Βαθιά κατάψυξη: Οι επιστήμονες εντόπισαν νέα στοιχεία στον «χαμένο» γεωλογικό χάρτη της Γης

Η Μεγάλη Ασυμφωνία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της γεωλογίας, καθώς σε πολλά σημεία της Γης, όπως στο Γκραν Κάνιον, απουσιάζουν από το γεωλογικό αρχείο πετρώματα που αντιστοιχούν σε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια χρόνια ιστορίας του πλανήτη. Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να εξηγήσουν τι συνέβη σε αυτό το τεράστιο χρονικό διάστημα. Η επικρατέστερη θεωρία υποστηρίζει ότι τεράστιοι παγετώνες, κατά την περίοδο της λεγόμενης «Γης-Χιονόμπαλας», διέβρωσαν και απομάκρυναν μεγάλες ποσότητες πετρωμάτων από την επιφάνεια της Γης. Ωστόσο, νέα έρευνα από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κολοράντο Μπόλντερ, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό *Science*, προτείνει μια διαφορετική εξήγηση.

Google Προσθέστε το ENIKOS ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Σε νέο άρθρο στο επιστημονικό περιοδικό Science, η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Κολοράντο Μπόλντερ, Ρεμπέκα Φλάουερς, αναλύει πώς οι γεωλόγοι ενδέχεται να ερμηνεύουν λανθασμένα τη Μεγάλη Ασυμφωνία, η οποία αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο κενό στο γεωλογικό αρχείο της Γης.

Ερμής: Έφτασε το διαστημόπλοιο BepiColombo μετά από ταξίδι 9,6 δισ. χιλιομέτρων – Τι αναζητούν οι επιστήμονες στον μυστηριώδη πλανήτη

Κατά μήκος των επιβλητικών τοιχωμάτων του Γκραν Κάνιον εκτείνεται μια αόρατη γραμμή μέσα στα πετρώματα. Οι επιστήμονες την ονομάζουν «Μεγάλη Ασυμφωνία» εξαιτίας όσων δεν μπορεί να δει κανείς εκεί: Περίπου 1,2 δισεκατομμύρια χρόνια από την ιστορία της Γης που λείπουν από το γεωλογικό αρχείο. Κάτω από αυτή την αόρατη γραμμή βρίσκονται πετρώματα που χρονολογούνται πριν από 1,7 δισεκατομμύρια χρόνια και ακόμη πιο πίσω (στην Προκάμβρια εποχή, όταν καμία μορφή ζωής δεν περπατούσε στη Γη).

Πάνω από τη γραμμή, τα πετρώματα έχουν ηλικία μόλις περίπου 500 εκατομμυρίων ετών και είναι γεμάτα απολιθώματα ζωής. Τι απέγιναν, λοιπόν, όλα αυτά τα πετρώματα στα 1,2 δισεκατομμύρια χρόνια που μεσολάβησαν; Η αιτία της Μεγάλης Ασυμφωνίας —η οποία εντοπίζεται σε ολόκληρο τον κόσμο, όχι μόνο στο Γκραν Κάνιον— αποτελεί εδώ και καιρό αντικείμενο έντονης επιστημονικής διαμάχης.

Το μυστήριο της ελεύθερης βούλησης: Νέα νευροεπιστημονική έρευνα ανατρέπει όσα ξέραμε

Πολλοί πιστεύουν ότι 3 έως 5 χιλιόμετρα πετρωμάτων αποξέστηκαν από την ξηρά λόγω της κίνησης βαθιών παγετώνων κατά τη διάρκεια της «Γης-Χιονόμπαλας» (Snowball Earth) — περιόδων πριν από περίπου 717–661 και 639–635 εκατομμύρια χρόνια, όταν ο πλανήτης καλυπτόταν από παγετώνες πάχους χιλιομέτρων.

«Αυτή η θεωρία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην ιδέα ότι εκείνη την εποχή καταγράφεται μια τεράστια ψύξη στα πετρώματα», εξηγεί η Ρεμπέκα Φλάουερς, καθηγήτρια γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Μπόλντερ, η οποία χρησιμοποιεί στο εργαστήριό της τη θερμοχρονολόγηση —μια μέθοδο που εξετάζει τους ρυθμούς με τους οποίους ψύχονται τα πετρώματα με την πάροδο του χρόνου— για να τα χρονολογήσει.

Το «ατομικό» γυαλί που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες στην τεχνολογία – Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες

Όταν θερμότερα πετρώματα ανεβαίνουν από τα βάθη προς την επιφάνεια της Γης, ψύχονται με φυσικό τρόπο, γεγονός που οδήγησε ορισμένους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι αυτή η ψύξη ήταν αποτέλεσμα ενός φαινομένου διάβρωσης. «Υπάρχει όμως πληθώρα γεωλογικών στοιχείων που έρχονται σε αντίθεση με αυτή τη θεωρία», τονίζει η Φλάουερς. Φέτος, η ίδια ξεκίνησε να διερευνά μια εναλλακτική θερμοχρονολογική εξήγηση για την ψύξη των πετρωμάτων: Την «ψύξη της χιονόμπαλας» (snowball refrigeration), κατά την οποία τα τεράστια στρώματα πάγου που σκέπαζαν τον πλανήτη επί 60 εκατομμύρια χρόνια έστειλαν κύματα ψύχους πολύ βαθύτερα στο εσωτερικό της Γης απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.

Η Φλάουερς απευθύνθηκε στον συνάδελφό της, καθηγητή γεωεπιστημών Μπομπ Άντερσον, ο οποίος ειδικεύεται στη μοντελοποίηση θερμικής και παγετωνικής διάβρωσης, προκειμένου να δοκιμάσουν τη θεωρία. Τα αποτελέσματά τους, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Science, θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τα δεδομένα από τις θερμοχρονολογικές μελέτες.

Οι επιστήμονες εξακολουθούν να αναζητούν οριστικές απαντήσεις για την αιτία της Μεγάλης Ασυμφωνίας, δηλαδή των εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών που λείπουν από το γεωλογικό αρχείο της Γης. (Εικόνα: Ρεμπέκα Φλάουερς) 
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να αναζητούν οριστικές απαντήσεις για την αιτία της Μεγάλης Ασυμφωνίας, δηλαδή των εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών που λείπουν από το γεωλογικό αρχείο της Γης. (Εικόνα: Ρεμπέκα Φλάουερς)

Βαθιά κατάψυξη: Πώς οι παγετώνες «πάγωσαν» το υπέδαφος χωρίς να το διαβρώσουν

Το μοντέλο που ανέπτυξαν οι Φλάουερς και Άντερσον αξιολόγησε τις επιπτώσεις που είχαν αυτοί οι ψυχροί παγετώνες, σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες στην επιφάνεια της Γης, κατά τη διάρκεια εκείνων των 60 εκατομμυρίων ετών. «Τα μοντέλα μας δείχνουν ότι αυτές οι χαμηλές θερμοκρασίες διείσδυσαν βαθιά μέσα στη Γη και έψυξαν ολόκληρη τη στήλη του φλοιού», αναφέρει η Φλάουερς.

«Όσο περισσότερο διαρκούν αυτές οι ψυχρές οριακές συνθήκες θερμοκρασίας, τόσο βαθύτερα διεισδύει το σήμα. Αυτό το σήμα αλλοίωσε τα θερμοχρονολογικά δεδομένα των πετρωμάτων με τρόπο που φαινόταν να υποδεικνύει ένα φαινόμενο διάβρωσης, εξηγεί η Φλάουερς, «Όμως δεν ήταν αυτό. Ήταν ένα φαινόμενο ψύξης που πάγωσε τον φλοιό». Η Φλάουερς εξηγεί ότι αυτός ο ερευνητικός δρόμος παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος.

«Οι επιπτώσεις του κλίματος στις θερμοκρασίες του υπεδάφους δεν έχουν μελετηθεί εκτενώς στο παρελθόν», σημειώνει η ίδια. «Πιστεύω ότι υπάρχουν επιπλέον προεκτάσεις για άλλες διεργασίες που εξαρτώνται από τη θερμοκρασία κατά τη διάρκεια της “Γης-Χιονόμπαλας”, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε θερμοχρονολογικά δεδομένα από άλλες περιόδους της ιστορίας της Γης, όπου σημειώθηκαν δραματικές κλιματικές αλλαγές».

Η καθηγήτρια γεωεπιστημών Ρεμπέκα Φλάουερς δημιούργησε ένα μοντέλο που αμφισβητεί την επικρατούσα άποψη ότι η Μεγάλη Ασυμφωνία οφείλεται στη διάβρωση των παγετώνων. (Φωτογραφία: ευγενική παραχώρηση της Ρεμπέκα Φλάουερς) 
Η καθηγήτρια γεωεπιστημών Ρεμπέκα Φλάουερς δημιούργησε ένα μοντέλο που αμφισβητεί την επικρατούσα άποψη ότι η Μεγάλη Ασυμφωνία οφείλεται στη διάβρωση των παγετώνων. (Φωτογραφία: ευγενική παραχώρηση της Ρεμπέκα Φλάουερς)

Τα αναπάντητα ερωτήματα: Το γεωλογικό μυστήριο που εξακολουθεί να διχάζει τους επιστήμονες

Ίσως η μεγαλύτερη συνέπεια αυτών των αποτελεσμάτων είναι απλώς η ανάγκη να επανεξετάσουμε όσα οι επιστήμονες θεωρούσαν επί μακρόν δεδομένα για τη Μεγάλη Ασυμφωνία. «Αμφισβητεί ουσιαστικά ορισμένες από τις συνδέσεις που έχουν γίνει ανάμεσα σε αυτά τα μείζονα γεγονότα του γήινου συστήματος», αναφέρει η Φλάουερς. Μία θεωρία συνδέει τη διάβρωση των παγετώνων με την Κάμβρια Έκρηξη, την περίοδο κατά την οποία η ζωή στη Γη άρχισε να εξελίσσεται ραγδαία.

Επειδή η περίοδος της «Γης-Χιονόμπαλας» έλαβε χώρα ακριβώς πριν από αυτή την έκρηξη, οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι η διάβρωση παρέσυρε ιζήματα και θρεπτικά συστατικά στους ωκεανούς, ενισχύοντας την εξέλιξη της ζωής. Ωστόσο, επειδή η παρούσα μελέτη δείχνει ότι είναι απίθανο να υπήρξε εκτεταμένη διάβρωση κατά τη διάρκεια της «Γης-Χιονόμπαλας», εξηγεί η Φλάουερς, αυτή η σύνδεση φαντάζει ξαφνικά πολύ λιγότερο πιθανή.

Πού αφήνει, λοιπόν, αυτό το ερώτημα της Μεγάλης Ασυμφωνίας; «Θα υποστηρίζαμε ότι η αιτία δεν είναι η “Γη-Χιονόμπαλα”, αλλά μια ποικιλία άλλων τεκτονικών και γεωδυναμικών παραγόντων που προκαλούν διάβρωση», καταλήγει η Φλάουερς. «Όπως ακριβώς συμβαίνουν παρόμοια φαινόμενα σε ολόκληρη τη Γη σήμερα, τα οποία δεν οφείλονται σε παγετώνες».

Google Προσθέστε το ENIKOS στην Google
Ακολουθήστε το ENIKOS στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.