Σε αναζήτηση πολιτικού οξυγόνου και διεθνούς προβολής στρέφεται πλέον ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με την περιοδεία του στην Ασία, επιχειρώντας να ανακτήσει την αίγλη και την εξουσία του έπειτα από την πρόσφατη συντριβή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές, στις ΗΠΑ.
Η δοκιμασμένη προεδρική «συνταγή»
Όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του CNN, αποτελεί μια διαχρονική παράδοση για τους Αμερικανούς προέδρους που επιδιώκουν να επαναβεβαιώσουν την εξουσία τους και να ξεφύγουν από τη βαριά πολιτική ατμόσφαιρα στο εσωτερικό, να στρέφονται στο εξωτερικό για μια «ένεση» διεθνούς κύρους.
Από το 1982, όταν ο Ρόναλντ Ρίγκαν άφησε πίσω του την ύφεση, την ανεργία στο 11% και την απώλεια 26 εδρών υπέρ των Δημοκρατικών για μια πενθήμερη περιοδεία στη Λατινική Αμερική, το προεδρικό αεροσκάφος Air Force One συνηθίζει να αφήνει τις πολιτικές αναταράξεις πίσω του.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να ακολουθήσει τώρα το ίδιο μοτίβο αυτή την εβδομάδα, με ένα από καιρό προγραμματισμένο ταξίδι στην Ασία, το οποίο θα κορυφωθεί την Πέμπτη με μια άνευ προηγουμένου τριμερή συνάντηση με τους αυταρχικούς ομολόγους του από την Κίνα και τη Ρωσία — ένα εντυπωσιακό γεωπολιτικό θέατρο δίπλα σε ηγέτες των οποίων η ισχύς στις χώρες τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιαμφισβήτητη.
Ωστόσο, όπως παρατηρεί το CNN, οι συγκρίσεις με έναν Αμερικανό ηγέτη που πλέον αντιμετωπίζει περιορισμούς ίσως αποδειχθούν αναπόφευκτες.
Η ηχηρή αποδοκιμασία που δέχθηκε ο Τραμπ από τους ψηφοφόρους αυτόν τον μήνα καταγράφηκε αμέσως από τους ξένους ομολόγους του, οι οποίοι παρακολουθούν στενά για σημάδια φθοράς του πολιτικού του κεφαλαίου και πρόωρης αποδυνάμωσης.
Στο ταξίδι θα τον συνοδεύει και ο Έλον Μασκ, του οποίου οι πολιτικές δαπάνες ύψους 445 εκατομμυρίων δολαρίων δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν νίκες για τους Ρεπουμπλικανούς.
«Η εξωτερική πολιτική και τα προεδρικά ταξίδια είναι κάτι που μόνο ο πρόεδρος μπορεί να κάνει. Υπάρχει επισημότητα και μεγαλοπρέπεια. Υπάρχει εστίαση σε αυτό», δήλωσε ο Έντγκαρ Κάγκαν, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Μαλαισία και νυν ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) στην Ουάσιγκτον.
«Αυτός είναι ένας τρόπος με τον οποίο αρχίζεις να αλλάζεις το αφήγημα και να υπενθυμίζεις στον κόσμο ότι, ξέρετε, ο πρόεδρος εξακολουθεί να είναι ο πρόεδρος».
Το σκάνδαλο των μικροτσίπ AI
Δεν είναι όμως αυτή η μοναδική δυσκολία στην ατζέντα του Τραμπ. Σύμφωνα με το CNN, το σκάνδαλο που αφορά τα πανίσχυρα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης (AI) του Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia και τη σχέση με Κινέζα φερόμενη κατάσκοπο θα ρίξει τη σκιά του στην επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου στη Σεντζέν, το λαμπερό κέντρο της κινεζικής βιομηχανίας τεχνολογίας, παρότι οι συνεργάτες του επιμένουν ότι το θέμα δεν θα κυριαρχήσει στο ταξίδι.
Ο Τραμπ δεν προτίθεται να θέσει το ζήτημα της κατασκοπείας στον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, με τον οποίο θα συναντηθεί για τέταρτη φορά μέσα σε λίγο περισσότερο από έναν χρόνο, όπως είχαν αναφέρει προηγουμένως Αμερικανοί αξιωματούχοι στο αμερικανικό δίκτυο.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι σημείωσαν ότι δεν αναμένουν επίσης από τους δύο άνδρες να συζητήσουν την αναζωπυρωμένη συζήτηση στο εσωτερικό της κυβέρνησης σχετικά με την επιβολή περαιτέρω περιορισμών στις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα.
«Πιθανότατα δεν είναι κάτι για το οποίο σκοπεύουμε να ενημερώσουμε τους Κινέζους αυτή τη στιγμή», ανέφερε ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος.
Χωρίς να υπήρξε ποτέ ιδιαίτερα ενθουσιώδης με τα εξαντλητικά ταξίδια σε μακρινές ζώνες ώρας, ο Τραμπ αναχωρεί τη Δευτέρα για τις Φιλιππίνες, αφού προχώρησε σε ανακατατάξεις στην ηγεσία της Δυτικής Πτέρυγας του Λευκού Οίκου και ενώ αντιμετωπίζει εκκλήσεις -ακόμη και από ορισμένους συμμάχους του- να αποπέμψει μέλη του υπουργικού του συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένων των υπουργών Εμπορίου και Άμυνας.
Παράλληλα, το χάος στις αερομεταφορές πριν από την αναχώρησή του -το οποίο ο Τραμπ δεν σχολίασε δημόσια επί ημέρες- δημιούργησε νέα ερωτήματα για τη διάθεση και τη συγκέντρωσή του ενόψει της περιοδείας.
Από τη «στροφή στην Ασία», στη μέγγενη του Ιράν και των δασμών
Στις δύο συνόδους κορυφής -της Ένωσης Χωρών Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) στη Μανίλα και της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στη Σεντζέν- ο Τραμπ θα επιδιώξει να ανατρέψει το αφήγημα περί φθίνουσας ισχύος, ανακοινώνοντας νέες εμπορικές συμφωνίες και επιβεβαιώνοντας την αμερικανική παρουσία σε μια περιοχή που επί δεκαετίες υπέφερε από την αδιαφορία της Ουάσιγκτον.
Όπως επισημαίνει το CNN, κατά τρόπο ανάλογο με τους πιο πρόσφατους προκατόχους του, ο Τραμπ διαπίστωσε ότι η «στροφή προς την Ασία» αποτελεί μια άπιαστη έννοια.
Η δεύτερη θητεία του βάλτωσε σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή, την ίδια περιοχή που εμπόδισε τους Τζορτζ Ου. Μπους, Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν να στρέψουν πλήρως την αμερικανική εξωτερική πολιτική προς τον Ειρηνικό.
Τον τελευταίο χρόνο ο Τραμπ εργάστηκε για την καλλιέργεια βαθύτερων δεσμών με τον Σι, ενώ αναζητά νέες εμπορικές συμφωνίες, με τον Λευκό Οίκο να γνωστοποιεί σχέδια για την υπογραφή συμφωνίας με την Ταϊλάνδη αυτή την εβδομάδα.
Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν, μαζί με τις μέχρι στιγμής άκαρπες προσπάθειες του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, εξακολουθούν να κυριαρχούν στην ατζέντα της εξωτερικής του πολιτικής και αναμένεται να βαρύνουν τις συνομιλίες του στην Ασία, όπου οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί εξαιτίας των συγκρούσεων.
Επιπλέον, οι νίκες των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ θα οδηγήσουν σε ερωτήματα σχετικά με το πόσα περιθώρια δράσης απομένουν στον Τραμπ.
Οι δύο εμβληματικές πρωτοβουλίες της εξωτερικής του πολιτικής -οι παγκόσμιοι δασμοί και ο πόλεμος στο Ιράν- προκάλεσαν αυξήσεις τιμών που πυροδότησαν την οργή των ψηφοφόρων εναντίον του ιδίου και των Ρεπουμπλικανούς.
Οι Δημοκρατικοί έχουν δεσμευτεί να περιορίσουν τις εξουσίες του και στα δύο μέτωπα, αμφισβητώντας το παγιωμένο δόγμα ότι ο πρόεδρος έχει πιο ελεύθερα χέρια στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Σκιές «Γιάλτας»
Ένα ταξίδι στο εξωτερικό αποτελεί εδώ και δεκαετίες τον τρόπο να υπογραμμιστεί αυτή η προεδρική αρμοδιότητα, προσφέροντας ταυτόχρονα μια διέξοδο από την Ουάσιγκτον καθώς η αντιπολίτευση ετοιμάζεται να αναλάβει την εξουσία.
Ο Μάικλ Ντίβερ, σύμβουλος του Ρίγκαν, πιστώνεται την επινόηση της τακτικής με το ταξίδι στη Λατινική Αμερική το 1982.
Έκτοτε, σχεδόν κάθε πρόεδρος αντέγραψε την ιδέα: ο Μπιλ Κλίντον επισκέφθηκε τις Φιλιππίνες τον Νοέμβριο του 1994 μετά τη σαρωτική νίκη των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο, ο Τζορτζ Ου. Μπους βρέθηκε στο Βιετνάμ λίγες εβδομάδες αφότου οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν το Κογκρέσο το 2006, ο Μπαράκ Ομπάμα ταξίδεψε στην Ασία το 2010 και το 2014 έπειτα από βαριές ήττες στις ενδιάμεσες εκλογές, και ο ίδιος ο Τραμπ πραγματοποίησε μια μάλλον άτονη επίσκεψη στη Γαλλία το 2017, όταν οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
«Έχω βρεθεί στο πλευρό προέδρων αμέσως μετά από ενδιάμεσες εκλογές, τόσο σε νίκες όσο και σε ήττες, και είναι πάντα σημαντικό», σημείωσε ο Κάγκαν. «Είναι κάτι που υπενθυμίζει στο έθνος, υπενθυμίζει στους ξένους παρατηρητές, ότι αυτό είναι κατεξοχήν ο τομέας ευθύνης του προέδρου».
Για τον Τραμπ, αυτό μεταφράζεται στην εμφάνισή του σε ένα κοινό πλαίσιο με ισχυρούς άνδρες για τη συζήτηση των παγκόσμιων υποθέσεων.
Για ορισμένους, ωστόσο, όπως αναφέρει το CNN, η συνάντηση μεταξύ Τραμπ, Σι και του Ρώσου ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν φέρνει δυσάρεστους συνειρμούς από τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945 στην Κριμαία, όπου ο Στάλιν, ο Τσόρτσιλ και ένας βαριά άρρωστος Φράνκλιν Ρούζβελτ μοίρασαν τον μεταπολεμικό κόσμο σε δυτικές και ανατολικές σφαίρες επιρροής.
Ο Πούτιν πρότεινε αρχικά την τριμερή σύνοδο ως βήμα συζήτησης για τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου τα ακανθώδη ζητήματα συνόρων και κυριαρχίας βαραίνουν τις εμβρυακές ειρηνευτικές συνομιλίες. Οι συνεργάτες του Τραμπ επιμένουν ότι η συνάντηση της Πέμπτης δεν έχει καμία σχέση με αυτό και υποστηρίζουν ότι η Ουκρανία δεν θα βρίσκεται καν στην ατζέντα.
Αντιθέτως, ο Τραμπ ελπίζει να ανοίξει συζητήσεις για τα πυρηνικά όπλα με δύο ηγέτες με τους οποίους εργάστηκε σκληρά για να οικοδομήσει σχέσεις.
Η τελευταία συνθήκη για τα πυρηνικά όπλα μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας —οι οποίες διαθέτουν η καθεμία περίπου 5.000 πυρηνικές κεφαλές— έληξε τον Φεβρουάριο, ενώ η Κίνα επεκτείνει ραγδαία το οπλοστάσιό της σε περισσότερες από 600 κεφαλές, δείχνοντας ελάχιστο ενδιαφέρον να ενταχθεί σε κάποιο σύμφωνο.
Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας στο CNN, ανέφερε ότι οι προσδοκίες για κάποια μεγάλη πρόοδο είναι χαμηλές, περιγράφοντας τις συνομιλίες μάλλον ως σημείο εκκίνησης.
«Είναι καιρός η Κίνα να καθίσει, κατά κάποιον τρόπο, στο τραπέζι των ενηλίκων, αν θέλετε, και να κάνει συζητήσεις ενηλίκων για ζητήματα ενηλίκων», δήλωσε χαρακτηριστικά ο αξιωματούχος.
Αρχικά, ο Σι εμφανιζόταν επιφυλακτικός ως προς τη φιλοξενία της συνάντησης, σύμφωνα με αξιωματούχους, ανησυχώντας ότι θα μπορούσε να επισκιάσει τη σύνοδο της APEC και τις προσπάθειές του να προβάλει μια ανερχόμενη Κίνα.
Όμως ο Τραμπ, ο οποίος ενίοτε δηλώνει ότι ζηλεύει τους αυταρχικούς ηγέτες που κυβερνούν όπως επιθυμούν, συμφώνησε αμέσως.