Αντιδράσεις έχει προκαλέσει στις Ηνωμένες Πολιτείες σχέδιο που υποστηρίζεται από τη μητρική εταιρεία της Google, Alphabet, και προβλέπει την απελευθέρωση εκατομμυρίων κουνουπιών σε Καλιφόρνια και Φλόριντα με στόχο τη μείωση πληθυσμών εντόμων που μεταδίδουν ασθένειες.
Το πρόγραμμα, το οποίο αναμένει ομοσπονδιακή έγκριση, προβλέπει την απελευθέρωση 32 εκατομμυρίων κουνουπιών ετησίως στις δύο πολιτείες από το επόμενο έτος. Εάν εγκριθεί, συνολικά 64 εκατομμύρια κουνούπια θα απελευθερωθούν στο περιβάλλον μέσα σε διάστημα δύο ετών.
Πώς λειτουργεί η μέθοδος
Στόχος του προγράμματος είναι η μείωση των πληθυσμών του είδους Aedes aegypti, το οποίο είναι γνωστό για τη μετάδοση ασθενειών όπως ο ιός Ζίκα, ο δάγκειος πυρετός, ο κίτρινος πυρετός και η chikungunya.
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν αρσενικά κουνούπια που φέρουν το φυσικό βακτήριο Wolbachia. Τα αρσενικά δεν τσιμπούν ανθρώπους. Όταν ζευγαρώνουν με άγρια θηλυκά κουνούπια, τα θηλυκά συνεχίζουν να γεννούν αυγά, όμως αυτά δεν αναπτύσσονται και δεν εκκολάπτονται, οδηγώντας σε σταδιακή μείωση του πληθυσμού του είδους.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η συγκεκριμένη μέθοδος εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες και βασίζεται σε έναν φυσικά απαντώμενο μικροοργανισμό.
Γιατί αντιδρούν πολίτες και πολιτικοί
Παρά τις επιστημονικές εξηγήσεις, πολλοί Αμερικανοί εκφράζουν έντονες ανησυχίες για την προοπτική απελευθέρωσης εκατομμυρίων εντόμων στο φυσικό περιβάλλον.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής του Τενεσί, Τιμ Μπέρτσετ, αμφισβήτησε δημόσια τη συμμετοχή μιας τεχνολογικής εταιρείας σε ένα τέτοιο πρόγραμμα και προειδοποίησε για πιθανές συνέπειες από την ανθρώπινη παρέμβαση στη φύση.
«Δεν μάθαμε τίποτα από τις προηγούμενες περιπτώσεις εισαγωγής ειδών που προκάλεσαν οικολογικά προβλήματα; Μην πειράζετε την ισορροπία της φύσης», έγραψε σε ανάρτησή του.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αρκετοί χρήστες εξέφρασαν προβληματισμό για τον ρόλο της Google στο εγχείρημα, ενώ άλλοι υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να υπάρξει ευρύτερη δημόσια συναίνεση πριν από την υλοποίησή του.
Ο ρόλος της Verily και το «Debug Project»
Η εμπλοκή της Google πραγματοποιείται μέσω της Verily, εταιρείας βιοεπιστημών που ανήκει στην Alphabet.
Το 2016 η Verily δημιούργησε το «Debug Project», μια πρωτοβουλία που στοχεύει στον περιορισμό της εξάπλωσης ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια, μέσω της καταστολής των πληθυσμών του Aedes aegypti.
Σύμφωνα με την ομάδα του προγράμματος, περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται σε περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος ασθενειών που μεταδίδονται από το συγκεκριμένο είδος κουνουπιού.
Οι ερευνητές εκτρέφουν εκατομμύρια αρσενικά κουνούπια που φέρουν Wolbachia σε ειδικές εγκαταστάσεις και στη συνέχεια τα απελευθερώνουν στο περιβάλλον.
Οι θεωρίες συνωμοσίας και οι επιστημονικές απαντήσεις
Το σχέδιο έχει συγκριθεί από ορισμένους με παλαιότερα προγράμματα ελέγχου κουνουπιών που χρηματοδοτήθηκαν από το Ίδρυμα Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς.
Παράλληλα, στα κοινωνικά δίκτυα έχουν κυκλοφορήσει θεωρίες συνωμοσίας που υποστηρίζουν ότι τα κουνούπια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για μείωση του πληθυσμού, μεταφορά εμβολίων ή τεχνολογιών mRNA ή ακόμη και ως μέσο ελέγχου των πολιτών.
Εκπρόσωπος του Ιδρύματος Γκέιτς δήλωσε στο AFP ότι το ίδρυμα δεν χρηματοδοτεί κανένα πρόγραμμα απελευθέρωσης κουνουπιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άλλοι χρήστες υπερασπίστηκαν το σχέδιο, επισημαίνοντας ότι η μέθοδος Wolbachia χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε προγράμματα καταπολέμησης κουνουπιών με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ένας χρήστης: «Η υγιής επιφυλακτικότητα είναι θεμιτή, αλλά πρέπει να ξεχωρίζουμε τους φόβους επιστημονικής φαντασίας από τις στρατηγικές δημόσιας υγείας που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα».
