Από τα σύννεφα έπεσαν ανώτατοι αξιωματούχοι από το κατεστημένο άμυνας του Ισραήλ, το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Οικονομικών, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ξαφνικά τον τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής υποστήριξης δεκαετιών.
Τόσα πολλά συνταρακτικά γεγονότα έχουν συμβεί από τις 7 Οκτωβρίου, που πολλοί πιστεύουν ότι έχουν αποκτήσει ανοσία στο σοκ απέναντι σε οποιοδήποτε αναπάντεχο συμβάν. Κι όμως, ανώτατοι αξιωματούχοι από το ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο, το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Οικονομικών «έπεσαν από τα σύννεφα» την Τρίτη, όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ξαφνικά σε ζωντανή μετάδοση τον αναπάντεχο τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας δεκαετιών προς το Ισραήλ.
Οι Ισραηλινοί τον τελευταίο χρόνο είχαν εξοικειωθεί με την ιδέα ότι η στρατιωτική βοήθεια θα ολοκληρωνόταν στα τέλη του 2028, οπότε και λήγει το 10ετές Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) που υπογράφηκε το 2018 επί διακυβέρνησης Ομπάμα.
Ορισμένοι Ισραηλινοί θεωρούσαν ότι ακόμη και αυτό ήταν μια κακή εξέλιξη για να την αποδεχθούν χωρίς μάχη, όμως ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε επιχειρηματολογήσει ότι το Ισραήλ χρειαζόταν μεγαλύτερη ανεξαρτησία σε εξοπλισμούς και ότι οι μεταβαλλόμενες πολιτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ σήμαιναν πως το τέλος της βοήθειας θα συνέβαινε πιθανότατα είτε το ήθελε το Ισραήλ είτε όχι.
Ωστόσο, υπάρχουν περίπου 8 δισεκατομμύρια δολάρια που το ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει για μια σειρά από εξοπλισμούς τα επόμενα δύο χρόνια: από μαχητικά αεροσκάφη F-35 και νέα F-15, μέχρι ελικόπτερα, αμυντικούς πυραύλους αναχαίτισης, καθώς και μια σειρά από άλλα οπλικά συστήματα και κοινά ερευνητικά προγράμματα εξοπλισμών.
Τα Υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών ολοκλήρωσαν σχέδια για 15 δισεκατομμύρια σέκελ
Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, τα Υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών του Ισραήλ οριστικοποίησαν μια συμφωνία για τη διάθεση περίπου 15 δισεκατομμυρίων σέκελ, ποσό που η Κνεσέτ είχε ήδη εγκρίνει αλλά κρατούσε σε αναμονή λόγω ανησυχιών ότι το Ισραήλ δαπανά υπερβολικά πολλά για την άμυνα.
Υπενθυμίζουμε ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός του Ισραήλ έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια από τη ζώνη των 60 δισεκατομμυρίων NIS στα 80 με 100 και πλέον γύρω στα 143 δισεκατομμύρια σέκελ, εξαιτίας των συνεχόμενων πολέμων και των κλιμακούμενων νέων απειλών σε επτά μέτωπα.
Τα ερωτήματα που γεννώνται είναι:
- Θα χρειαστεί ξαφνικά το Υπουργείο Οικονομικών να καλύψει άλλα 8 δισεκατομμύρια δολάρια (24 δισεκατομμύρια σέκελ ή και περισσότερα) τα επόμενα δύο χρόνια για να καλύψει αυτό το έλλειμμα;
- Θα αναγκαστεί το Ισραήλ να ακυρώσει ή να καθυστερήσει την αγορά κρίσιμων επιθετικών ή αμυντικών οπλικών συστημάτων σε μια κρίσιμη στιγμή που βρίσκεται σε κούρσα εξοπλισμών με τους εχθρούς του;
Και το πιο εντυπωσιακό κομμάτι από όλα αυτά ήταν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως ο τερματισμός της βοήθειας το 2026, αντί για το 2028, ήταν ιδέα του ίδιου του Νετανιάχου.
Στο σημείο αυτό, ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι εικάζουν ή ελπίζουν ότι ο Τραμπ ενθουσιάστηκε, μπερδεύτηκε και εννοούσε το 2028, αλλά είπε εκ παραδρομής το 2026.
Να σημειωθεί ότι Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν συναντήσεις για νέα Μνημόνια Συμφωνίας (MOU) σχετικά με πωλήσεις όπλων. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η «Jerusalem Post» οι Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν πραγματοποιήσει από τον Μάιο μια σειρά συναντήσεων και επαφών για την υπογραφή ενός νέου 10ετούς ή 20ετούς Μνημονίου Κατανόησης, το οποίο θα αφορούσε περισσότερο μια κοινή εταιρική σχέση για μελλοντικές πωλήσεις όπλων και έρευνα.
Κανένας από αυτούς τους αξιωματούχους δεν είχε την παραμικρή υποψία ότι η στρατιωτική βοήθεια ενδεχομένως να τερματιζόταν δύο χρόνια νωρίτερα.
Επίσης, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν προέβη σε αυτή την ανακοίνωση με δική του πρωτοβουλία, περιτριγυρισμένος από συμβούλους που τον καθοδηγούσαν. Αντίθετα, την «έριξε» απαντώντας σε μια ερώτηση κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Fox News.
Έτσι, μπορεί οι Ισραηλινοί να «έπεσαν από τα σύννεφα», αλλά λίγο αργότερα, το επιτελείο του Νετανιάχου και το επιτελείο του Τραμπ επιβεβαίωσαν ότι ο Πρόεδρος εξέφρασε κάτι εκ παραδρομής και απλώς δεν θέλουν να το διορθώσουν την ημέρα των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν ενδέχεται να βρίσκονται στα πρόθυρα ενός νέου γύρου πολέμου.
Όλοι οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, οι οποίοι σοκαρίστηκαν, παρέπεμψαν τις ερωτήσεις στον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος μέχρι την ώρα που πιέστηκε το ρεπορτάζ διατηρούσε μια ασυνήθιστα ηχηρή σιωπή. Όμως, θα μπορούσαν όλα αυτά να είναι και αλήθεια.
Εξάλλου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν διστάζει να κλείνει συμφωνίες πίσω από την πλάτη των αρχηγών του στρατού (IDF) και της Μοσάντ.
Η «Υπόθεση 3000» (το σκάνδαλο των υποβρυχίων) έδειξε ότι ο Νετανιάχου δεν διστάζει να κλείνει συμφωνίες για μείζονα ζητήματα εθνικής ασφάλειας με ξένες χώρες πίσω από την πλάτη των αρχηγών του στρατού και της Μοσάντ.
Στην πραγματικότητα, υπέγραψε τις «Συμφωνίες του Αβραάμ» χωρίς καν να το αναφέρει στον τότε Υπουργό Εξωτερικών του.
Η φήμη λέει ότι αυτή ήταν μια ιδέα του πρώην υπουργού Ρον Ντέρμερ, προκειμένου να κερδίσει την εύνοια του Ντόναλντ Τραμπ και να προλάβει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί το ζήτημα ως πολιτικό όπλο κατά του Ισραήλ.
Ίσως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου να άρχισε να μιλά για τον τερματισμό της βοήθειας το 2028, κάτι που αρχικά εξέπληξε τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά αργότερα ο Αμερικανός πρόεδρος ενθουσιάστηκε κι έτσι άλλαξαν την ημερομηνία λήξης για τα τέλη του 2026.
Ή μπορεί να μην υπήρξε τέτοια συμφωνία, αλλά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ανησυχεί για το ενδεχόμενο να έρθει σε δημόσια αντιπαράθεση με τον Τραμπ, φοβούμενος μήπως ο Πρόεδρος εμείνει διπλά σε μια μείζονα πολιτική απόφαση για να μην φανεί μπερδεμένος και εκτεθειμένος.
Από την άλλη πλευρά, ίσως τελικά να δώσει όλα τα χρήματα, αλλά να τα αποκαλέσει «έκτακτες δωρεές» και όχι νομικά δεσμευτική βοήθεια, προσπαθώντας να αποκτήσει πολιτική κάλυψη και να κρατήσει το θέμα μακριά από τη δημοσιότητα.
Όπως και να έχει, οι ανώτατοι αξιωματούχοι της ισραηλινής άμυνας πρέπει να γνωρίζουν άμεσα ποια κονδύλια έχουν στη διάθεσή τους να δαπανήσουν και ποια όχι, ώστε το Ισραήλ να είναι έτοιμο να ισορροπήσει τις πολλές προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζει.
Αυτή δεν είναι μια περιοχή στην οποία αν αιφνιδιαστείς στην άμυνα, δεν θα έχεις θύματα και θα τη γλιτώσεις χωρίς κόστος.
Πηγή: Jerusalem Post
