Μια κολοσσιαία υποθαλάσσια ηφαιστειακή έκρηξη στον Νότιο Ειρηνικό, η οποία κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 2022, προσφέρει νέες ελπίδες για ένα «χειρόφρενο» στην κλιματική αλλαγή, καθώς παραδόξως κατάφερε να «καθαρίσει» τις δικές της εκπομπές μεθανίου.
Το ηφαίστειο Hunga Tonga–Hunga Ha’apai βρίσκεται 40 μίλια βόρεια του κεντρικού νησιού του Βασιλείου των Τόνγκα, το οποίο επλήγη σφοδρά από το τσουνάμι που προκλήθηκε από την έκρηξη του 2022.
Τώρα, σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications, οι ερευνητές εντόπισαν μια απρόσμενη διαδικασία μέσω της οποίας η έκρηξη απομάκρυνε το μεθάνιο από την ατμόσφαιρα, προσφέροντας ένα πιθανό εργαλείο για την επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής.
Ηφαιστειακά τεκμήρια
Τα δορυφορικά δεδομένα από την κολοσσιαία ηφαιστειακή έκρηξη του 2022 παρείχαν στους ερευνητές σημαντικές νέες πληροφορίες, αποκαλύπτοντας την παρουσία φορμαλδεΰδης στο ηφαιστειακό νέφος.
Αυτό ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτο, καθώς η φορμαλδεΰδη προκύπτει από ενδιάμεσα στάδια της καταστροφής του μεθανίου, γεγονός που υποδηλώνει ότι το υλικό διασπάτο με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό.
«Όταν αναλύσαμε τις δορυφορικές εικόνες, εκπλαγήκαμε βλέποντας ένα νέφος με συγκέντρωση φορμαλδεΰδης σε επίπεδα ρεκόρ», δήλωσε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Maarten van Herpen από την Acacia Impact Innovation BV. «Καταφέραμε να παρακολουθήσουμε το νέφος για 10 ημέρες, σε όλη τη διαδρομή μέχρι τη Νότια Αμερική. Επειδή η φορμαλδεΰδη επιβιώνει μόνο για λίγες ώρες, αυτό απέδειξε ότι το νέφος πρέπει να κατέστρεφε μεθάνιο συνεχώς για περισσότερο από μία εβδομάδα».
Ενώ προγενέστερες έρευνες είχαν εντοπίσει εκπομπές μεθανίου κατά τη διάρκεια ηφαιστειακών εκρήξεων, ποτέ στο παρελθόν δεν είχε παρατηρηθεί κάποια να «καθαρίζει» το ίδιο της το αποτύπωμα.
Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει μια σημαντική νέα τεχνική για τον μετριασμό της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Επανεξετάζοντας τα Δεδομένα για την Κλιματική Αλλαγή
Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί μια πρόσφατη ανακάλυψη, η οποία ήρθε στο φως μόλις το 2023, κατά τη διάρκεια αναλύσεων των καταιγίδων σκόνης από τη Σαχάρα.
Η έρευνα εκείνη εντόπισε πώς η σκόνη που μεταφερόταν από τη Σαχάρα αναμειγνυόταν με αλάτι καθώς αιωρούνταν πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό, παράγοντας αερολύματα αλάτων σιδήρου, τα οποία στη συνέχεια μετατρέπονταν σε άτομα χλωρίου όταν δέχονταν την επίδραση του ηλιακού φωτός.
Αυτό το αιωρούμενο χλώριο, με τη σειρά του, προκαλούσε τη διάσπαση του ατμοσφαιρικού μεθανίου — μια αναπάντεχη αλυσίδα γεγονότων που αναδιαμόρφωσε την κατανόηση των επιστημόνων για τη χημεία της τροπόσφαιρας.
«Αυτό που είναι καινούργιο —και εντελώς αναπάντεχο— είναι ότι ο ίδιος μηχανισμός φαίνεται να συμβαίνει σε ένα ηφαιστειακό νέφος ψηλά στη στρατόσφαιρα, όπου οι φυσικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές», δήλωσε ο καθηγητής Μάθιου Τζόνσον από το Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, ο οποίος εργάστηκε και στις δύο ανακαλύψεις.
Το γεγονός του Hunga Tonga–Hunga Ha’apai αντικατόπτρισε αυτή τη διαδικασία, αλλά αντί για σκόνη που αιωρούνταν πάνω από τον ωκεανό, η δύναμη της έκρηξης ώθησε τεράστιες ποσότητες θαλασσινού νερού στην ατμόσφαιρα μαζί με ηφαιστειακή τέφρα.
Και πάλι, το ηλιακό φως που διαπερνούσε το νέφος της τέφρας παρήγαγε χλώριο, το οποίο διέσπασε το μεθάνιο, όπως αποδείχθηκε από τον εντοπισμό της φορμαλδεΰδης.
«Χειρόφρενο» στην Κλιματική Αλλαγή
Ενώ το μεθάνιο είναι πολύ πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) —την κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής— διασπάται πολύ πιο γρήγορα, σε περίπου μία δεκαετία.
Σε αυτή την ισορροπία, το μεθάνιο ευθύνεται για σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.
Δεδομένης της σύντομης διάρκειας ζωής του, η μείωση των εκπομπών μεθανίου θα είχε πιο άμεσο αντίκτυπο στην κλιματική αλλαγή από τη μείωση του CO2, το οποίο παραμένει στην ατμόσφαιρα για μεγαλύτερο διάστημα.
Ενώ η μείωση του CO2 αποτελεί μακροπρόθεσμο στόχο, τα σχετικά γρήγορα αποτελέσματα οδήγησαν ορισμένους ερευνητές να χαρακτηρίσουν τις μειώσεις μεθανίου ως ένα “φρένο έκτακτης ανάγκης” για την κλιματική αλλαγή.
Η ομάδα δηλώνει ότι τα ευρήματά τους θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικό κλειδί για αυτό το νέο πεδίο έρευνας σχετικά με τη μείωση του μεθανίου, αν και απαιτείται περαιτέρω εργασία για να ποσοτικοποιηθεί ο ρυθμός απομάκρυνσής του.
«Πώς αποδεικνύεις ότι το μεθάνιο έχει απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα; Πώς ξέρεις ότι η μέθοδός σου λειτουργεί; Είναι πολύ δύσκολο», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Jos de Laat από το Βασιλικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο της Ολλανδίας. «Εδώ όμως αντιμετωπίζουμε αυτό το πρόβλημα δείχνοντας ότι η διάσπαση του μεθανίου μπορεί πράγματι να παρατηρηθεί μέσω δορυφόρων».
«Είναι μια προφανής ιδέα για τη βιομηχανία να προσπαθήσει να αναπαράγει αυτό το φυσικό φαινόμενο — αλλά μόνο εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι είναι ασφαλές και αποτελεσματικό», κατέληξε ο Τζόνσον. «Η δορυφορική μας μέθοδος θα μπορούσε να προσφέρει έναν τρόπο για να κατανοήσουμε πώς οι άνθρωποι ενδεχομένως να επιβραδύνουν την παγκόσμια υπερθέρμανση».
