν πλήρως. Υπολογίζεται ότι το 85% των υφάλων στρειδιών του πλανήτη έχει εξαφανιστεί τον τελευταίο αιώνα, παρασύροντας μαζί του οικοσυστήματα που προστατεύουν τις ακτογραμμές, στηρίζουν τη θαλάσσια ζωή και βοηθούν στη διατήρηση της καθαριότητας των παράκτιων υδάτων.
Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η αποκατάσταση αυτών των υφάλων θα μπορούσε να αποδεσμεύσει οικολογικά οφέλη αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων. «Εδώ εκτιμούμε ότι η πλήρης αποκατάσταση των υφάλων στρειδιών στις δέκα κορυφαίες χώρες-σημεία ενδιαφέροντος (hotspots) παγκοσμίως θα απέδιδε ένα Ακαθάριστο Οικοσυστημικό Προϊόν (GEP) ύψους 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων», δήλωσε ο Δρ. Matteo Convertino, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Tsinghua και κύριος συγγραφέας της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Marine Science.
ύφαλοι στρειδιώνs
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το Ακαθάριστο Οικοσυστημικό Προϊόν (GEP) για να εκτιμήσουν την αξία των οφελών που παρέχει η φύση στους ανθρώπους και το περιβάλλον. Σε αντίθεση με τους συμβατικούς δείκτες οικονομικής παραγωγής, το GEP συνυπολογίζει οικολογικές υπηρεσίες όπως ο καθαρισμός του νερού, η αποθήκευση άνθρακα και η προστασία των ακτών.
Η «κρυφή» αξία των υφάλων στρειδιών: Ένας υποτιμημένος οικολογικός θησαυρός
Οι ύφαλοι στρειδιών προσφέρουν πολύ περισσότερα από μια απλή προμήθεια θαλασσινών. Καθώς τα στρείδια φιλτράρουν το νερό, απομακρύνουν τα αιωρούμενα σωματίδια, ενώ το οικοσύστημα του υφάλου που τα περιβάλλει βοηθά στη ρύθμιση των θρεπτικών συστατικών.
Αυτές οι υποθαλάσσιες δομές μειώνουν επίσης την ενέργεια των κυμάτων κατά μήκος των ακτογραμμών και παρέχουν περιοχές τροφοδοσίας, καταφύγιο και βιότοπους αναπαραγωγής για ψάρια και ασπόνδυλα. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι οι ύφαλοι που θα καταλάμβαναν όλες τις κατάλληλες περιοχές οι οποίες εντοπίστηκαν στην ανάλυσή τους, θα μπορούσαν να φιλτράρουν τεράστιες ποσότητες νερού.
Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, η εκτιμώμενη δυναμική έφτασε τα 77,58 τετράκις εκατομμύρια λίτρα. Στις περιοχές του μοντέλου, οι αποκατεστημένοι ύφαλοι θα μπορούσαν επίσης να δεσμεύουν έως και 12,3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους άνθρακα ετησίως. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η συνδυασμένη δυνητική ετήσια αξία του καθαρισμού του νερού, της απομάκρυνσης του αζώτου και της δέσμευσης του άνθρακα εκτιμήθηκε στα 23 δισεκατομμύρια ευρώ ($25,1 δισεκατομμύρια). Αυτά τα μεγέθη αντιπροσωπεύουν μοντελοποιημένα οικολογικά οφέλη υπό συνθήκες εκτεταμένης αποκατάστασης των υφάλων και όχι υπηρεσίες που παρέχονται αυτή τη στιγμή.
Οι επιστήμονες χαρτογραφούν τον δρόμο: Τεράστιες περιοχές έτοιμες για την αποκατάσταση των υφάλων
Για να εντοπίσει τις περιοχές όπου οι ύφαλοι στρειδιών θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν, η ερευνητική ομάδα ανέλυσε χιλιάδες γεωγραφικά αναφερόμενες καταγραφές υφάλων από δύο δημόσιες βάσεις δεδομένων.
Χρησιμοποίησαν μηχανική μάθηση (machine learning) για να προβλέψουν τους κατάλληλους βιοτόπους με βάση τις περιβαλλοντικές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένης της θερμοκρασίας του νερού, της αλατότητας, της διαθεσιμότητας φωτός, της συγκέντρωσης θρεπτικών συστατικών και του διαλυμένου οξυγόνου. Η ανάλυση εντόπισε δέκα χώρες με ιδιαίτερα υψηλή δυναμική:
Τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, τη Χιλή, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αργεντινή, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία.
Μαζί, αυτές οι χώρες διαθέτουν περίπου 295.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα κατάλληλου βιότοπου για υφάλους, έκταση που αντιπροσωπεύει περίπου το 6% των παράκτιων ζωνών τους. Ωστόσο, οι γνωστοί ύφαλοι στρειδιών καταλαμβάνουν σήμερα μόλις το 10% αυτής της κατάλληλης έκτασης, κυρίως σε κόλπους, λιμνοθάλασσες, εκβολές και δέλτα ποταμών.
Απροστάτευτοι οι ιδανικότεροι βιότοποι: Ένα κρίσιμο κενό στην παγκόσμια περιβαλλοντική πολιτική
Η αποκατάσταση των υφάλων στρειδιών σε τόσο μεγάλη κλίμακα θα απαιτούσε σημαντικές προσπάθειες διατήρησης. Μόνο το 23% του κατάλληλου βιότοπου που εντοπίστηκε εμπίπτει επί του παρόντος σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος της δυνητικής περιοχής αποκατάστασης χωρίς επίσημη προστασία.
«Εκτιμήσαμε ότι το 90% των τοποθεσιών που είναι κατάλληλες για υφάλους στρειδιών απαιτούν αποκατάσταση, ενώ το 80% χρειάζεται προστασία μέσω προσπαθειών διατήρησης. Με άλλα λόγια, η σημερινή κατάσταση των στρειδιών απέχει πολύ από το να είναι η βέλτιστη, αλλά υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία, αν αναλογιστούμε τα οφέλη», δήλωσε ο Convertino.
Η εκτίμηση της μελέτης για τα 12 τρισεκατομμύρια δολαρίων ενέχει επίσης σημαντική αβεβαιότητα. Οι υπολογισμοί της βασίζονται σε παγκόσμιους μέσους όρους για τις οικοσυστημικές υπηρεσίες και όχι σε άμεσες μετρήσεις σε κάθε τοποθεσία. Οι αλλαγές στους πληθυσμούς των στρειδιών, οι τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες και η επιτυχία των προσπαθειών αποκατάστασης θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα οφέλη που θα αποδοθούν τελικά.
Κλιματική αλλαγή: Η απειλή που μπορεί να αναδιαμορφώσει το μέλλον των στρειδώνων
Η άνοδος της θερμοκρασίας και άλλες αλλαγές που σχετίζονται με το κλίμα απειλούν τη μακροπρόθεσμη επιβίωση των υφάλων στρειδιών σε πολλά παράκτια περιβάλλοντα. Ωστόσο, οι επιπτώσεις είναι απίθανο να είναι ομοιόμορφες, και ορισμένες περιοχές θα μπορούσαν να γίνουν πιο κατάλληλες για την ανάπτυξη των στρειδιών καθώς οι περιβαλλοντικές συνθήκες μεταβάλλονται.
«Επειδή η υπερθέρμανση του πλανήτη γενικά μειώνει την ποιότητα του βιότοπου των υφάλων στρειδιών, αναμένουμε ότι το παγκόσμιο GEP (Ακαθάριστο Οικοσυστημικό Προϊόν) τους θα μειωθεί από την τρέχουσα δυνητική αξία των 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, ορισμένες χώρες ενδέχεται να δουν μια επέκταση των υφάλων λόγω πιο ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη και τη διασπορά των στρειδιών: αυτό θα μπορούσε να συμβεί ιδιαίτερα στην Αυστραλία, την Ινδονησία, τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία και τη Γαλλία».
