Η συντριπτική εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών του Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες κάλπες στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού: η λαϊκή οργή για την ακρίβεια δεν συγχωρεί ούτε τους «αντισυστημικούς» ηγέτες όταν αναλαμβάνουν την εξουσία.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Politico, η κυματώδης δυσαρέσκεια για το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, που κάποτε εκτίναξε τον Τραμπ στην προεδρία, τώρα στράφηκε εναντίον του.
Ενόψει των κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων σε ισχυρά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Πολωνία, η μοίρα του Αμερικανού Προέδρου λειτουργεί ως αυστηρή προειδοποίηση για κάθε εν ενεργεία κυβέρνηση, ανεξαρτήτως πολιτικού προσήμου.
Αμερικανική προειδοποίηση
Σύμφωνα με το Politico, η αυξανόμενη δυσφορία για τις ανεξέλεγκτες τιμές και το δυσβάσταχτο κόστος στέγασης αναμένεται να προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στην κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, η οποία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με κύματα διαμαρτυριών για τις τιμές των καυσίμων.
Η Ιρένε Τιναλί, Ιταλίδα ευρωβουλευτής του αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Κόμματος, τόνισε στο Politico ότι το εκλογικό αποτέλεσμα στις ΗΠΑ αποκαλύπτει τι συμβαίνει όταν δεξιοί λαϊκιστές ηγέτες αναλαμβάνουν την εξουσία και στη συνέχεια αποτυγχάνουν να υλοποιήσουν τις υποσχέσεις τους.
«Ο Τραμπ εμφανίστηκε με την υπόσχεση να μειώσει το κόστος ζωής. Επιτίθετο στην προηγούμενη κυβέρνηση για τον πληθωρισμό. Υποσχέθηκε να επαναφέρει ποιοτικές θέσεις εργασίας», δήλωσε η Τιναλί, συμπληρώνοντας χαρακτηριστικά: «Αυτό δεν συνέβη».
Την ίδια στιγμή, οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι οι ψηφοφόροι παραμένουν σταθερά προσανατολισμένοι στις οικονομικές τους ανησυχίες, όπως εξήγησε στο Politico ο Ματιέ Γκαλάρ, διευθυντής ερευνών της εταιρείας δημοσκοπήσεων Ipsos.
Στην Ισπανία, το ζήτημα της αγοραστικής δύναμης κυριαρχεί ήδη στην προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.
Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι το ακροδεξιό κόμμα Vox, το οποίο κατηγορεί τον Σοσιαλιστή πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για αποτυχία κάλυψης των βασικών αναγκών των πολιτών, θα συγκεντρώσει αρκετές έδρες ώστε να συμμετάσχει για πρώτη φορά σε κυβερνητικό συνασπισμό με το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα.
Όπως επισημαίνει ο Γκαλάρ στο Politico, οι εν ενεργεία ηγέτες είναι ευάλωτοι ανεξαρτήτως της πολιτικής τους τοποθέτησης.
«Οι ηγέτες της ακροδεξιάς ή της ριζοσπαστικής δεξιάς, όταν φτάνουν στην εξουσία, βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με τα παραδοσιακά κόμματα και αντιμετωπίζουν τις ίδιες δυσκολίες», σημείωσε, φέρνοντας ως παραδείγματα τη φετινή ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία και τη θεαματική πτώση των ποσοστών των ακροδεξιών Σουηδών Δημοκρατών.
Η ευκαιρία της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία
Αντίθετα, για τους διεκδικητές της εξουσίας, όπως η Μαρίν Λεπέν και το ακροδεξιό κόμμα της «Εθνικός Συναγερμός» (RN) στη Γαλλία, η λαϊκή δυσαρέσκεια δημιουργεί μια μεγάλη πολιτική ευκαιρία.
Όπως δήλωσε στο Politico ο Αλεξάντρ Λουμπέ, βουλευτής του Εθνικού Συναγερμού και εκ των βασικών αρχιτεκτόνων του οικονομικού προγράμματος της Λεπέν, το κόστος ζωής «θα είναι το κυρίαρχο ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας».
«Το πλεονέκτημα [για εμάς] είναι ότι είμαστε πολύ συνεπείς σε αυτό το θέμα. Είναι λίγο όπως με τη μετατανάστευση – είμαστε εδραιωμένοι στη σκέψη του κόσμου για αυτά τα ζητήματα».
Η Λεπέν, η οποία εμφανίζεται ως φαβορί για τις προεδρικές εκλογές της ερχόμενης άνοιξης, έχει αναγάγει προ πολλού το κόστος ζωής σε κεντρικό πυλώνα της ατζέντας της, κεφαλαιοποιώντας τα τρέχοντα οικονομικά και δημοσιονομικά προβλήματα της γαλλικής κυβέρνησης.
Στην πρώτη της προεκλογική εμφάνιση έθεσε την προσιτή στέγαση στο επίκεντρο, ενώ διπλασίασε τις δεσμεύσεις της για την προστασία των συνταξιούχων από τις επικείμενες δημοσιονομικές περικοπές. Η βετεράνος της γαλλικής ακροδεξιάς διεξάγει επίσης εκστρατεία για τη μείωση των φόρων στην ενέργεια, προσπερνώντας τις επικρίσεις ότι οι προτάσεις της είναι δημοσιονομικά ανέφικτες.
Στο συνέδριο του κόμματός της την περασμένη εβδομάδα, η Λεπέν πρόβαλε ένα μήνυμα αλλαγής και ελπίδας, υιοθετώντας μάλιστα τη λέξη-κλειδί του αντιπάλου της, προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν, «Αναγέννηση» (Renaissance), ως σύνθημα της εκστρατείας της.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Λουμπέ στο Politσιο, ο θετικός αυτός τόνος «ήταν εσκεμμένος».
«Υπάρχει μια αίσθηση κατήφειας στη χώρα. Πρέπει να προσφέρουμε λίγη ελπίδα, ένα όραμα, μια κατεύθυνση», εξήγησε.
Κοινωνικά στρώματα, νεολαία και το αδιέξοδο των κεντρώων
Τα πρόσφατα κύματα διαμαρτυρίας που σάρωσαν την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ινδία και σε μικρότερο βαθμό τη Γερμανία επικεντρώθηκαν σε παράπονα για το κόστος διαβίωσης, πλήττοντας ιδιαίτερα τους νέους.
Όπως σημειώνει το Politico, οι κινητοποιήσεις αυτές απηχούν την οργή που καταγράφηκε στις ΗΠΑ, όπου οι δημοσκοπήσεις έδειχναν τους νέους Αμερικανούς να αισθάνονται ότι η οικονομική τους κατάσταση επιδεινώνεται.
«Η συζήτηση για την οικονομική προσιτότητα στις ΗΠΑ διεξάγεται με ταξικούς όρους», δήλωσε στο Politico η Πένι Νάας, αντιπρόεδρος της διατλαντικής δεξαμενής σκέψης German Marshall Fund.
«Αν είσαι Αμερικανός και δεν είσαι εύπορος, και η ενέργεια αντιπροσωπεύει πολύ μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού σου εισοδήματος, νιώθεις πολύ πιο βαριά τις συνέπειες της παρούσας κατάστασης».
Η ίδια πρόσθεσε ότι «υπάρχουν αρκετές ομοιότητες με όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη», φέρνοντας ως παράδειγμα τις μαθητικές και φοιτητικές διαμαρτυρίες στη Γαλλία που ξεκίνησαν από τις συγκριτικά φτωχότερες αστικές περιφέρειες.
Μέχρι στιγμής, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, οι κεντρώοι υποψήφιοι δυσκολεύονται να βρουν τον κατάλληλο λόγο για να αγγίξουν το ακροατήριο.
Ο βασικός κεντρώος αντίπαλος της Λεπέν, ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ, δίνει μάχη για να αποκτήσει δυναμική με μια προεκλογική ατζέντα επικεντρωμένη στον οικονομικό ρεαλισμό.
Στη Γερμανία, οι Χριστιανοδημοκράτες του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς δέχονται επίσης ισχυρές πιέσεις έπειτα από μια σειρά εκλογικών ηττών, χάνοντας δυνάμεις από την ακροδεξιά στα ανατολικά κρατίδια και από τη ριζοσπαστική αριστερά στο Βερολίνο.
Συνοψίζοντας το δίδαγμα της αμερικανικής κάλπης, η Σίγκριντ Φρίζ, 32χρονη Δανή ευρωβουλευτής του Σοσιαλφιλελεύθερου Κόμματος, τόνισε στο Politico: «Αυτό που δείχνουν αυτές οι εκλογές είναι ότι αν θέλεις να κερδίσεις τις καρδιές και το μυαλό των πολιτών, δεν μπορείς να πολεμήσεις τον λαϊκισμό προσπαθώντας να γίνεις ο υπερασπιστής του status quo».
«Εκείνοι που κέρδισαν σε αυτή την εκστρατεία είναι οι νέοι, οι προοδευτικοί, οι δυνάμεις που είναι πραγματικά οι δυνάμεις της αλλαγής», κατέληξε.
