Στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται το TikTok, καθώς ο αλγόριθμος της δημοφιλούς πλατφόρμας εκτιμάται ότι μπορεί να βλάψει την ψυχική υγεία των χρηστών, ιδιαίτερα των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων. Σε προκαταρκτικά συμπεράσματα που δημοσιοποιήθηκαν την Παρασκευή (6/11), η Κομισιόν διαπιστώνει πιθανές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καταγγέλλοντας ότι η πλατφόρμα εγκλωβίζει τους χρήστες σε έναν ατελείωτο κύκλο επαναλαμβανόμενων βίντεο για την εικόνα του σώματος, τις δίαιτες, τη μοναξιά και την ψυχική υγεία.
Η έρευνα στρέφεται ευθέως κατά του μηχανισμού προτάσεων της εφαρμογής, ο οποίος αποτελεί βασικό στοιχείο του επιχειρηματικού μοντέλου του TikTok, καθώς έχει σχεδιαστεί ώστε να διατηρεί τους χρήστες στην οθόνη για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο.
Σύμφωνα με τον Guardian και την επίσημη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η πλατφόρμα, η οποία αριθμεί περίπου 189 εκατομμύρια χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν έχει λάβει επαρκή μέτρα για να περιορίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη συνεχή προβολή παρόμοιου περιεχομένου.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι παραβάσεις, το TikTok ενδέχεται να αντιμετωπίσει πρόστιμο που μπορεί να φτάσει έως το 6% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών του.
Πώς ο αλγόριθμος οδηγεί τους χρήστες σε έναν φαύλο κύκλο
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το λεγόμενο «rabbit-hole effect», δηλαδή το φαινόμενο κατά το οποίο ένας χρήστης παρασύρεται σταδιακά σε έναν στενό και επαναλαμβανόμενο κύκλο περιεχομένου, από τον οποίο δυσκολεύεται να ξεφύγει.
Ο μηχανισμός λειτουργεί μέσω της εξατομικευμένης ροής «For You», η οποία προτείνει διαρκώς βίντεο με βάση τη συμπεριφορά του χρήστη.
Κάθε φορά που κάποιος παρακολουθεί ένα βίντεο για περισσότερη ώρα ή πατά «μου αρέσει», ο αλγόριθμος ερμηνεύει την αλληλεπίδραση ως ένδειξη ενδιαφέροντος και προτείνει ακόμη περισσότερα βίντεο με παρόμοιο θέμα.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, αυτή η λειτουργία μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιζήμια όταν το περιεχόμενο αφορά την απώλεια βάρους, τις διατροφικές συνήθειες, την εικόνα του σώματος, τη θλίψη ή την κοινωνική απομόνωση.
Η συνεχής έκθεση σε τέτοια βίντεο μπορεί να εντείνει το άγχος, να επιδεινώσει την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμηση των χρηστών ή να επιβαρύνει προϋπάρχουσες διατροφικές διαταραχές και προβλήματα ψυχικής υγείας.
Η έρευνα εστιάζει μάλιστα και σε περιεχόμενο που δεν παραβιάζει απαραίτητα τους κανόνες της πλατφόρμας.
Ένα μεμονωμένο βίντεο για τη διατροφή ή την εμφάνιση μπορεί να μην είναι προβληματικό. Ωστόσο, η προβολή δεκάδων παρόμοιων βίντεο μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση, ιδιαίτερα σε ευάλωτους χρήστες.
«Ακόμη κι όταν πατάς “Δεν ενδιαφέρομαι”, συνεχίζεις να βλέπεις τα ίδια»
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το γεγονός ότι τα εργαλεία ελέγχου του TikTok δεν φαίνεται να λειτουργούν αποτελεσματικά.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα, ακόμη κι όταν ένας χρήστης επιλέγει «Δεν ενδιαφέρομαι» σε βίντεο που αφορά τις δίαιτες ή την εικόνα του σώματος, ο αλγόριθμος μπορεί να συνεχίσει να του προτείνει παρόμοιο περιεχόμενο.
Η Κομισιόν διαπίστωσε ότι η εφαρμογή δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στον χρόνο παρακολούθησης ενός βίντεο παρά στη ρητή επιθυμία του χρήστη να περιορίσει την εμφάνιση τέτοιων αναρτήσεων.
Ακόμη και η δυνατότητα ανανέωσης της ροής προσφέρει, σύμφωνα με την έρευνα, μόνο προσωρινή αλλαγή, προτού επανεμφανιστεί περιεχόμενο σχετικό με τα ίδια θέματα.
«Κάθε φορά που ένας χρήστης μετακινείται στην οθόνη ή πατά “μου αρέσει” σε ένα βίντεο στο TikTok, ο αλγόριθμος του προβάλλει περισσότερα από τα ίδια, οδηγώντας τον σε έναν φαύλο κύκλο από τον οποίο δεν μπορεί εύκολα να ξεφύγει», δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χένα Βιρκούνεν.
«Το TikTok πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές του για την προστασία της ευημερίας των χρηστών του, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων», πρόσθεσε.
Η Κομισιόν ζητά αλλαγές στον ίδιο τον αλγόριθμο
Οι ευρωπαϊκές αρχές δεν περιορίζονται πλέον στην απαίτηση να αφαιρείται επιβλαβές περιεχόμενο από την πλατφόρμα.
Αντίθετα, θέτουν υπό αμφισβήτηση τον ίδιο τον μηχανισμό με τον οποίο το TikTok επιλέγει ποια βίντεο θα εμφανίζονται στην οθόνη κάθε χρήστη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η εταιρεία θα πρέπει να επανασχεδιάσει τη ροή «For You», δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στις επιλογές που δηλώνουν οι ίδιοι οι χρήστες και όχι αποκλειστικά στη συμπεριφορά τους μέσα στην εφαρμογή.
Μεταξύ των αλλαγών που προτείνονται είναι η διακοπή χρήσης του χρόνου παρακολούθησης ως κριτηρίου για την πρόταση περιεχομένου, η βελτίωση των εργαλείων ελέγχου και η τακτική αξιολόγηση του αλγορίθμου.
Αξιωματούχος της Κομισιόν εξήγησε στους δημοσιογράφους ότι η έρευνα αφορά ουσιαστικά ένα επιχειρηματικό μοντέλο που βασίζεται στη διαρκή αλληλεπίδραση των χρηστών με την πλατφόρμα.
Το μοντέλο αυτό, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, μπορεί να δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τους ανηλίκους και τους ευάλωτους ενήλικες.
Η απάντηση του TikTok: «Ανακριβείς ισχυρισμοί που διαστρεβλώνουν τη λειτουργία μας»
Το TikTok απορρίπτει τα συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι οι ισχυρισμοί των ευρωπαϊκών αρχών δεν ανταποκρίνονται στον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας.
«Η Επιτροπή έχει διατυπώσει μια σειρά από ισχυρισμούς που είναι θεμελιωδώς ανακριβείς και διαστρεβλώνουν την αρχιτεκτονική της πλατφόρμας μας και τη δέσμευσή μας για την ασφάλεια των χρηστών», ανέφερε εκπρόσωπος της εταιρείας.
«Έχουμε ισχυρό ιστορικό προστασίας της κοινότητάς μας, παρέχοντας παράλληλα στους χρήστες άμεσο και εύχρηστο έλεγχο της εμπειρίας τους», πρόσθεσε.
Η εταιρεία επισημαίνει ότι οι πολιτικές της απαγορεύουν περιεχόμενο που προωθεί διατροφικές διαταραχές ή επικίνδυνες μεθόδους διαχείρισης βάρους.
Υποστηρίζει επίσης ότι περισσότεροι από 79 εκατομμύρια χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποίησαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 τις επιλογές «Δεν ενδιαφέρομαι» ή τα φίλτρα λέξεων-κλειδιών για να περιορίσουν την προβολή ανεπιθύμητου περιεχομένου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, θεωρεί ότι η ύπαρξη αυτών των εργαλείων δεν αρκεί εφόσον ο αλγόριθμος εξακολουθεί να εμφανίζει στους χρήστες παρόμοια βίντεο.
Η υπόθεση της 14χρονης Μόλι Ράσελ και η παρέμβαση της οικογένειάς της
Τα ευρήματα της Κομισιόν χαιρέτισε το Ίδρυμα Molly Rose, το οποίο δημιουργήθηκε στη μνήμη της 14χρονης Μόλι Ράσελ, που έβαλε τέλος στη ζωή της το 2017, έχοντας προηγουμένως εκτεθεί σε μεγάλο όγκο επιβλαβούς περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το ίδρυμα χαρακτήρισε τα προκαταρκτικά συμπεράσματα ιδιαίτερα σημαντικά, επισημαίνοντας ότι ανοίγουν τον δρόμο για την απόδοση ευθυνών στις πλατφόρμες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων τους.
Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του ιδρύματος νωρίτερα φέτος, σχεδόν τα μισά κορίτσια και το ένα τρίτο των εφήβων στη Βρετανία είχαν εκτεθεί, μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας, σε περιεχόμενο σχετικό με αυτοτραυματισμούς, αυτοκτονία ή διατροφικές διαταραχές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το ίδρυμα κάλεσε τη βρετανική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών, Ofcom, να ξεκινήσει αντίστοιχη έρευνα για τον αλγόριθμο του TikTok.
Πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου τζίρου
Η έρευνα αποτελεί μέρος της ευρύτερης διαδικασίας που ξεκίνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2024, βάσει του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία υποχρεώνει τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες να αξιολογούν και να περιορίζουν τους συστημικούς κινδύνους που απορρέουν από τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των υπηρεσιών τους.
Τον Φεβρουάριο του 2026, η Επιτροπή είχε καταλήξει επίσης σε προκαταρκτικά συμπεράσματα εις βάρος του TikTok σχετικά με χαρακτηριστικά που μπορούν να ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση της εφαρμογής, όπως η ατέρμονη κύλιση των βίντεο.
Η εταιρεία είχε απορρίψει και τότε τους ισχυρισμούς των ευρωπαϊκών αρχών.
Στη νέα υπόθεση, το TikTok έχει πλέον τη δυνατότητα να εξετάσει τον φάκελο της έρευνας και να υποβάλει γραπτώς τις αντιρρήσεις του.
Ακολούθως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογήσει τις απαντήσεις της εταιρείας και θα αποφασίσει εάν θα προχωρήσει στην έκδοση οριστικής απόφασης περί μη συμμόρφωσης.
Σε περίπτωση που επιβεβαιωθούν τα προκαταρκτικά συμπεράσματα, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του TikTok.
Η εταιρεία θα μπορούσε επίσης να προχωρήσει σε αλλαγές στο σύστημα προτάσεων περιεχομένου, προκειμένου να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να αποφύγει την επιβολή προστίμου.
Η σημερινή παρέμβαση των Βρυξελλών σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στην αντιμετώπιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς η ευρωπαϊκή εποπτεία δεν περιορίζεται πλέον στο περιεχόμενο που δημοσιεύεται, αλλά επεκτείνεται στους αλγορίθμους που καθορίζουν τι βλέπουν καθημερινά εκατομμύρια χρήστες.
