Σε σημείο που δεν κατονομάζεται στη Μεσόγειο πραγματοποιήθηκε ακόμη μία μεγάλη συνεκπαίδευση των Πολεμικών Αεροποριών Ελλάδας και Ισραήλ, εκπέμποντας προς κάθε κατεύθυνση ισχυρό μήνυμα στενής στρατιωτικής συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα. Η διαρκής παρουσία πάνω από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αποδεικνύει έμπρακτα τη στρατηγική σύμπλευση των δύο χωρών στην ευρύτερη περιοχή.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026, οι ουρανοί της Μεσογείου μετατράπηκαν για ακόμη μία φορά σε πεδίο υψηλής επιχειρησιακής εξειδίκευσης. Μαχητικά αεροσκάφη της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας συναντήθηκαν στον αέρα με ένα ιπτάμενο τάνκερ τύπου Boeing B-707 της περίφημης 120 Μοίρας «Desert Giants» της Ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας (IAF). Σκοπός της απαιτητικής αυτής δραστηριότητας ήταν η εκπαίδευση και η συντήρηση των πληρωμάτων των αεροσκαφών σε διαδικασίες εναέριου ανεφοδιασμού, γνωστές διεθνώς ως Air to Air Refueling (AAR), με έμφαση στην προετοιμασία για αποστολές μεγάλου βεληνεκούς.
Για τους Έλληνες ιπτάμενους, η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί το απόλυτο τεστ ακρίβειας, ψυχραιμίας και πτητικής δεινότητας. Η προσέγγιση ενός μαχητικού σε απόσταση αναπνοής από το ιπτάμενο τάνκερ και η σύνδεση με τον σωλήνα τροφοδοσίας απαιτούν χειρουργικές κινήσεις και απόλυτο συγχρονισμό. Τα στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας εκτέλεσαν πολύωρες πτήσεις και επαναλαμβανόμενες προσεγγίσεις, εδραιώνοντας τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των δύο αεροπορικών δυνάμεων και αποδεικνύοντας ότι η προβολή ισχύος σε μεγάλες αποστάσεις αποτελεί πλέον κοινό κεκτημένο.
Ιστορικό υψηλό
Η άσκηση της 16ης Νοεμβρίου δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσεται στο πιο πυκνό Πρόγραμμα Στρατιωτικής Συνεργασίας (ΠΣΣ) που έχουν υπογράψει ποτέ Ελλάδα και Ισραήλ, το οποίο για το 2026 περιλαμβάνει συνολικά 55 κοινές δράσεις σε αέρα, θάλασσα και ξηρά, παράλληλα με το τριμερές Κοινό Σχέδιο Δράσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Ακόμη και χωρίς τη συμμετοχή του Ισραήλ στον φετινό «Ηνίοχο» λόγω των αυξημένων επιχειρησιακών του αναγκών, η διμερής στρατιωτική δραστηριότητα χτύπησε «κόκκινο» καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Στον αέρα, το 2026 ξεχώρισαν οι στοχευμένες συνεκπαιδεύσεις εναέριου ανεφοδιασμού. Πριν από τη δραστηριότητα της 16ης Νοεμβρίου, ανάλογη μεγάλη άσκηση εναέριου ανεφοδιασμού είχε διεξαχθεί στις αρχές Ιουλίου νοτίως της Κρήτης, όπου ελληνικά F-16 εξασκήθηκαν με ισραηλινό ιπτάμενο τάνκερ στην αύξηση του χρόνου παραμονής στον αέρα και της επιχειρησιακής τους εμβέλειας.
Στη θάλασσα, η συνεργασία του Πολεμικού Ναυτικού με το Ισραηλινό Ναυτικό έφτασε σε πρωτόγνωρα επίπεδα επιχειρησιακού ρεαλισμού. Στα τέλη Οκτωβρίου 2026, οι δύο στόλοι συναντήθηκαν στη Μεσόγειο, και συγκεκριμένα στο βόρειο Κρητικό Πέλαγος, σε μια εντυπωσιακή ναυτική άσκηση με επίδειξη πυρός και ισχύος. Κατά τη διάρκεια της συνεκπαίδευσης, υπό το βλέμμα υψηλόβαθμων στρατιωτικών αξιωματούχων, πραγματοποιήθηκαν κοινές βολές κατευθυνόμενων βλημάτων Spike NLOS από ελληνική Κανονιοφόρο τύπου «Μαχητής» και σκάφος ανορθόδοξου πολέμου MARK-V, καθώς και πυραυλικές δοκιμές και τορπιλική επίθεση με βύθιση παροπλισμένης φρεγάτας.
Παράλληλα, στο πεδίο των χερσαίων και ειδικών επιχειρήσεων, το 2026 καταγράφηκε η ιδιαίτερα σημαντική εκπαίδευση Ελλήνων στρατιωτικών στο νότιο Ισραήλ μαζί με τη Sayeret Haruv, την επίλεκτη μονάδα αναγνώρισης της ισραηλινής Ταξιαρχίας Πεζικού Kfir, επιβεβαιώνοντας ότι η ανταλλαγή τεχνογνωσίας καλύπτει πλέον και τον ανορθόδοξο πόλεμο σε ξηρό και απαιτητικό περιβάλλον.

Εικόνα από το κοντινό μέλλον
Πέρα από την άμεση επιχειρησιακή αξία που προσφέρει η εξοικείωση με τα ισραηλινά ιπτάμενα τάνκερ, οι εικόνες που καταγράφηκαν πάνω από την Ελλάδα αποτελούν μια ζωντανή πρόγευση από το πολύ κοντινό μέλλον της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Για δεκαετίες, η απουσία ιδιόκτητων αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού αποτελούσε ένα στρατηγικό κενό, το οποίο αναγκαστικά καλυπτόταν μέσω συνεργασιών με συμμαχικές χώρες.
Αυτό το δεδομένο αλλάζει οριστικά. Το 2027 αποτελεί έτος-ορόσημο για την Πολεμική Αεροπορία, καθώς αποκτά το πρώτο της υπερσύγχρονο ιπτάμενο τάνκερ και τακτικό μεταγωγικό αεροσκάφος, το KC-390. Η ένταξη του KC-390 στο ελληνικό οπλοστάσιο θα προσδώσει στη χώρα πρωτόγνωρες στρατηγικές δυνατότητες, πολλαπλασιάζοντας την ακτίνα δράσης και τον χρόνο παραμονής στον αέρα των ελληνικών μαχητικών. Ένα ελληνικό μαχητικό θα μπορεί πλέον να απογειώνεται από την ηπειρωτική Ελλάδα, να ανεφοδιάζεται στον αέρα από ελληνικά φτερά και να επιχειρεί σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, από το Ιόνιο μέχρι την Κύπρο, χωρίς να εξαρτάται από επίγειες βάσεις.

Ο άξονας Αθήνας – Ιερουσαλήμ
Σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική σκακιέρα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου παραμένει εξαιρετικά ρευστή, η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ λειτουργεί ως πυλώνας σταθερότητας και αποτροπής. Το μήνυμα που εκπέμπεται από τις συνεχείς συνεκπαιδεύσεις είναι σαφές και αδιαπραγμάτευτο. Οι δύο χώρες μοιράζονται κοινές προκλήσεις ασφαλείας και, πάνω απ’ όλα, κοινή βούληση να προασπίσουν την κυριαρχία τους και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και των αερομεταφορών.
Από τις κοινές βολές ακριβείας στη θάλασσα και τις ασκήσεις ειδικών επιχειρήσεων στο έδαφος, μέχρι τα σύνθετα σενάρια εναέριου ανεφοδιασμού πάνω από το Αιγαίο, Αθήνα και Ιερουσαλήμ αποδεικνύουν καθημερινά ότι η συνεργασία τους δεν μένει στα χαρτιά, αλλά σφυρηλατείται στην πράξη, με το βλέμμα στραμμένο στις προκλήσεις του αύριο.
Η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ αποτελεί ένα ζήτημα με έντονες γεωπολιτικές προεκτάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, προκαλώντας εμφανή εκνευρισμό στην Άγκυρα, η οποία παρακολουθεί στενά κάθε κοινή στρατιωτική δραστηριότητα των δύο χωρών.

Όπως επισημαίνουν ξένοι και Έλληνες αμυντικοί αναλυτές, οι εντατικές συνεκπαιδεύσεις —όπως οι ασκήσεις εναέριου ανεφοδιασμού και οι κοινές ναυτικές βολές— ερμηνεύονται από την τουρκική ηγεσία και τον τουρκικό τύπο ως μια προσπάθεια στρατηγικής περικύκλωσης. Η Άγκυρα βλέπει στον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ένα «τόξο ανάσχεσης» που περιορίζει έμπρακτα τις επεκτατικές βλέψεις του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» και αμφισβητεί τις μονομερείς διεκδικήσεις της στην περιοχή. Παράλληλα, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η ενίσχυση των δυνατοτήτων προβολής ισχύος σε μεγάλες αποστάσεις μεταβάλλουν τους επιχειρησιακούς συσχετισμούς, γεγονός που προβληματίζει έντονα το τουρκικό επιτελείο, ειδικά σε ό,τι αφορά την προστασία των ενεργειακών υποδομών.
Από την πλευρά τους, Αθήνα και Ιερουσαλήμ υπογραμμίζουν σταθερά ότι η συνεργασία τους εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο, έχει αμιγώς αμυντικό χαρακτήρα και στοχεύει αποκλειστικά στην περιφερειακή σταθερότητα και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Αντιθέτως, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών επικρίνει συστηματικά τα σχήματα συνεργασίας που αποκλείουν την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι κλιμακώνουν την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο.