Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Σε μια πρωτοφανή σύγκρουση ισχύος για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχουν αποδυθεί οι ΗΠΑ και το Ιράν, με τις δύο πλευρές να δηλώνουν τη Δευτέρα ότι κατέχουν τα ηνία της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας διόδου.
- Οι ιρανικές επιθέσεις της Κυριακής και της Δευτέρας απλώθηκαν σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ, Ιορδανία και Ομάν, με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) να απαντά με πλήγματα σε δεκάδες τοποθεσίες στο Ιράν.
- Η αμφιλεγόμενη συμφωνία-πλαίσιο που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ τον περασμένο μήνα αποδεικνύεται θρυαλλίδα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, καθώς οι επικριτές της τονίζουν ότι το κείμενο απλώς επισημοποίησε τον ιρανικό έλεγχο των Στενών.
Σε μια πρωτοφανή σύγκρουση ισχύος για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχουν αποδυθεί οι ΗΠΑ και το Ιράν, με τις δύο πλευρές να δηλώνουν τη Δευτέρα ότι κατέχουν τα ηνία της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας διόδου.
Το εκρηκτικό Σαββατοκύριακο των εκατέρωθεν στρατιωτικών πληγμάτων που προηγήθηκε, με αφετηρία την ιρανική επίθεση σε εμπορικό πλοίο υπό σημαίας Κύπρου, το «GFS Galaxy», ναρκοθέτησε κάθε διπλωματική προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Οι επιθέσεις, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από το πλήγμα του Ιράν την Κυριακή εναντίον του πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, υπογράμμισαν εκ νέου ότι το στενό αυτό πέρασμα -από όπου προπολεμικά διερχόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου- παραμένει το κομβικό σημείο των διαπραγματεύσεων.
Από την έναρξη του πολέμου, η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα, με το Ιράν να διατηρεί μια ασφυκτική μέγγενη μέσω επιθέσεων σε εμπορικά πλοία, τρομοκρατώντας τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, άφησε να εννοηθεί την περασμένη εβδομάδα ότι η συμφωνία εκεχειρίας έχει «τελειώσει», μεσολαβητές από το Πακιστάν, το Κατάρ και την Αίγυπτο συνεχίζουν τις προσπάθειες για μια τελική διευθέτηση.
Σε σύντομη τηλεφωνική του συνέντευξη στο Reuters το απόγευμα της Κυριακής, ο Τραμπ αναφέρθηκε στα πλήγματα του Σαββατοκύριακου κατά του Ιράν, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Τους τσακίζουμε».
Παράλληλα, μιλώντας στην εκπομπή «Meet the Press» του δικτύου NBC, ο Αμερικανός Πρόεδρος αναφέρθηκε στο βαρύ σφυροκόπημα της Κυριακής, κατά το οποίο ο αμερικανικός στρατός έπληξε περίπου 140 στόχους, περιλαμβανομένων σημείων εκτόξευσης πυραύλων και drones, αποθηκών πυρομαχικών και κέντρων επικοινωνίας.
«Τους βομβαρδίσαμε άγρια χθες το βράδυ», τόνισε.
Το τελεσίγραφο της Τεχεράνης και η απάντηση της CENTCOM
Από την πλευρά του, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος παρέμενε άφαντος από την έναρξη του πολέμου, δεσμεύτηκε στο πρώτο του μήνυμα μετά την κηδεία του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, ότι οι Ιρανοί θα εκδικηθούν τη δολοφονία του.
Ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής της Τεχεράνης, διεμήνυσε μέσω της πλατφόρμας Χ: «Η εποχή των μονομερών συμφωνιών έχει τελειώσει. Σας το είπαμε: κρατήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα. Η πραγματικότητα χτυπά την πόρτα».
The era of one-sided deals is OVER. We told you: keep your word or pay the price. Reality is knocking. pic.twitter.com/B97ogCYGaj
— محمدباقر قالیباف | MB Ghalibaf (@mb_ghalibaf) July 12, 2026
Το Ιράν επιμένει ότι το Ορμούζ είναι πλέον κλειστό και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρεώνει τα πλοία που διέρχονται από αυτό.
Αντίθετα, οι ΗΠΑ και ο Τραμπ επιμένουν ότι παραμένει ανοιχτό.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι έπληξε δεκάδες τοποθεσίες στο Ιράν (ραντάρ, συστήματα αεράμυνας, εξοπλισμό πυραύλων και μικρά σκάφη).
«Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένας ζωτικής σημασίας θαλάσσιος διάδρομος για το παγκόσμιο εμπόριο. Το Ιράν δεν τα ελέγχει», ξεκαθάρισε.
— U.S. Central Command (@CENTCOM) July 13, 2026
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) απέρριψαν με οργή την αμερικανική τοποθέτηση.
«Τα Στενά του Ορμούζ είναι δικό μας έδαφος και δεν θα επιτρέψουμε σε έναν απατεώνα στρατό παιδοκτόνων από την άλλη πλευρά του κόσμου να συνεχίσει την παράνομη παρέμβασή του σε αυτό», σημείωσαν.
Μπαράζ επιθέσεων σε όλη την περιοχή
Οι ιρανικές επιθέσεις της Κυριακής και της Δευτέρας απλώθηκαν σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ, Ιορδανία και Ομάν, το οποίο κάλεσε Ιρανό διπλωμάτη για να διαμαρτυρηθεί για την παραβίαση των χωρικών του υδάτων.
Μπαχρέιν και Κουβέιτ
Οι σειρήνες ήχησαν δύο φορές τη Δευτέρα στο Μπαχρέιν, έδρα του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
The siren has been sounded . Citizens and residents are urged to remain calm and head to the nearest safe place.
— Ministry of Interior (@moi_bahrain) July 13, 2026
Το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι αναχαιτίζει εχθρικά πυρά, ενώ οι IRGC υποστήριξαν ότι έπληξαν τις βάσεις Αλί Αλ Σάλεμ και Άχμαντ Αλ Τζαμπέρ.
Μέσω του πρακτορείου IRNA, ο στρατός του Ιράν επιβεβαίωσε τις συνεχιζόμενες επιθέσεις με drones σε αμερικανικές βάσεις, κάνοντας λόγο για «καταστροφικές επιθέσεις με drones» εναντίον των αμερικανικών δυνάμεων στο Κουβέιτ, πλήττοντας συστήματα άμυνας, καταφύγια και οχυρώματα.
Παράλληλα, καταδίκασε τις αμερικανικές επιθέσεις σε στρατιωτικές και πολιτικές υποδομές του Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τις «κατάφωρη παραβίαση» των θεμελιωδών αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Ιορδανία
Ο στρατός της χώρας ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε και κατέρριψε «τέσσερις πυραύλους που εισήλθαν στον ιορδανικό εναέριο χώρο» προερχόμενοι από το ιρανικό έδαφος.
Ιράκ
Μια βάση της ένοπλης πτέρυγας του Κόμματος Ελευθερίας του Κουρδιστάν (ιρανική κουρδική αντιπολίτευση στο βόρειο Ιράκ) δέχθηκε επίθεση από drones. Ο διοικητής Ρεμπάζ Σαρίφι επιβεβαίωσε το πλήγμα στη βάση Τσαμσάρ, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για θύματα, ενώ καμία οργάνωση δεν ανέλαβε την ευθύνη.
Απώλειες στο Ιράν
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης παραδέχθηκαν τις αμερικανικές επιθέσεις στο έδαφός τους τα ξημερώματα της Δευτέρας, αναφέροντας εκρήξεις σε πολλές τοποθεσίες και τουλάχιστον έναν νεκρό.
Η «νότια διαδρομή» και ο φόβος του Γκουτέρες
Καθώς συμπληρώνεται σχεδόν το μισό της 60ήμερης περιόδου εκεχειρίας του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU), ο κόσμος ανησυχεί για πλήρη επανέναρξη του πολέμου.
Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε με γραπτή του δήλωση: «Προς το παρόν, η ασφυκτική πίεση του Ιράν στα Στενά έχει χαλαρώσει μερικώς, καθώς ο αμερικανικός στρατός υποστηρίζει τα εμπορικά πλοία που κινούνται μέσω μιας νέας, νότιας διαδρομής που εφάπτεται των ακτών του Ομάν. Η επιλογή αυτή έχει εξοργίσει την Τεχεράνη, η οποία απαντά με επανειλημμένα χτυπήματα κατά των πλοίων που τη χρησιμοποιούν».
Πώς ο Τραμπ απέτυχε να εξασφαλίσει το Ορμούζ
Η αμφιλεγόμενη συμφωνία-πλαίσιο που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ τον περασμένο μήνα αποδεικνύεται θρυαλλίδα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Παρά τους πανηγυρισμούς του Λευκού Οίκου για την αποκατάσταση της ροής του πετρελαίου, η ασαφής διατύπωση του κειμένου του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) έδωσε το πράσινο φως στην Τεχεράνη να διεκδικήσει με τη βία τον απόλυτο έλεγχο των παγκόσμιων ενεργειακών αποθεμάτων.
Για δύο μήνες, υπό ένα άτυπο καθεστώς συνεργασίας με το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, τα εμπορικά δεξαμενόπλοια απενεργοποιούσαν τους πομπούς τους για να αποφύγουν τον εντοπισμό τους από το Ιράν, διασχίζοντας τα επικίνδυνα Στενά του Ορμούζ.
Ο αμερικανικός στρατός προσέφερε κάποια αεροπορική κάλυψη, καθοδηγώντας μέσω ασυρμάτου τα πλοία να κινούνται κοντά στις ακτές του Ομάν, απέναντι από την ιρανική πλευρά. Η τακτική αυτή επέτρεψε μια σταθερή αύξηση της κίνησης από τον Μάιο έως τον Ιούνιο, κατά τη διάρκεια μιας δοκιμαστικής εκεχειρίας.
Ωστόσο, το MoU που υπέγραψε ο Τραμπ στις 14 Ιουνίου έδωσε ένα τέλος σε αυτή την προσπάθεια. Ο ίδιος είχε γράψει τότε στο Truth Social: «Πλοία του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει!».
Οι επικριτές της συμφωνίας, ωστόσο, τονίζουν ότι το κείμενο απλώς επισημοποίησε αυτό που οι Ιρανοί επεδίωκαν σε όλη τη διάρκεια του πολέμου: τον έλεγχο των Στενών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε η ασάφεια της 5ης παραγράφου, η οποία αναφέρει ότι το Ιράν θα «προβεί σε διευθετήσεις καταβάλλοντας τις βέλτιστες προσπάθειές του για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων».
«Κανείς δεν πρέπει να εκπλήσσεται που το Ιράν το εκλαμβάνει αυτό ως ρητή παραχώρηση σε αυτό ενός διαρκούς ρόλου ελέγχου της διέλευσης από το Ορμούζ. Ο έλεγχος του Ιράν προφανώς τους δίνει ισχυρό μοχλό πίεσης και φαίνονται διατεθειμένοι να ρισκάρουν μια επανέναρξη της σύγκρουσης, ίσως ακόμη και μια κατάρρευση της εκεχειρίας, προκειμένου να διατηρήσουν αυτόν τον μοχλό», δήλωσε στους New York Times o Μάικλ Ράτνεϊ, συνταξιούχος διπλωμάτης και πρόσφατος πρέσβης των ΗΠΑ στη Σαουδική Αραβία.
Από την πλευρά του, ο Χουσεΐν Ίμπις, μελετητής στο Ινστιτούτο Αραβικών Κρατών του Κόλπου, δήλωσε: «Όλο το διεθνές δίκαιο κινείται προς μία κατεύθυνση, και το Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) κινείται προς την αντίθετη».