Υπέρ της επιβολής φόρου στον πλούτο ως μέσου ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων τάχθηκε ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς, χαρακτηρίζοντας «εύλογα» τα αιτήματα των κοινωνικών κινημάτων κατά της αύξησης του κόστους διαβίωσης, τα οποία εκφράζουν κυρίως νέοι στη Γαλλία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη επανεξέτασης ορισμένων δημόσιων δαπανών και προσαρμογής του συνταξιοδοτικού συστήματος στις δημογραφικές εξελίξεις.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε την Πέμπτη στο Γαλλικό Πρακτορείο, στο περιθώριο συνάντησης της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση της Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας (ICRICT) στο Παρίσι, της οποίας είναι συμπρόεδρος, ο Αμερικανός οικονομολόγος ανέδειξε τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες που επηρεάζουν τις νεότερες γενιές.
«Ένα μέρος του προβλήματος, κυρίως στη Γαλλία, αλλά και σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο, είναι η ανισότητα μεταξύ των γενεών», δήλωσε ο 83χρονος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και ένας από τους τρεις επιστήμονες που μοιράστηκαν το Νόμπελ Οικονομίας το 2001.
«Οι νέοι διαπιστώνουν ότι κληρονομούν έναν κόσμο που έχει σημαδευτεί από την κλιματική αλλαγή και την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στη στέγη. Δεν επωφελούνται από την εκπαίδευση που θα τους επέτρεπε να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους. Η τεχνητή νοημοσύνη εγείρει νέες ανησυχίες», πρόσθεσε.
Ο Στίγκλιτς συνέδεσε τις ανησυχίες αυτές με τις περιορισμένες προοπτικές οικονομικής ανέλιξης, επισημαίνοντας ότι η υποτονική ανάπτυξη και η διεύρυνση των ανισοτήτων επηρεάζουν τις προσδοκίες σημαντικού μέρους του πληθυσμού.
«Η υποτονική ανάπτυξη και η αύξηση των ανισοτήτων σημαίνουν ότι ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού πιθανόν δεν θα μπορέσει να φτάσει το βιοτικό επίπεδο των γονιών του ούτε να εκπληρώσει τις προσδοκίες του. Οι νέοι είναι κυρίως αυτοί που διαδηλώνουν και πιστεύω ότι πρόκειται για εύλογες ανησυχίες και ότι η εκτίμησή τους για τον κόσμο που κληρονόμησαν δεν είναι καθόλου παράλογη», ανέφερε.
Φορολόγηση του πλούτου και αύξηση των δημοσίων εσόδων
Αναφερόμενος στις δυνατότητες χρηματοδότησης των δημόσιων πολιτικών, ο νομπελίστας οικονομολόγος υποστήριξε ότι η φορολόγηση των υψηλών περιουσιών θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά έσοδα, ακόμη και με την εφαρμογή χαμηλών φορολογικών συντελεστών.
«Σήμερα, ο πλούτος που έχει συσσωρευτεί στους πλουσιότερους ανθρώπους είναι τόσος που μια χαμηλή φορολογία μπορεί να αποφέρει σημαντικά έσοδα», δήλωσε.
Η συγκεκριμένη πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Γαλλία, η οποία καταγράφει ένα από τα υψηλότερα δημόσια ελλείμματα στην ευρωζώνη. Ο Στίγκλιτς εκτίμησε ότι υπάρχει δυνατότητα αύξησης των κρατικών δαπανών για την αντιμετώπιση των αιτημάτων των νέων, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενισχυθούν αντίστοιχα τα φορολογικά έσοδα.
«Υπάρχει περιθώριο αύξησης των δημοσίων δαπανών, υπό τον όρο ότι θα αυξηθούν επίσης τα φορολογικά έσοδα. Ένας φόρος επί του πλούτου θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή εσόδων», τόνισε.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η φορολόγηση του πλούτου και των εταιρικών κερδών θα ήταν προτιμότερο να θεσπιστεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας ότι η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων διευκολύνει σήμερα τη φορολογική βελτιστοποίηση.
Επανεξέταση δημόσιων δαπανών και αλλαγές στο συνταξιοδοτικό
Παρά τη στήριξή του στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, ο Στίγκλιτς επισήμανε ότι η Γαλλία και η Ευρώπη χρειάζεται να «επανεξετάσουν ορισμένες δημόσιες δαπάνες», σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή ήπειρος επιδιώκει να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Αμερικανός οικονομολόγος αναγνώρισε ότι οι δημοσιονομικές συνθήκες δημιουργούν πρόσθετους περιορισμούς, οι οποίοι καθιστούν αναγκαία την αξιολόγηση των δημόσιων προγραμμάτων.
«Οι φοιτητές μπορεί να μην αντιλαμβάνονται πλήρως αυτή την πραγματικότητα. Οι διαδηλωτές δεν καταλαβαίνουν πάντα ότι, πέρα από τους συνήθεις δημοσιονομικούς περιορισμούς, διανύουμε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο. Αυτό, συνεπώς, καθιστά αναγκαία την προσεκτική αξιολόγηση διαφόρων δημόσιων προγραμμάτων», εξήγησε.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Στίγκλιτς τάχθηκε υπέρ ενός «πιο ευέλικτου και πιο προσαρμόσιμου συνταξιοδοτικού συστήματος», συνδέοντας τις πιθανές μεταρρυθμίσεις με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Όπως υποστήριξε, η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής θα μπορούσε να δικαιολογήσει το «να εργαζόμαστε περισσότερο», υπό την προϋπόθεση ότι θα λαμβάνεται υπόψη ο επίπονος χαρακτήρας της εργασίας.